Eliza Pieciul-Karmińska (ur. 21 grudnia 1972 w Szczecinie) – polska germanistka i tłumaczka z języka niemieckiego, doktor habilitowana nauk humanistycznych, profesorka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, członkini Stowarzyszenia Tłumaczy LiteraturyEliza Pieciul-Karmińska.
Życiorys W latach 1991–1996 studiowała lingwistykę stosowaną w zakresie języka niemieckiego, angielskiego i rosyjskiego w Katedrze Glottodydaktyki i Translatoryki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (obecnie Instytut Lingwistyki Stosowanej). W grudniu 2000 uzyskała stopień doktora w zakresie językoznawstwa stosowanego na podstawie rozprawy z zakresu onomastyki literackiej: Personennamen in deutsch-polnischer Translation. Eine kontrastive Studie aufgrund von ausgewählten Prosawerken von Thomas Mann (ukazała się w druku w: Frankfurt a. M: Peter Lang Verlag 2003).
W roku 2008 uzyskała stopień doktora habilitowanego w zakresie nauk humanistycznych na podstawie rozprawy: Językowy obraz Boga i świata. O przekładzie teologii niemieckiej na język polski (Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2007).
Od roku 2019 pracuje w Instytucie Lingwistyki Stosowanej w Zakładzie Komunikacji Multimodalnej na stanowisku profesora uczelni, gdzie zajmuje się dydaktyką przekładu niemiecko-polskiego.
Naukowe pobyty zagraniczne M.in.:
01.07.2018–31.08.2018: dwumiesięczny pobyt badawczy w ramach stypendium badawczego Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej (Deutscher Akademischer Austauschdienst) na Uniwersytecie w Kassel (Niemcy). Pobyt obejmował kwerendę biblioteczną, poszukiwania terenowe w Hesji oraz konsultacje naukowe w zakresie źródeł dla pierwszego wydania zbioru baśni „Kinder- und Hausmärchen” Jakuba i Wilhelma Grimmów.
01.09.2019–31.08.2020: roczna profesura gościnna zrealizowana w Uniwersytecie w Kassel w ramach programu „Gastdozentur” Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej. Pobyt obejmował zatrudnienie stypendystki na etacie naukowo-dydaktycznym w Katedrze Badań Grimmowskich UNESCO Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu w Kassel na jeden pełny rok akademicki (2019/2020). Eliza Karmińska prowadziła zajęcia dydaktyczne w pełnym wymiarze etatu (180 godzin), angażowała się w działania naukowe i popularyzacyjne Katedry.
Plik:HNA sierpien 2018.jpg
Monografie naukowe
Pieciul, E.: Literarische Personennamen in deutsch-polnischer Translation. Eine kontrastive Studie aufgrund von ausgewählten Prosawerken von Thomas Mann (2003) Pieciul-Karmińska, E.: Językowy obraz Boga i świata. O przekładzie teologii niemieckiej na język polski (2007) Pieciul-Karmińska, E., Sommerfeld, B, Fimiak-Chwiłkowska, A.: Przekład literatury dla dzieci – między manipulacją a autonomicznością estetyczną (2017) Pieciul-Karmińska, E., Kowalczyk, K., Loba, A.: Ośla Skórka, Wieloskórka i Mysi Kożuszek – baśniowe siostry. Studia nad wątkiem bajkowym ATU 510B (2024)
Badania nad twórczością braci Grimm Pieciul-Karmińska jest badaczką i tłumaczką baśni braci Grimm (oryg. Kinder- und Hausmärchen), a jej przekłady opierają się na różnych edycjach oryginału.
W roku 2009 opublikowała Baśnie braci Grimm (z ilustracjami Adolfa Borna), obejmujące tzw. „małe wydanie” zbioru obejmujące pięćdziesiąt tekstów wybranych przez Wilhelma Grimma z myślą o młodych czytelnikach (pierwsze wydanie: 1825).
W 2010 ukazały się Baśnie dla dzieci i dla domu (z ilustracjami Ottona von Ubbelohde), czyli „wielkie wydanie” oryginalnego zbioru opartego na siódmej edycji z roku 1857 (tzw. „Ausgabe letzter Hand”).
W roku 2021 opublikowane zostały Baśnie wybrane braci Grimm na podstawie II wydania z roku 1819” (z ilustracjami Marcina Minora), czyli 15 baśni opartych na drugim wydaniu oryginału z roku 1819.
