Zdalne prowadzenie ruchu kolejowego – system prowadzenia ruchu kolejowego na odcinkach linii kolejowych, gdzie stacja (posterunek ruchu) jest nieobsadzona przez dyżurnego ruchu, albo sterowana z innego miejsca.

W poszczególnych krajach występuje pod różnymi nazwami, m.in.: Polska: Zdalne prowadzenie ruchu kolejowego, odcinek zdalnego sterowania USA: Centralized traffic control (CTC), Direct Traffic Control (DTC), Track warrant control (TWC), Train order operation Niemcy: Fernsteuerung, Zugleitbetrieb Czechy: Dálkově ovládané zabezpečovací zařízení (DOZ), Zjednodušené řízení drážní dopravy

W Polsce

Na sieci PKP Polskie Linie Kolejowe mały|Ideowe stanowisko dyżurnego ruchu na LCS

Lokalne Centrum Sterowania (LCS) i posterunki ruchu sterowane zdalnie

Odcinki bez urządzeń zdalnego sterowania Zdalne prowadzenie ruchu kolejowego bez urządzeń zdalnego sterowania ruchem (skrót: Odcinek ZPR bez UZS) jest rzadko stosowanym systemem prowadzenia ruchu kolejowego na odcinkach linii kolejowych, gdzie, na stacjach (posterunkach ruchu) niewyposażonych w semafory, ruch pociągów odbywa się na podstawie radiowego zezwolenia dyżurnego ruchuDZIAŁ II Prowadzenie ruchu na liniach kolejowych normalnotorowych i szerokotorowych. Rozdział 3 Prowadzenie ruchu pociągów. § 24 ust. 1 pkt. 5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji tj. z dnia 8 listopada 2024 r ().

Pozwolenie na jazdę pociągu wydaje maszyniście radiotelefonicznie dyżurny ruchu, używając telegramów określonych w regulaminie odcinka zdalnego prowadzenia ruchu. Na odcinkach zdalnego prowadzenia ruchu wymagana jest ciągła sprawność radiotelefonów, rozmowy są rejestrowane. W przypadku braku łączności maszynista ogranicza do 20 km/h prędkość przejazdu przez obsługiwane i samoczynne przejazdy kolejowo-drogowe, zatrzymuje pociąg pod semaforem wjazdowym i próbuje nawiązać łączność w miarę dostępnych środków. Szczegółowe zasady określa regulamin odcinka. Mijanki wyposaża się w urządzenia nastawiania zwrotnic automatami załączającymi przez pojazd kolejowy lub drużynę trakcyjną. Miejsca, w których ze względu na bezpieczeństwo ruchu wymagane jest nawiązanie łączności z dyżurnym, oznacza się wskaźnikiem W 29.

Maszynista zgłasza dyżurnemu zamiar wjazdu, wyjazdu lub przejazdu przez stację (mijankę), a dyżurny ruchu wydaje zezwolenie. Jeżeli jazda odbywa się na tor inny niż przewidziany przez regulamin techniczny, to dyżurny ruchu informuje przy tym maszynistę o numerze toru, na który odbędzie się wjazd, żądanym położeniu zwrotnic w drodze pociągu oraz poleca zatrzymanie się przed zwrotnicą celem doprowadzenia jej do odpowiedniego położenia.

System Kapsch Na sieci PKP PLK próbnie eksploatowano systemy samoczynnych mijanek bezobsługowych firmy Kapsch.

Na linii Szczecinek - Słupsk wybudowano cztery mijanki samoczynne wraz z dostępnym dla dyżurnego ruchu podglądem zajętości torów na całym odcinku, a pociągi wyposażono w radiotelefony Zugleitfunk 2000 o częstotliwości 450 MHz.

Na linii Ulikowo - Kalisz Pomorski wybudowano dwie mijanki samoczynne w systemie uproszczonym. Zwrotnice na mijankach posiadały mechanizmy samopowrotne bez napędu, a w stanie zasadniczym nastawione były w kierunku "w prawo". Położenie zwrotnicy sygnalizowane było na semaforach wjazdowych wskazujących sygnał S1 Stój! lub wskazywane zgodnie ze wskaźnikami stosowanymi na latarniach zwrotnicowych; semaforów wyjazdowych nie zabudowano. Przyjęto autorski system stwierdzania końca pociągu.

