Służba wodno-melioracyjna – terenowa jednostka organizacyjna resortu rolnictwa, powołana w 1951 r. w celu dostosowania do nowo powstałych organów władzy państwowej i do zadań określonych w planie sześcioletnim, w zakresie melioracji, jako podstawowego czynnika rozwoju produkcji rolniczej i do wprowadzenia rozrachunku gospodarczego.

Powołanie służby Na podstawie uchwała Rady Ministrów z 1951 r. w sprawie organizacji terenowej służby wodno-melioracyjnej powołano służby na szczeblu wojewódzkimUchwała nr 768 Rady Ministrów z dnia 3 listopada 1951 r. w sprawie organizacji terenowej służby wodno-melioracyjnej.. Powołanie służby wodno-melioracyjnej pozostawało w ścisłym związku z ustawą z 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowejUstawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej. Dz. U. 1950 nr 14, poz. 130.. Powołanie służby uzasadniano wzrastającymi zadaniami rozwoju produkcji rolniczej, szczególnie zwierzęcej i zapewnienie rolnictwu odpowiedniej ilości pasz.

Zadania służby Podstawowym zadaniem służby wodno-melioracyjnej było zabezpieczenie wykonania zadań w zakresie melioracji użytków rolnych oraz usprawnienie dotychczas funkcjonującego aparatu wodno-melioracyjnego. Ponadto celem służby wodno-melioracyjnej były sprawy konserwacji, eksploatacji i planowania robót wodno-melioracyjnych. Służba wodno-melioracyjna wykonywały głównie prace w resorcie rolnictwa oraz w resorcie państwowych gospodarstw rolnych. Wykonywanie zadań dokonywano na zasadach ustalonych zarządzeniem Ministra Rolnictwa i Ministra Państwowych Gospodarstw Rolnych. Melioracje rolne zostały określone jako zespół zabiegów organizacyjno-gospodarczych, których celem było wytworzenie w danym obiekcie rolnym trwałej podstawy do podnoszenia żyzności gleby i zwiększania produkcji rolnej.

W związku powyższym powołane jednostki organizacyjne powinny:

przekazać w gestię rad narodowym zadań związanych z planowaniem, finansowaniem i kontrolą prac wodno-melioracyjnych, określić koszty prowadzenia prac melioracyjnych, mając na uwadze rozrachunek gospodarczy, obejmujący faktyczne składniki bilansowe, stworzyć należyte warunków do współzawodnictwa pracy, racjonalizacji, nowatorstwa, jako podstawowych czynników wzrostu wydajności pracy, zapewnić organizacji możliwie największej operatywności i elastyczności.

Organizacja służby wodno-melioracyjnej Na podstawie uchwały Rady Ministrów z 1951 r. utworzono przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych dla zarządzania sprawami melioracji wojewódzkie zarządy wodno-melioracyjne. Zarządy zostały podporządkowane Ministrowi Rolnictwa. który kierował i sprawował zwierzchni nadzór za pośrednictwem Centralnego Zarządu Wodnych Melioracji.

Zakres działania wojewódzkich zarządów wodno-melioracyjnych obejmował:

opracowywanie projektów planów melioracyjnych w zakresu resortu rolnictwa na podstawie wytycznych prezydiów wojewódzkich rad narodowych i uzyskanie od właściwych organów akceptacji projektów, wykonywanie zatwierdzonych planów melioracyjnych rolnictwa, łącznie ze sporządzaniem dokumentacji technicznych, nie objętych planem prac przez Biuro Projektów Wodno-Melioracyjnych, składanie sprawozdawczości z przebiegu wykonania planów melioracyjnych rolnictwa właściwym prezydiom powiatowym i wojewódzkim radom narodowym, wykonywanie w charakterze inwestora zastępczego planów melioracyjnych innych resortów, w ramach limitów przez nie przekazanych, prowadzenie spraw wodno-administracyjnych oraz wodno-prawnych oraz pełnienie nadzoru administracyjnego nad spółami wodnymi i związkami wałowymi, sprawowanie kierownictwa i nadzoru pod względem rzeczowym nad referatami konserwacji wodno-melioracyjnej prezydiów powiatowych rad narodowych, sprawy osobowe pracowników zarządu i służbowo podległych jednostek organizacyjnych.

Wojewódzkie zarządy wodno-melioracyjnych nie miały swoich przedstawicieli w powiatach. Dla realizacji wykonawstwa w terenie tworzono rejonowe kierownictwo robót wodno-melioracyjne oraz przejmowano zakłady pomocnicze, bazy sprzętu, warsztaty kapitalnych i bieżących remontów sprzętu wodno-melioracyjnego.

Organizacja wewnętrzna wojewódzkich zarządów wodno-melioracyjnych Na czele zarządu stał dyrektor, którego powoływał Minister Rolnictwa za zgodą Prezesa Rady Ministrów. Zastępcy dyrektora do spraw produkcji podlegały następujące działy: dział techniczno-produkcyjny, dział głównego mechanika, sekcja postępu technicznego, sekcja szkolenia zawodowego,

Zastępcy dyrektora do spraw administracyjno-gospodarczych podlegały następujące sekcje: sekcja zaopatrzenia, sekcja rachunkowo-budżetowa, sekcja administracyjno-gospodarcza, sekcja transportu.

Zarządy były jednostkami budżetowymi i posiadały uprawnienia rozrachunku gospodarczego.

Zmiany organizacyjne służby wodno-melioracyjnej z 1956 r. Uchwała Rady Ministrów z 1954 r. w sprawie utworzenia powiatowych i wojewódzkich zarządów rolnictwa miała między innymi na celu powierzenia radom narodowym sprawy konserwacji, eksploatacji i planowania robót wodno-melioracyjnych oraz usprawnienia organizacji terenowej służby wodno-melioracyjnejUchwała nr 101 Rady Ministrów z dnia 3 marca 1954 r. w sprawie utworzenia powiatowych i wojewódzkich zarządów rolnictwa. M. P. 1954 nr 48, poz. 661.. W związku nowym podziałem administracyjnym Państwa – powołanie gromadzkich rad narodowych, nowe zadania w dziedzinie urządzeń rolnych i doświadczenie w działaniu powiatowych i wojewódzkich zarządów rolnictwa wskazały na potrzebę dokonania niektórych zmian w organizacji tych zarządów. W 1955 r. na podstawie uchwały Rady Ministrów w sprawie zmian organizacyjnych w zarządach rolnictwa na szczeblu wojewódzkim utworzono zarząd wodnych melioracji, zaś na szczeblu powiatowym powiatowy inżynier do spraw urządzeń rolnychUchwała nr 25 Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 1955 r. w sprawie zmian organizacyjnych w zarządach rolnictwa. M. P. 1955 nr 11, poz. 123..

Na podstawie uchwały Rady Ministrów z 1956 r. w sprawie zmian w organizacji terenowej służby wodno-melioracyjnej powołano w powiatowych zarządach rolnictwa stanowisko pracy „powiatowy inżynier do spraw melioracji i użytków zielonych”Uchwała nr 59a Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 1956 r. w sprawie zmian w organizacji terenowej służby wodno-melioracyjnej. M. P. 1956 nr 19, poz. 256.. Do zakresu jego obowiązków należały sprawy konserwacji i eksploatacji urządzeń wodno-melioracyjnych oraz pielęgnowania łąk i pastwisk. Dotychczasowe zarządy melioracji wodnych w wojewódzkich zarządach rolnictwa przekształcono w zarządy melioracji i użytków zielonych, wchodzące w skład wojewódzkich zarządów rolnictwa.

Jednocześnie zobowiązano Ministra Rolnictwa do powołania przedsiębiorstw robót wodno-melioracyjnych w ilości niezbędnej do wykonania zadań planu inwestycyjnego. Przedsiębiorstwa robót wodno-melioracyjnych podlegały Ministrowi Rolnictwa i działały na zasadach pełnego rozrachunku gospodarczego oraz rozliczały się z budżetem Państwa poprzez budżet centralny. Z kolei środki finansowe na wykonanie robót wodno-melioracyjnych, konserwację i eksploatację urządzeń wodno-melioracyjnych oraz pielęgnowanie łąk i pastwisk pokrywane były z budżetów terenowych rad narodowych i innych zleceniodawców.

Przypisy

Kategoria:Gospodarka wodna Kategoria:Rolnictwo w PRL