W roku 2023 ukazał się tom Żyli długo i szczęśliwie, póki nie umarli. Nieznane baśnie braci Grimm (z ilustracjami Michaliny Jurczyk), zawiera pięćdziesiąt nietłumaczonych jeszcze na język polski fabuł z pierwszego wydania oryginału 1812/1815. Karmińska była pomysłodawczynią edycji opartej na pierwotnej edycji niemieckiego zbioru, a także autorką wyboru baśni, posłowia i aneksu. We Wrocławskim Teatrze Pantomimy w dniu 9 stycznia 2026 roku odbyła się premiera spektaklu „Złe baśnie” w reżyserii Marcina Libera na podstawie tomu „Żyli długo i szczęśliwie, póki nie umarli. Nieznane baśnie braci Grimm”.
W roku 2018 za sprawą publikacji Nadpisane w tłumaczeniu na portalu „Lubimy czytać” doprowadziła do wycofania z rynku wadliwej publikacji baśni wydawnictwa WasPos.
W roku 2023 razem z kustosz dyplomowaną Renatą Wilgosiewicz-Skutecką z Oddziału Zbiorów Specjalnych Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu dokonała odkrycia 34 dzieł z prywatnej biblioteki braci Grimm, które od II wojny światowej uchodziły za zaginione. Wśród odnalezionych książek znajduje się także pierwsze wydanie powieści Przygody Simplicissimusa z roku 1669. Odkrycie odbiło się szerokim echem w mediach krajowych i zagranicznych.
W 2026 nakładem wydawnictwa Państwowy Instytut Wydawniczy ukazał się przekład biografii braci Grimm pióra Hansa-Georga Schedego. Karmińska jest autorką przekładu, przypisów oraz posłowia.
Karmińska prowadzi działalność popularyzatorską. W kwartalniku „Przekrój” publikowała teksty przybliżające baśnie braci Grimm. Jest autorką Rumpelsztyka, popularnego fanpage'u na Facebooku.
W styczniu 2026 roku w rozgłośni Radio Kraków miała miejsce premiera słuchowiska opartego na tym samym zbiorze pt. „Grimmersive” w reżyserii Georginy Gryboś.
Inne przekłady Przetłumaczyła także dzieła E.T.A. Hoffmanna – w roku 2011 ukazał się w jej przekładzie Dziadek do Orzechów i Król Myszy, w 2014 Tajemnicze dziecko, w 2015 wybór Złoty garnek i inne opowiadania, Piaskun, Don Giovanni). Tłumaczy też współczesną literaturę dla dzieci – w jej przekładzie ukazały się książki Ulricha Huba: Lisy nie kłamią (2022), Nie skakać na bombę! (2023). Kulawa kaczka i ślepa kura (2022) została wystawiona w Teatrze Guliwer w Warszawie (premiera czerwiec 2024) oraz w Teatrze Lalek we Wrocławiu (premiera listopad 2024).
Inne adaptacje teatralne:
Teatr Maska w Rzeszowie – adaptacja książki Ulricha Huba pt. „Nie skakać na bombę” w reżyserii Agaty Kucińskiej. Teatr Ludowy w Krakowie – adaptacja książki Ulricha Huba pt. „Kulawa kaczka i ślepa kura” w reżyserii Mateusza Przyłęckiego.
Karmińska jest także autorką przekładów z zakresu teologii i historii. W jej tłumaczeniu ukazał się m.in. Duch liturgii Josepha Ratzingera (2001) oraz liczne książki niemieckiego biblisty Gerharda Lohfinka. Była główną tłumaczką tekstów zamieszczonych w antologii pod red. E. Piotrowskiego i T. Węcławskiego pt.: Praeceptores. Teologia i teologowie kręgu języka niemieckiego (Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2005) (tom 21 serii Poznańska Biblioteka Niemiecka pod red. prof. Huberta Orłowskiego.
Współpracuje z Wydawnictwem Media Rodzina i Wydawnictwem Dwie Siostry.
Zobacz też
bracia Grimm baśnie braci Grimm
Przypisy
Linki zewnętrzne
Wywiad z prof. Elizą Pieciul-Karmińską | Wydział Neofilologii
Kategoria:Polscy germaniści Kategoria:Polscy językoznawcy Kategoria:Urodzeni w 1972 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Neofilologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Ludzie urodzeni w Szczecinie Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej