Freccia – włoski niszczyciel typu Dardo (określanego też jako typ Frecchia) z okresu międzywojennego i II wojny światowej. Nosił znak burtowy: FR. Zbudowany w Sestri Levante we Włoszech, zwodowany w 1930 roku, wszedł do służby w marynarce włoskiej Regia Marina w 1932 roku. Walczył na Morzu Śródziemnym. Został zatopiony 8 sierpnia 1943 roku w Genui przez lotnictwo.

Wyporność standardowa okrętu wynosiła 1220 ton, a pełna około 2000 ton. Uzbrojenie stanowiły cztery armaty kalibru 120 mm w zdwojonych stanowiskach i sześć wyrzutni torped oraz małokalibrowa artyleria przeciwlotnicza i uzbrojenie przeciwpodwodne. Napęd stanowiły turbiny parowe, prędkość projektowa wynosiła 38 węzłów, lecz realna podczas wojny około 30 węzłów.

Projekt i budowa „Freccia” był jednym czterech włoskich niszczycieli typu Dardo, nazywanego w literaturze także od niego jako pierwszego zbudowanego okrętu typem Freccia. Zostały one zaprojektowane jako niszczyciele średniej wielkości, stanowiące rozwinięcie typu Turbine, dysponujące większą prędkością i zasięgiem pływania. Ich uzbrojenie stanowiły również cztery armaty kalibru 120 mm w podwójnych stanowiskach, ale nowszego modelu, o dłuższej lufie i większej donośności. Widoczną zmianą stało się zastosowanie jednego szerokiego komina zamiast dwóch, przez co stały się pierwszymi włoskimi niszczycielami o charakterystycznej dla późniejszych konstrukcji jednokominowej architekturze.

thumb|left|„Freccia” podczas wodowania „Freccia” został zamówiony razem z trzema pozostałymi okrętami typu w ramach programu na 1928/1929 rok. Okręt został zbudowany wraz z bliźniaczą „Saettą” w stoczni w (część Sestri Levante, w prowincji Genua). Stępkę pod jego budowę położono jako drugiego okrętu typu 20 lutego 1929 roku, lecz wodowany był jako pierwszy, 3 sierpnia 1930 roku. 20 października 1930 roku odbył próby prędkości, również jako pierwszy okręt typu. Cena kontraktowa okrętu wynosiła 13,6 mln lirów. Nazwa „Freccia” oznaczała: strzała, przy czym pozostałe niszczyciele otrzymały podobne znaczeniowo nazwy. Okręt otrzymał znak burtowy od skrótu nazwy: FR. Dewizą okrętu było: Deliberata di toccare il segno (pol. „Zdecydowany, by trafić w cel”)Był to wers z tragedii Francesca da Rimini Gabriele D’Annunzio ()..

Dane taktyczno-techniczne

Opis ogólny thumb|„Freccia” przed 1938 rokiem Niszczyciele typu Dardo miały stalowy kadłub z podwyższonym pokładem dziobowym. Sylwetka okrętów wyróżniała się pojedynczym szerokim kominem i umieszczeniem artylerii w dwóch dwudziałowych stanowiskach na pokładzie dziobowym i nadbudówce rufowej. „Freccia” i „Saetta” różniły się od drugiej pary okrętów sierpowato wygiętą dziobnicą zamiast prostej. Wyporność pełna okrętów sięgała ok. 2200 ton. Długość całkowita „Freccia” i „Saetta” wynosiła 96 m, a na linii wodnej 94,15 m, natomiast szerokość wynosiła 9,75 m. Zanurzenie wynosiło 2,9 m przy wyporności standardowej i 4,3 m przy pełnej.

Załoga etatowo składała się początkowo ze 165 osób, w tym 6 oficerów. Podczas wojny liczebność załogi rosła do ponad 210 osób.

Okręty typu Dardo były napędzane przez dwa zespoły turbin parowych z przekładniami, zasilane przez trzy kotły wodnorurkowe o ciśnieniu roboczym 22 atmosfer, poruszające dwie trzyłopatowe śruby. Kotły i turbiny były wyprodukowane przez stocznię budującą okręt. Projektowa moc wynosiła 44 000 KM, a prędkość maksymalna 38 węzłów. Na próbach „Freccia” rozwinęła średnią moc 46 560 KM i prędkość aż 39,43 węzła, ale w stanie lekkim przy wyporności 1369 ton. Typowo okręty tego typu w realnych warunkach rozwijały podczas służby prędkość nie większą niż 34 węzły, która u progu II wojny światowej na skutek zużycia mechanizmów spadła do 30–31 węzłów. Normalny zapas paliwa płynnego wynosił 200–430 ton, a pełny 590–640 ton. Zasięg wynosił początkowo 4600 mil morskich przy prędkości 12 węzłów, 3780 Mm przy 18 węzłach, 1970 Mm przy 25 węzłach lub 680 mil przy 32 węzłach.

Uzbrojenie i jego zmiany Główną artylerię stanowiły cztery armaty kalibru 120 mm Ansaldo model 1926 o długości lufy L/50 (50 kalibrów). Podwójne podstawy dział z maskami ochronnymi umieszczone były na pokładzie dziobowym i na niskiej nadbudówce na rufie. Kąt podniesienia lufy wynosił do +45°. Działa strzelały pociskami przeciwpancernymi o masie 23,4 kg, burzącymi lub zapalającymi o masie 22,8 kg i oświetlającymi. Donośność armat sięgała 19 km. Amunicja była rozdzielnego ładowania, przy czym ładunek miotający umieszczony był w łusce. Teoretycznie szybkostrzelność wynosiła do 7–8 strzałów na minutę, lecz w praktyce wynosiła ok. 6 (salwy co 10 sekund). Zapas amunicji wynosił etatowo 800 pocisków (200 na lufę). W latach 1933–1934 na okrętach tego typu ustawiono także dwie haubice kalibru 120 mm OTO model 1933 o długości lufy L/15, przeznaczone tylko do wystrzeliwania pocisków oświetlających podczas walk nocnych, umieszczone na burtach na końcu pokładu dziobowego, przed jego uskokiem. Zdemontowano je z „Frecci” w styczniu 1941 roku.

Uzbrojenie przeciwlotnicze początkowo stanowiły dwa działka automatyczne kalibru 40 mm Vickers-Terni model 1917 o długości lufy L/39, na podstawach model 1930, umieszczone po obu burtach na pokładzie górnym za kominem. Uzupełniały je cztery wielkokalibrowe karabiny maszynowe kalibru 13,2 mm Breda, podwójnie sprzężone w dwóch stanowiskach na skrzydłach dachu nadbudówki dziobowej. Okręty miały też dwa karabiny maszynowe kalibru 8 mm Breda na przenośnych lawetach.

W styczniu 1941 roku zmodernizowano uzbrojenie przeciwlotnicze, zdejmując karabiny maszynowe 13,2 mm, zamiast których montowano sześć działek automatycznych 20 mm Breda model 1935 L/65 (dwie podwójne podstawy na końcach pokładu dziobowego zamiast haubic 120 mm i dwa pojedyncze w miejscu wkm-ów 13,2 mm). Przed końcem 1941 roku na okrętach tego typu zdjęto także działka 40 mm i dalmierz na śródokręciu, na platformie którego dodano podwójne działko 20 mm. Podczas remontu zakończonego w maju 1942 roku na „Frecci” dodano dwie pojedyncze armaty automatyczne kalibru 37 mm Breda M.39 L/54 na platformie w miejscu rufowego aparatu torpedowego. Dodano ponadto wówczas trzy pojedyncze działka 20 mm Breda: dwa na pokładzie rufowym i jedno na platformie za kominem nad kożuchem przewodów dymowych, podnosząc ich liczbę do 11.

Uzbrojenie torpedowe stanowiło sześć wyrzutni torpedowych kalibru 533 mm w dwóch potrójnych aparatach torpedowych na pokładzie na śródokręciu. W maju 1942 roku z „Frecci” zdjęto rufowy aparat torpedowy, wzmacniając uzbrojenie przeciwlotnicze. Dopiero od 1937 roku okręty typu Dardo zaczęły być wyposażane w dwie zrzutnie bomb głębinowych na rufie (na trzy bomby o masie 100 kg albo sześć o masie 50 kg każda). Po wybuchu II wojny światowej liczba bomb została zwiększona. Wszystkie okręty były wyposażone w demontowane tory minowe na pokładzie, na których można było zabierać do 54 min kotwicznych typu Bollo, co jednak w praktyce nie było stosowane z uwagi na pogorszenie stateczności. Okręty typu Dardo były ponadto wyposażone w dwa trały typu C z żurawikami do ich obsługi na rufie, demontowane na początku 1942 roku.

Wyposażenie System kierowania ogniem obejmował przede wszystkim dalocelownik SDT na dachu nadbudówki dziobowej, z dwoma stereoskopowymi dalmierzami optycznymi o bazie 3 m i celownikiem APG. Na platformie przed masztem, mieszczącej stanowisko starszego oficera artyleryjskiego, znajdował się inklinometr służący do oceny kąta kursowego celu. Na pokładówce na śródokręciu był trzeci rezerwowy dalmierz 3-metrowy, zdemontowany podczas wzmacniania uzbrojenia przeciwlotniczego w 1941 roku. Okręty miał jeden reflektor o średnicy 90 cm na platformie nad stanowiskiem obserwacyjnym na nadbudówce.

Okręty typu Dardo wyposażone były w radiostacje do łączności telegraficznej, z anteną rozciągniętą między masztem dziobowym i rufowym. W 1942 roku usunięto na „Frecci” maszt rufowy, mocując antenę do wytyków z tyłu komina. Od końca lat 30. okręty wyposażano też w radiostacje krótkiego zasięgu RM.4 do łączności fonią, z antenami na mostku. Część okrętów otrzymała wówczas radionamierniki. Do wykrywania okrętów podwodnych służył początkowo tylko szumonamiernik. W 1942 roku okręt miał zamontowaną niemiecką stację wykrywania promieniowania radarów lotniczych . Dopiero w lipcu 1943 roku „Freccia” otrzymała hydrolokator, a nadto została przygotowana do montażu włoskiego radaru EC-3/ter Gufo, na platformie w miejscu zdemontowanego reflektora, ale anteny radaru nie zdążono już zamontować przed zatopieniem.

W skład wyposażenia ponadto wchodziła aparatura do stawiania parowej zasłony dymnej montowana w kominie oraz generatory chemiczne zasłony dymnej na rufie.

Malowanie Początkowo niszczyciele były malowane w części nadwodnej na kolor jasny popielatoszary, z ciemnoszarym pokładem, a część podwodna była malowana na ciemnnozielono. Na burtach w okolicy dział dziobowych i na rufie malowano na czerwono litery identyfikacyjne. Na początku wojny od lipca 1940 roku na pokłady na dziobie naniesiono biało-czerwone skośne pasy dla identyfikacji z powietrza. W styczniu 1942 roku „Freccia” jako pierwszy okręt typu otrzymała kontrastowy kamuflaż w standardowych kolorach, z ostrych plam ciemnoszarych i jasnych popielatoszarych, z elementami brudnobiałymi. Po remoncie latem 1943 roku zmieniono wzór kamuflażu.

Służba Okres międzywojenny thumb|Port w Tarencie na początku lat 30. – w centrum „Freccia” (FR) i okręty jej dywizjonu „Freccia” została wcielona do służby w Regia Marina 21 października 1931 roku, jako pierwszy niszczyciel swojego typu. Razem z pozostałymi okrętami tego typu tworzyła 7. dywizjon niszczycieli (squadriglia), będąc jego okrętem flagowym.

Podczas hiszpańskiej wojny domowej niszczyciel pełnił służbę na wodach Hiszpanii, biorąc udział w „patrolach neutralności”, a faktycznie wspierając nacjonalistów. W listopadzie 1936 roku okręt patrolował w Cieśninie Sycylijskiej w celu przechwytywania statków z bronią dla republiki. Dowódcą był wówczas komandor Della Campagna. W czerwcu 1937 roku „Freccia” przewiozła z Palmy do Neapolu ciała zabitych członków załogi włoskiego krążownika pomocniczego uszkodzonego przez lotnictwo hiszpańskie. Ponownie niszczyciel patrolował w ramach blokady morskiej latem 1937 roku. Dowódcą był wówczas komandor Ernesto Pacchiarotti. 14 sierpnia „Freccia” przechwyciła na północ od Pantellerii zbiornikowiec pod panamską banderą „Geo. W. McKnight” (pojemność 11 231 BRT). Statek określany był też w mniej szczegółowych publikacjach z epoki jako brytyjski „George McKnight”. Zbiornikowiec należał do niemieckiego armatora Panama Transport Company GmbH i transportował benzynę dla wojsk niemieckich, lecz został wzięty przez dowódcę niszczyciela za statek łamiący blokadę na rzecz republikanów (trzy dni wcześniej niszczyciel „Saetta” zatopił zbiornikowiec republikański „Campeador”)Według mniej szczegółowego opisu w statek wiózł benzynę dla republikanów.. W okolicy przylądka Bon „Freccia” wystrzeliła do zbiornikowca pięć torped, z których dwie trafiły, i ostrzelała go 54 pociskamiHooton 2024 s. 114 oczywiście błędnie podaje kaliber pocisków 76 mm. Według wystrzelono 53 pociski głównego kalibru.. Statek zapalił się i został opuszczony przez załogę, która została podjęta przez statek „British Commodore”. Spotykane są w publikacjach informacje, że zbiornikowiec dwa dni później zatonął w pobliżu Tunezji; został on jednak ugaszony, uratowany i 1 września odholowany do Triestu.

Jesienią 1937 roku niszczyciele 7. dywizjonu operowały na krótko na Morzu Czerwonym w celu wspierania działań przeciwko powstańcom w Etiopii i złożyły wizytę w Jemenie. Wiosną 1939 roku „Freccia” wzięła udział w zajęciu Albanii.

II wojna światowa 1940 – osłona sił głównych