Ludwik Krzewiński vel Kawałek, ps. Basyła, Karol (ur. 19 maja 1898 w Sułkowszczyźnie, zm. 12 marca 1971 w Nowym Jorku) – major lekarz Wojska Polskiego, doktor wszech nauk lekarskich, specjalista i popularyzator wiedzy w zakresie gazoznawstwa, pionier polskiej narkoanalizy, twórca tzw. „zastrzyków Krzewińskiego”.

Życiorys Wczesne lata i I wojna światowa Urodził się w rodzinie Jana Kawałka i Matrony z domu Sawczuk.

Ukończył szkołę powszechną im. Sienkiewicza oraz IV Państwowe Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie. Podczas nauki angażował się w działalność Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” oraz harcerstwa. W latach 1913–14 odbył kurs instruktorów harcerskich. Działał też w Towarzystwie Szkoły Ludowej, w którym prowadził kursy czytania i pisania dla analfabetów.

Po wybuchu I wojny światowej chciał wstąpić do Legionów Polskich, nie został jednak przyjęty ze względu na wiek i stan fizyczny. Później prowadził zbiórkę środków finansowych na rzecz Legionów. Po zajęciu Lwowa przez Rosjan został aresztowany, pobity i tymczasowo umieszczony w obozie jenieckim. Po odzyskaniu Lwowa przez Austriaków, w maju 1916 został wcielony do 19 pułku piechoty Obrony Krajowej i trafił na front galicyjski. Działał w Polskiej Organizacji Wojskowej.

W sierpniu 1918 został skierowany na kurs Szkoły Oficerów Młodszych Piechoty 11 Korpusu w Kamionce Strumiłowej, gdzie 1 listopada 1918 został rozbrojony i aresztowany przez Ukraińców podczas Czynu listopadowego. Zbiegł z niewoli i w grudniu 1918 wrócił do Lwowa, gdzie wstąpił do Wojska Polskiego i objął funkcję telefonisty w 5 pułku artylerii polowej, z którym wziął udział w bitwie o Lwów i w wojnie polsko-ukraińskiej.

W służbie sanitarnej II Rzeczpospolitej W okresie październik–grudzień 1919 odbył kurs dla medyków wojskowych we Lwowie, po czym został przydzielony do batalionu sanitarnego i objął funkcję medyka na oddziale wenerycznym w Szpitalu Załogi w Wilnie. Następnie objął funkcję dowódcy oddziału uzupełnień i taboru kompanii zapasowej sanitarnej nr III. Później został odkomenderowany na studia medyczne na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. 14 października 1920 jako student medycyny został mianowany z dniem 1 października 1920 podporucznikiem sanitarnym, zaliczony do Rezerwy armii i powołany do czynnej służby na czas wojny aż do demobilizacji. W 1922 został awansowany na stopień porucznika sanitarnego, a w 1924 na porucznika podlekarza. Podczas studiów pełnił funkcje: zastępcy naczelnego lekarza 43 pułku piechoty w 1922, młodszego lekarza 14 pułku ułanów w 1923, w 1925 4 pułku ułanów i 17 pułku piechoty oraz w 1926 5 pułku strzelców podhalańskich. W 1924 uczestniczył w 8-tygodniowym kursie aplikacyjnym w Wojskowej Szkole Sanitarnej w Warszawie.

27 czerwca 1927 uzyskał dyplom doktora wszech nauk lekarskich. 6 sierpnia 1927 został przeniesiony w korpusie oficerów sanitarnych z grupy podlekarzy do grupy lekarzy. Po uzyskaniu dyplomu lekarza został przydzielony do 6 batalionu sanitarnego we Lwowie, gdzie objął funkcję instruktora ratownictwa gazowego. W kwietniu 1929 został skierowany na 12-miesięczny kurs z ratownictwa i lecznictwa zagazowanych w Wojskowym Instytucie Przeciwgazowym w Warszawie. W 1930 został awansowany na stopień kapitanaMSWojsk, Dziennik Personalny R. 11 nr 5 (20/02/1930), s. 67.. Po ukończeniu kursu został przeniesiony do tego instytutu na stanowisko eksperymentatora działu III. Jego praca w Instytucie była bardzo pozytywnie oceniania przez przełożonych. W 1931 kierownik działu III, ppłk Karol Borczowski wystawił mu taką opinię:

Problematyka gazów bojowych stała się jego głównym zainteresowaniem naukowym, poświęcił jej wiele publikacji, pisał podręczniki dla ludności cywilnej, wygłaszał publiczne odczyty i wykłady, prowadził kursy i szkolenia, opracowywał zestawy i opatrunki przeciwgazowe. Za działalność na tym polu został w 1933 odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi.

