Płomienniczek trocinowy (Flammulaster limulatus (Fr.) Watling) – gatunek grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Flammulaster, Tubariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1818 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus limulatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu Roy Watling w 1967 r. Niektóre inne synonimy: Flammula limulata (Fr.) Weinm. 1879 Flammulaster limulatoides P.D. Orton 1984 Flocculina limulata (Fr.) P.D. Orton 1960 Phaeomarasmius limulatus (Fr.) Singer 1962 Feliks Teodorowicz w 1936 r. podał polską nazwę płomiennica skośnogłowa, Władysław Wojewoda w 2003 r. zaproponował nazwę płomienniczek trocinowy.
Morfologia Trzon Średnica 10–55 mm, wypukły, czasami płasko-wypukły z podwiniętym brzegiem, czasami z lekko wklęsłym środkiem. Jest higrofaniczny; w stanie wilgotnym na środku głęboko pomarańczowo-brązowy, na brzegu nieco jaśniejszy i bardziej żółty. Powierzchnia całkowicie pokryta małymi, ziarnistymi łuseczkami nadającymi mu aksamitny wygląd. Blaszki Około 45 z blaszeczkami (l = 3–5), średnio gęste, wykrojono--przyrośnięte, nie lub lekko wybrzuszone, o szerokości do 5 mm, początkowo ochrowo-żółte lub brązowożółte, z wiekiem bardziej brązowe, z bardzo drobnym, kłaczkowatym, bladym lub brązowym brzegiem. Trzon Wysokość 10–55 mm, grubość 1–6 mm, cylindryczny, często spłaszczony, pusty. Powierzchnia na szczycie złocistożółtobrązowa, poniżej z niewyraźną, rdzawobrązową strefą pierścieniową lub całkowicie rdzawobrązowa, w górnej części luźno kłaczkowato-włóknista, w dolnej części wzdłużnie grubowłóknista. Miąższ W kapeluszu dość gruby, tej samej barwy co powierzchnia, w trzonie we wszystkich częściach ciemniejszy od powierzchni. Smak niewyraźny, zapach słaby, mączny, grzybowy. Cechy mikroskopowe Bazydiospory 7,5 – 8,5 × 3,5–5 μm, Q = 1,7–1,9, w widoku z boku z zaokrąglonym wierzchołkiem, niektóre elipsoidalne lub podłużne, w widoku z przodu 3,5–5,5 μm, Q = 1,65-1,85, elipsoidalne do podłużnych, z wyraźną porą kiełkową, brązowe i grubościenne. Podstawki 20–27 × 5–8 μm, 4-zarodnikowe, brązowe. Cheilocystydy 11–42 × 6–12 μm, gęsto stłoczone, cylindryczne z zaokrąglonym wierzchołkiem, wąsko maczugowate, bezbarwne do brązowych, czasami lekko grubościenne. Skórka kapelusza typu cutis, złożona z odgiętych wiązek strzępek, w postaci lekko rozszerzonych elementów, z końcowymi członami 20–50 × 8–25(– 45) μm, z brązowym, inkrustowanym pigmentem. Skórka trzonu typu cutiszłożona z luźno leżących, brązowych inkrustowanych strzępek, na szczycie z kilkoma resztkami osłony, zbudowanych z bezbarwnych, często rozgałęzionych, cylindrycznych strzępek o średnicy około 4 μm. Odmiany Mykolodzy wyróżnili kilka odmian tego gatunku. Powyższy opis dotyczy Flammulaster limulatus var. limulatus. Według Else Vellinga różnią się one głównie kształtem zarodników. Index Fungorum wszystkie odmiany uznaje za synonimy.
Występowanie i siedlisko Jest szeroko rozpowszechniony w umiarkowanych częściach półkuli północnej. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano cztery stanowiska, w późniejszych latach wiele następnych. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Nadrzewny saprotrof. Występuje w lasach i na torfowiskach na próchniejącym drewnie, zwłaszcza sosnowym. Else Vellinga podaje, że występuje w mniejszych lub większych grupach na trocinach lub na drewnie drzew liściastych lub iglastych w lasach.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Tubariaceae