Ferdinand Gotthold Max Eisenstein (ur. 16 kwietnia 1823 w Berlinie, w Prusach; zm. 11 października 1852) – niemiecki matematyk, który wniósł znaczący wkład w teorię liczb i analizę matematyczną. Urodził się w rodzinie żydowskiej, która przeszła na protestantyzm przed jego narodzinami. Eisenstein wykazywał wyjątkowy talent matematyczny od wczesnego dzieciństwa.
Życiorys
Dzieciństwo i lata szkolne Pomimo problemów zdrowotnych, w tym zapalenia opon mózgowych, Eisenstein osiągał znakomite wyniki w nauce. W wieku 14 lat uczęszczał do gimnazjum Friedrich-Werder. W wieku 15 lat opanował cały program matematyczny szkoły średniej. Nauczyciele dostrzegli jego zdolności matematyczne — jeden z nich powiedział:„Jego wiedza z matematyki daleko wykracza poza zakres programu szkoły średniej. Jego talent i zapał pozwalają przypuszczać, że pewnego dnia wniesie ważny wkład w rozwój i rozszerzenie nauki.”Biermann, Kurt-R. Dictionary of Scientific Biography. Charles Scribner's Sons.Następnie sięgnął po prace Leonharda Eulera i Josepha Louisa Lagrange’a, by zgłębić rachunek różniczkowy.
Jeszcze jako uczeń zaczął uczęszczać na wykłady Petera Gustava Lejeune Dirichleta i innych profesorów Uniwersytetu Berlińskiego. W 1843 roku, podczas pobytu w Dublinie, poznał Williama Rowana Hamiltona, który zapoznał go z dowodem Nielsa Henrika Abla na niemożliwość rozwiązania równań piątego stopnia. To doświadczenie rozbudziło jego zainteresowanie badaniami matematycznymi.
Wkład w matematykę (1843–1852) Po powrocie do Berlina w 1843 roku Eisenstein zdał egzaminy końcowe i rozpoczął studia na uniwersytecie. W ciągu roku przedstawił swoją pierwszą pracę dotyczącą form sześciennych dwóch zmiennych. Zyskał również mecenat Aleksandra von Humboldta, który zapewnił mu wsparcie finansowe.
W tym okresie Eisenstein opublikował liczne artykuły w Crelle’s Journal, w tym dwa dowody prawa wzajemności czwórkowej oraz analogiczne prawa wzajemności sześciennej i czwórkowej. Odwiedził też Carla Friedricha Gaussa w Getyndze i otrzymał honorowy doktorat z Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1847 roku uzyskał habilitację na Uniwersytecie Berlińskim i rozpoczął tam pracę dydaktyczną.
Pomimo zaangażowania w działalność rewolucyjną w Berlinie, która doprowadziła do jego krótkotrwałego uwięzienia w 1848 roku, Eisenstein kontynuował badania naukowe. Wniósł istotny wkład w teorię podziałów liczb pierwszych na kwadraty oraz prawa wzajemności. Jego osiągnięcia zostały docenione wyborem do Akademii Nauk w Getyndze (1851) i w Berlinie (1852).
Śmierć Stan zdrowia Eisensteina pogarszał się, aż w końcu zmarł na gruźlicę w wieku 29 lat. Alexander von Humboldt, jego wierny opiekun, odprowadził jego ciało na cmentarz.
Publikacje
Eisenstein, Gotthold (1847), Mathematische Abhandlungen. Besonders aus dem Gebiete der höheren Arithmetik und der elliptischen Funktionen, Reimer, Berlin, (niem.)
Eisenstein, Gotthold (1975), Mathematische Werke, Nowy Jork: AMS Chelsea Publishing, , MR 0427029 — recenzja Weila
Terminy nazwane jego nazwiskiem
Kryterium Eisensteina
Liczba całkowita Eisensteina Liczba pierwsza Eisensteina
Przypisy
Bibliografia
Biermann, Kurt-R. (1959), „Eisenstein, Ferdinand Gotthold Max”, Neue Deutsche Biographie, 4: 420 (niem.) Cantor, Moritz (1877), „Eisenstein, Gotthold”, Allgemeine Deutsche Biographie, 5: 774–775, (niem.) Dunnington, G. Waldo (1955), Carl Friedrich Gauss: titan of science. A study of his life and work, Nowy Jork: Exposition Press, , MR 0072814 O'Connor, John J.; , „Gotthold Eisenstein”, MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews Schappacher, Norbert (1998), „Gotthold Eisenstein. 16 April 1823–11 October 1852”, Mathematics in Berlin, Basel, Boston, Berlin: Birkhäuser, s. 55–60, MR 1648677 Warnecke, Heinz (1988), „Gotthold Eisenstein (1823–1852) — ein mathematisches und hochschulpädagogisches Talent aus Berlin”, Wissenschaftliche Zeitschrift der Humboldt-Universität zu Berlin. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Reihe, 37 (2): 187–193, ISSN 0863-0631, MR 0975243 Weil, André (1976), „Review: Gotthold Eisenstein, Mathematische Werke”, Bulletin of the American Mathematical Society, 82 (5): 658–663, doi:10.1090/s0002-9904-1976-14095-5, ISSN 0002-9904
Lemmermeyer, Franz (2020), „Gotthold Eisenstein and Philosopher John”, European Mathematical Society Newsletter, 2020–9 (117): 26–28, arXiv:2101.03344, doi:10.4171/NEWS/117/5, S2CID 225256928
Linki zewnętrzne
Gotthold Eisenstein w Mathematics Genealogy Project Życie Gottholda Ferdinanda Eisensteina autorstwa M. Schmitza
Kategoria:Urodzeni w 1823 Kategoria:Zmarli w 1852 Kategoria:Niemieccy matematycy XIX wieku Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie Kategoria:Niemieccy Żydzi Kategoria:Zmarli na gruźlicę Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie Kategoria:Ludzie związani z Królestwem Prus Kategoria:Członkowie Akademii Nauk w Getyndze Kategoria:Niemieccy członkowie Pruskiej Akademii Nauk