Systemy Kapsch wycofano z powodu zaniedbania utrzymania sprawności systemów skutkującego katastrofą kolejową w Korzybiu.mały|Wskaźnik W 29 na Żuławskiej Kolei Dojazdowej Na liniach wąskotorowych Zdalne porozumienie dyżurnego ruchu z kierownikiem pociągu, nazywane zapowiadaniem pociągów, jest podstawową formą prowadzenia ruchu kolejowego na kolejach wąskotorowych w Polsce. Do komunikacji dopuszczalne jest użycie telefonów komórkowych i stacjonarnych DZIAŁ IV Prowadzenie ruchu na liniach kolejowych wąskotorowych. § 117, 123-125. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji () tekst jednolity z dnia 8 listopada 2024 r. ().

W USA

Train Order Operation Pierwszy system doręczania pociągom rozkazów pisemnych (ang. train order), po telegraficznym porozumieniu się dyżurnych ruchu, zastosowano w 1851 r. na kolei Erie Railroad z Nowego Yorku do Dunkirk. Train order, dokument wydany przez upoważnionego przedstawiciela kolei (dyżurnego ruchu, ang. dispatcher) w celu zarządzania ruchem kolejowym, zawiera informacje uszczegółowiające lub zmieniające zasady prowadzenia ruchu pociągów według rozkładu jazdy. Rozróżniano rozkazy wymagające i niewymagające podpisu drużyny pociągowej. Te, dla których nie było wymogu podpisu, z czasem dostarczane do pociągu były "w locie" (ang. on the fly). Dyżurny ruchu wystawiał rozkaz przyczepiony do pętli lub wieszał na specjalnym słupku, dzięki którym drużyna pociągowa mogła złapać je w biegu. Stosowano również sygnalizatory na stacjach sygnalizujące drużynie pociągowej potrzebę wzięcia rozkazu pisemnego w locie lub zatrzymania się i podpisania rozkazu.

Train order operation był podstawą prowadzenia ruchu pociągów w USA przez ponad sto lat.

Pozwolenia wydawane drogą radiową mały|Wskaźnik początku odstępu blokowego z nazwą na linii Alaska Railroad

Direct Traffic Control (DTC) W latach 70. i 80. większość kolei w Ameryce porzuciła ruch pociągów na podstawie doręczanych rozkazów pisemnych (Train order operation) na rzecz wydawania pozwoleń na jazdę przez radio. W celu uniknięcia pomyłek stosuje się ściśle określone formuły pozwoleń radiowych, powtarzane i potwierdzane przez pracowników oraz nanoszone na papierowe dokumenty.

W ramach Direct Traffic Control na linii ustawia się wskaźniki (ang. trackside signs), które oznaczają koniec odstępu blokowego. Na wskaźnikach umieszcza się nazwę kończącego i rozpoczynającego się odstępu oraz kamień milowy.

Pozwolenie na jazdę zawiera:

linię kolejową numer pociągu kierunek ruchu pociągu imię i nazwisko maszynisty liczbę odstępów blokowych kierunek ruchu, w którym wydano pozwolenie nazwę początkowego i końcowego odstępu blokowego

Track Warrant Control (TWC) Track Warrant Control jest podobny do Direct Traffic Control, umożliwia jednak większą elastyczność w wydawaniu pozwoleń na jazdę. Możliwe jest wskazanie konkretnego kamienia milowego (ang. milepost, pikietaż) linii kolejowej lub miejsca w stacji, w przeciwieństwie do sztywno określonych odstępów blokowych w systemie Direct Traffic Control. mały|Nastawnica CTC nastawni Amtrak THORN Tower

Centralized Traffic Control (CTC) System prowadzenia ruchu kolejowego, zapoczątkowany w latach 40 XX wieku, gdzie dispatcher (dawniej operator) steruje zdalnie urządzeniami sterowania ruchem kolejowym (rozjazdami, semaforami) na przydzielonym mu odcinku. Początkowo było to zazwyczaj nie więcej niż 80 kilometrów linii kolejowej.

Zobacz też Nastawnia Dark territory Zdalne sterowanie

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne lundsten.dk/us_signaling/twc/zilustrowanie systemu Track Warrant Control wraz z przykładami

Kategoria:Bezpieczeństwo ruchu kolejowego