Ze względu na zdolności pedagogiczne, jesienią 1931 został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Sanitarnego na stanowisko wykładowcy gazoznawstwa i ratownictwa przeciwgazowego. Od czerwca 1932 pełnił także funkcję zastępcy dowódcy kursu stażystów. Również na tych stanowiskach spotkał się z pozytywnym odbiorem przełożonych. W 1933 komendant CWSan gen. bryg. dr Jan Kołłątaj-Srzednicki żegnał go słowami:

Praca w II Oddziale Sztabu Głównego 1 grudnia 1933 przeszedł do Samodzielnego Referatu Technicznego (SRT) Oddziału II Sztabu Głównego. Wspomniana komórka organizacyjna zajmowała się zagadnieniami technicznymi wspierającymi pracę wywiadu i kontrwywiadu wojskowego, np. wytwarzaniem gazów bojowych, materiałów wybuchowych, trucizn, metodami fałszowania i kopiowania dokumentów, tworzenia i wykrywania podsłuchów. W ramach SRT Krzewiński objął kierownictwo Referatu Lekarsko-Badawczego, któremu przewodził do wybuchu II wojny światowej. Pod koniec 1938 odbył kurs doszkalający oficerów sztabowych w CWSan. Na stopień majora został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 6. lokatą w korpusie oficerów zdrowia, grupa lekarzy.

„Zastrzyki Krzewińskiego” Referat Lekarsko-Badawczy zajmował się badaniami nad stosowaniem technik manipulacyjnych, ekspertyzą grafologiczną i fizjonomiczną oraz narkoanalizą, w tym badaniem i wytwarzaniem substancji służących łamaniu oporu osób przesłuchiwanych. Referat wytwarzał tzw. „zastrzyki Krzewińskiego”, mające pełnić funkcję serum prawdy. Krzewiński był twórcą substancji używanej w zastrzykach i początkowo osobiście je wykonywał. Zastrzyki te stosowano w latach 1935-1939 podczas przesłuchań osób podejrzanych o szpiegostwo i dywersję. Według prof. Jana Widackiego „zastrzyki Krzewińskiego” cieszyły się popularnością wśród oficerów kontrwywiadu. Ich stosowanie udokumentowano między innymi w Samodzielnych Referatach Informacyjnych Dowództw Okręgów Korpusu w Brześciu nad Bugiem, Grodnie, Poznaniu oraz Toruniu. Liczba wykonanych zastrzyków oraz osób przesłuchiwanych z użyciem środków farmakologicznych nie jest znana. Zastrzyk podano m.in. kobiecie oskarżonej o szpiegostwo na rzecz ZSRR oraz dwóm osobom podejrzewanym o szpiegostwo na rzecz Niemiec. Po podaniu specyfiku przyznali się oni do winy. Jeden przypadek zastosowania narkoanalizy został dokładnie opisany przez uczestniczącego w nim biernie drugiego lekarza wojskowego:

II wojna światowa i dalsze losy Po wybuchu II wojny światowej został ewakuowany z Warszawy na wschód, a później do Rumunii i kolejno do Francji. Zajął stanowisko szefa służby zdrowia 1 Dywizji Grenadierów, z którą przeszedł szlak bojowy francuskiej wojny obronnej 1940. Po rozwiązaniu jednostki trafił do niewoli niemieckiej. Udało mu się zbiec z niewoli, dostał się do Marsylii, skąd drogą morską dotarł w listopadzie 1941, poprzez Sajgon, do Filipin. Po dołączeniu Amerykanów do II wojny światowej pracował w kwatermistrzostwie wojskowym jako kierowca ciężarówki. Po japońskiej inwazji na Filipiny został internowany w obozie jenieckim Santo Tomas w Manili, gdzie pełnił funkcję pomocnika szefa służby medycznej, a później w obozie Cabanatuan, gdzie został szefem służby medycznej. Po wyzwoleniu Filipin przez Amerykanów dostał się do USA i zamieszkał na stałe w Nowym Jorku. Niedługo po przybyciu do USA został przesłuchany przez wywiad wojskowy . Amerykanie byli zainteresowani polskimi badaniami nad bronią biologiczną oraz wiedzą polskiego wywiadu na temat takiej broni w ZSRR, Niemczech i Japonii. W USA używał nazwiska Ludwik Kerstyn Krzewiński oraz Louis Kerstyn. W 1952 uzyskał obywatelstwo amerykańskieNew York, U.S. District and Circuit Court Naturalization Records, 1824-1991", FamilySearch, Entry for Ludwik Kerstyn Krzewinski, 11 Mar 1952..

