Głupi Jaś, Głupi Jasio () – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w kwietniu 1855 roku.

Publikacja Andersenowska baśń literacka Głupi Jaś została po raz pierwszy opublikowana 30 kwietnia 1855 roku w Kopenhadze przez wydawnictwo C.A. Reitzel w zbiorze Historier. 1855 wraz z innymi 21 utworami. Autorem ilustracji do tego wydania był Vilhelm Pedersen. W katalogu dzieł Hansa Christiana Andersena autorstwa baśń opatrzona jest numerem 738. Głupiego Jasia wznowiono za życia pisarza w marcu 1863 roku w antologii Baśnie i opowieści. Tom drugi ().

Polskie przekłady Od początku XX wieku baśń była kilkakrotnie tłumaczona na język polski: 1900 – Janek Głuptasek: 1901 – Jaś Głuptaś: 1905 – Durny Jasio: 1931 – Głupi Jasio: 1938 – Głupi Jaś: 1938 – O głupim Jasiu: 2006 – Głupi Jaś: (z oryginału duńskiego)

Fabuła Streszczenia dokonano na podstawie wersji duńskiej.

Na wsi stoi stary dwór, w którym mieszka stary pan z dwoma bardzo uczonymi synami. Obaj synowie chcą poślubić królewską córkę, która pragnie wyjść za kawalera najbardziej elokwentnego. Bracia przygotowują się przez osiem dni, co im w zupełności wystarcza, bo są wystarczająco wyedukowani. Jeden z nich zna na pamięć całe łacińskie słowniki i trzy roczniki gazety miejskiej. Drugi zna wszystkie przepisy cechowe i potrafi rozmawiać o sprawach państwowych, a do tego umie haftować szelki. Obaj są przekonani, że to właśnie oni zdobędą królewnę.

Ojciec daje pierwszemu karego konia, a drugiemu mlecznobiałego. Obaj smarują sobie usta tranem, żeby mówić bardziej płynnie. Służba zbiera się na podwórzu, żeby zobaczyć, jak bracia wyruszają w drogę. Pojawia się trzeci brat, którego wszyscy nazywają „Głupim Jasiem”, bo nie jest tak wykształcony jak jego bracia.

Jaś pyta, dokąd jadą w odświętnych ubraniach, a oni mu opowiadają o królewnie. Chłopak mówi, że też chce pojechać i zdobyć królewnę, co rozśmiesza braci. Ojciec nie daje mu konia, bo uważa, że Jan jest nic nie wart. Młodzieniec dosiada swojego kozła i na nim rusza w drogę, śpiewając głośno. Po drodze znajduje martwą wronę i postanawia podarować ją królewnie. Znajduje też starą, zepsutą podeszwę drewniaka i mówi, że to również będzie jego prezent dla królewskiej córki.

Bracia pytają Janka, co znowu znalazł. Chłopak mówi, że to coś niezwykłego i że królewna będzie zachwycona. Bracia stwierdzają, że to tylko błoto wyciągnięte z rowu. Jan przyznaje, że to błoto, ale najlepszej jakości, bo nie da się go utrzymać w ręce, i napełnia nim kieszenie. Bracia pędzą do miasta najszybciej, jak mogą, i docierają godzinę przed Jasiem. Przy bramie kawalerowie dostają numery i ustawiają się w kolejce po sześciu w szeregu, tak ciasno, że nie mogą ruszyć rękami. Wszyscy mieszkańcy miasta zbierają się wokół zamku, żeby zobaczyć, jak królewna przyjmuje zalotników.

Gdy pierwszy z nich wchodzi do sali, odejmuje mu mowę. Królewna mówi: „Nie nadajesz się! Precz!” Potem przychodzi brat, który zna słownik, ale ze zdenerwowania zapomina wszystkiego. Widzi swoje odbicie w szklanym suficie i przez to jeszcze bardziej się denerwuje. W każdym oknie stoi trzech pisarzy i jeden starosta, którzy zapisują każde słowo, by zaraz sprzedać to do gazety. W komnacie jest tak gorąco, że jeden z zalotników wspomina o upale. Królewna odpowiada, że to dlatego, że jej ojciec dziś piecze koguty. Brat nie wie, co odpowiedzieć, i tylko bełkocze coś bez sensu.

Janek wjeżdża do komnaty na koźle i mówi, że jest w niej straszny skwar. Królewna znów mówi o pieczonych kogutach, a Janek żartuje, że pewnie może sobie upiec wronę. Wyciąga drewniany chodak i wkłada do niego wronę, a z kieszeni wyciąga błoto, mówiąc, że to będzie sos. Królewna śmieje się i wybiera Janka na męża. Młodzik zostaje królem, choć wszystko to zapisuje starosta, który jest znany z tego, że nie zawsze mówi prawdę.

Galeria

Adaptacje filmowe 2004 – Pan Andersen opowiada, duńsko-brytyjsko-niemiecki serial animowany (odcinek 25 – Klods Hans).

Zobacz też Głupi Jasio

Przypisy

Linki zewnętrzne Rękopis baśni „Głupi Jaś” (audiobook, tłum. B. Sochańska) na YouTube

Kategoria:Literatura dziecięca i młodzieżowa Kategoria:Utwory Hansa Christiana Andersena Kategoria:Utwory literackie z 1855