Metapsychologia to termin wprowadzony przez Zygmunta Freuda dla określenia teoretycznego ujęcia procesów psychicznych, wykraczającego poza bezpośrednie obserwacje i doświadczenia kliniczne. Celem metapsychologii jest opisanie funkcjonowania psychiki przy użyciu pojęć teoretycznych, które umożliwiają pełniejsze zrozumienie nieświadomych mechanizmów kierujących ludzkim zachowaniemFreud, S. Popędy i ich losy, w: Pisma psychologiczne, przeł. R. Reszke, Warszawa: Wydawnictwo KR, 2000, s. 141–153..
Freud używał tego pojęcia do opisu psychiki z trzech perspektyw:
ekonomicznej – badającej rozkład i przemieszczenia energii psychicznej (popędowej); dynamicznej – uwzględniającej konflikty pomiędzy siłami psychicznymi (np. pomiędzy id, ego i superego); topicznej (lub strukturalnej) – dotyczącej rozmieszczenia procesów psychicznych w przestrzeni psychicznej (np. w ramach modeli: topograficznego i strukturalnego)Freud, S. Poza zasadą przyjemności, w: Psychologia nieświadomości, przeł. R. Reszke, Warszawa: KR, 2002, s. 65..
Metapsychologia była dla Freuda próbą stworzenia spójnego modelu wyjaśniającego nie tylko objawy psychiczne, ale i ogólne mechanizmy funkcjonowania psychiki. Termin ten pojawił się już w jego pismach z początku XX wieku, a w 1915 roku powstała seria tekstów znana jako teksty metapsychologiczne (niem. Metapsychologische Schriften), do których należą m.in. „Popędy i ich losy”, „Tłumienie” czy „Nieświadomość”Freud, S. Metapsychologia, w: Pisma psychologiczne, przeł. R. Reszke, Warszawa: KR, 2000, s. 141–185..
Freud podkreślał, że metapsychologia nie stanowi nauki empirycznej, lecz spekulatywne ujęcie nieobserwowalnych bezpośrednio zjawisk psychicznych. Jej celem było zbudowanie „modelu pracy” dla psychiki, pozwalającego na konstruowanie hipotez klinicznych i rozumienie głębokich mechanizmów chorób psychicznychLaplanche, J., Pontalis, J.-B. Słownik psychoanalizy, przeł. A. Tatarkiewicz, Warszawa: Wydawnictwo KR, 2001, s. 205–207..
Zobacz też
Zygmunt Freud Model topograficzny Freuda Model strukturalny Freuda Nieświadomość Popęd
Przypisy
Bibliografia
Freud, S. Poza zasadą przyjemności, przeł. R. Reszke, Warszawa: Wydawnictwo KR, 2002. Freud, S. Metapsychologia, w: Pisma psychologiczne, przeł. R. Reszke, Warszawa: Wydawnictwo KR, 2000. Laplanche, J., Pontalis, J.-B. Słownik psychoanalizy, przeł. A. Tatarkiewicz, Warszawa: Wydawnictwo KR, 2001.
Kategoria:Psychoanaliza