W 1957 zwrócił się do Ministerstwa Zdrowia PRL z podaniem o wydanie kopii dyplomu lekarskiego. Kopia potrzebna była mu w celu przedłożenia na Uniwersytecie Stanowym w Albany jako podstawy do uznania tytułu lekarskiego i ewentualnego rozpoczęcia praktyki. Poza tym jego losy w USA są nieznane. Możliwe, że prowadził własną firmę kosmetyczną oraz że współpracował z wywiadem amerykańskim.

Zmarł 12 marca 1971 w Nowym Jorku i został pochowany na cmentarzu St. Charles.

9 grudnia 1930 w Warszawie ożenił się z Jadwigą Ehrlich, z którą miał syna Ryszarda Jaromira ur. w 1933. Żona i syn dołączyli do niego w USA w 1948New York, U.S. District and Circuit Court Naturalization Records, 1824-1991", Entry for Ludwik Kerstyn or Louis J Krzewinski or Kerstyn and Jadwiga, 20 Feb 1946.

Śledztwo i proces w sprawie SRT W latach 1951–1952 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego przeprowadziło śledztwo dotyczące przedwojennej działalności SRT. Śledztwem zaocznie objęty był również Krzewiński, ale uniknął kontaktu z wymiarem sprawiedliwości PRL ze względu na pobyt w USA. Zeznania pracowników SRT wskazywały na jego udział w tworzeniu środków osłabiających wolę oraz trucizn. Czworo pracowników Referatu oskarżono o prowadzenie eksperymentów na ludziach, morderstwa i współudział w morderstwach. W 1953 zostali oni skazani na kary od 3 do 14 lat więzienia.

Publikacje Apteki a za­gadnienie wojny lotniczo-gazowej (Przegląd Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej, nr 8/1938). Budujmy kąpieliska wiejskie, Warszawa 1937. Drużyny ratowniczo-sanitarne i ich praca w terenie, w: Vademecum Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej Ludności Cywilnej, Warszawa 1936. Lekarze a wojna gazowa (Lot Polski, nr 3/1932). Obrona przeciwgazowa szpitala i organizacja ratownictwa, 1933. O możliwościach walki z tlenkiem węgla, Warszawa 1934. Pierwsza pomoc w zatruciach gazami bojowymi, Lwów-Warszawa 1928. Ratunku! Gaz!, Warszawa 1936. Spostrzeżenia nad działaniem chinino-phytiny "Ciba" (Warszawskie Czasopismo Lekarskie, nr 20/1928). Tablica ratownictwa przeciwgazowego, Warszawa 1938. Tablica toksykologiczna gazów bojowych, Warszawa 1938. Toksykologia tlenku węgla, Warszawa 1931. Wieś w obliczu wojny, Warszawa 1936. Zapobieganie oparzeniom iperytowym (Przegląd Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej, nr 1/1935).

Odznaczenia Lista odznaczeń podana za Kopocińskim i Kopocińskim (2022): Medal Niepodległości – 5 sierpnia 1937 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka pamiątkowa „Orlęta” Krzyż Wojskowy Karola (Austro-Węgry)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Majorowie lekarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Centrum Wyszkolenia Sanitarnego Kategoria:Oficerowie dowództwa 1 Dywizji Grenadierów Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego we Francji (1939–1940) Kategoria:Oficerowie wywiadu i kontrwywiadu II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojskowym Karola Kategoria:Polacy – żołnierze cesarsko-królewskiej Obrony Krajowej w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1971