Reka (inaczej Notranjska Reka) – rzeka w zachodniej Chorwacji, południowo-zachodniej Słowenii i północno-wschodniej części Włoch. Ma długość ok. 54 km, powierzchnie zlewni 360 km² i średni przepływ wynoszący 7,8 m³/s.
Przebieg i opis Przed Jaskiniami Szkocjańskimi Rzeka bierze swój początek w kilku małych źródłach w okolicach granicy chorwacko-słoweńskiej, a następnie płynie wąskim, zalesionym wąwozem na zachód, ale szybko skręca na północny zachód. Dolina jest początkowo wąska i prawie całkowicie niezamieszkana, dopiero tuż przed Zabičami dno doliny rozszerza się wzdłuż rzeki, tworząc mniejszą kotlinę u podnóża Snežnika. W Trpčane dolina nieznacznie się zwęża, a następnie rzeka płynie aż do Dolnji Zemon, wzdłuż południowo-zachodniego krańca równiny, która jest w większości użytkowana rolniczo, z wyjątkiem odcinka wzdłuż rzeki, gdzie dominują łąki. Przepływa obok Ilirskiej Bistricy wzdłuż centralnego dna Kotliny Bistrickiej i tutaj przyjmuje dwa największe dopływy: z lewej strony Molję, która wypływa z południa, oraz krasowy potok Bistrica, który wypływa silnym wypływem krasowym na końcu krótkiej, szczytowej doliny tuż nad Ilirską Bistricą.
W Topolcu zaczyna się ponad 20-kilometrowa, stosunkowo wąska dolina, która jedynie w niektórych miejscach nieznacznie się rozszerza i którą rzeka głęboko wyżłobiła w skałach fliszowych między pagórkowatym Brkini na południu a niskimi wzgórzami fliszowymi na północ od niej. Po obu stronach do Reki wpływają liczne małe strumienie z krótkich i stromych wąwozów, które latem i zimą zaopatrują ją w bardzo mało wody, a nawet wysychają. Głównymi dopływami w tej części doliny są: Podstenjšek i Sušica z prawej strony, oraz Posrtev i Padež z lewej strony.
Kiedy Reka przechodzi z nieprzepuszczalnych skał fliszowych do przepuszczalnych wapieni paleogeńskich, charakter doliny ulega zmianie: w Gornje Vremi Reka wpływa do szerszej Vremskiej Doliny, która pod względem ukształtowania jest największą ślepą doliną w Słowenii. Gdy tylko Reka wpływa do wapieni, zaczyna tracić wodę, a czasami w jej korycie otwiera się duża gardziel, przez co rzeka wysycha, a jej koryto pozostaje suche aż do Jaskiń Škocjan. Zdarzało się to również w przeszłości, a miejscowi młynarze musieli regularnie zatykać takie gardziele, a także zniknięcie Reki 11 lub 12 września 1982 r., kiedy to całkowicie wpłynęła do rozpadliny o głębokości ponad 20 m. Po ulewnych deszczach 1 października 1982 roku wezbrana Reka wypełniła wąwóz żwirem i ponownie wypłynęła na powierzchnię do leja krasowego w Jaskiniach Škocjańskich.
W Dolinie Vremskiej Reka płynie o 10–15 m niżej niż szersze wyrównywanie dna doliny, na którym znajdują się wieś Vremski Britof. Poniżej Famlja dolina szybko zwęża się w kanion o głębokości 60–100 m, a najwęższy znajduje się poniżej pozostałości dawnego zamku Školj. Nieco wcześniej wąska dolina potoku Sušica wpływa do kanionu z lewej strony, ale przez większość roku nie ma w niej wody. Po następnym kilometrze rzeka ostatecznie znika w Jaskiniach Škocjanskich na wysokości 269 m.
W Jaskiniach Szkocjańskich thumb|right|300px|Rzeka uchodząca do Jaskiń Szkocjańskich
Rzeka płynie pod powierzchnią najpierw przez podziemny kanion o długości 2,6 km, szerokości 10–60 m i wysokości do 146 m, zwany również Šumeča jama; jego najwęższym odcinkiem jest Kanion Hankego. Dzisiejsza trasa turystyczna z Tiha jama prowadzi przez niego, przez most Cerkvenik do Hali Schmidla i wyjścia na dnie Doliny Wielkiej. Tuż przed mostem kierunek przepływu zmienia się z południowego zachodu na północny zachód. Początkowo woda przepływa wąskim kanionem, ale przed ostatecznym syfonem rozszerza się ponownie do Hali Martela, która jest największą znaną do tej pory podziemną jamą w Słowenii i jedną z największych na świecie o objętości 2,2 miliona m³ (308 m długości, do 123 m szerokości i do 146 m wysokości). Około 160 metrów dalej tunel wodny kończy się wypompowanym Jeziorem Martwym na wysokości 214 m n.p.m., skąd rzeka kontynuuje swój podziemny bieg w kierunku źródeł Timavy.
Około 3,2 km na północny zachód znajduje się wejście do Kačnej Jamy w dość dużym leju krasowym, w którym w 1972 roku grotołazi z Logi po raz pierwszy dotarli do dolnego poziomu jaskini z podziemnym biegiem Reki na wysokości około 180 m (250 m pod powierzchnią).
W tym odcinku Reka prawdopodobnie płynie kilkoma podziemnymi kanałami, a dalej ku źródłom Timavy rozgałęzia się jeszcze bardziej, tak że grotołazi napotkali ją w kilku kolejnych miejscach. Jeszcze przed I wojną światową dotarli do podziemnego nurtu Reki w jaskini Labodnica (wł. Abisso di Trebiciano), tuż za granicą państwową w pobliżu miejscowości Trebče, gdzie rzeka płynie na wysokości 12 m n. p. m. (320 m pod powierzchnią). W listopadzie 1999 roku włoscy grotołazi dotarli do odnogi podziemnej rzeki w jaskini Lazar Jerko w pobliżu Monrupiny na głębokości 298 m.
12 grudnia 2003 roku, po długim okresie kopania, grotołazom z Sežany udało się dotrzeć do podziemnej Reki w Jaskini w Kanjaduce niedaleko Sežany. Drogę do podziemi wskazała im jedna z licznych rurek, z których mocno wieje ciepłe powietrze, gdy woda wypiera powietrze z podziemnych tuneli wraz ze wzrostem przepływu Reki. Grotołazom z Sežany udało się to ostatecznie w przepaści w dolinie Stršinkna w pobliżu wsi Orlek, gdzie 10 stycznia 2004 roku dotarli do podziemnego przepływu Reki na głębokości 340 m. Badania speleologiczne trwają i oczekuje się, że wydmuchy spod ziemi ujawnią nowe ścieżki prowadzące do podziemnej Reki.
Po Jaskiniach Szkocjańskich Kontynuowane eksperymenty dowiodły jeszcze przed II wojną światową, że wody Reki ponownie wypływają na powierzchnię w źródłach Timavy w pobliżu San giovanni di Duino. Pozostała część wody Reki najprawdopodobniej wypływa na powierzchnię w podwodnych źródłach (różanach) w pobliżu Aurisiny.
Zobacz też Rzeki w Słowenii
Przypisy
Kategoria:Rzeki w Słowenii Kategoria:Rzeki we Włoszech Kategoria:Rzeki w Chorwacji Kategoria:Zlewisko Morza Adriatyckiego