thumb|Grób Marii Czachowskiej-Tryjarskiej na cmentarzu Powązkowskim Maria Antonina Czachowska-Tryjarska, ps. „Żmija”, „975” (ur. 7 sierpnia 1882 w StarostwieWedług innych źródeł błędnie ur. 1888, zm. 27 czerwca 1945 w Warszawie) – polska działaczka społeczna i polityczna, wiceprzewodnicząca Narodowej Organizacji Kobiet, uczestniczka powstania warszawskiego.
Życiorys Ukończyła pensję Jadwigi SikorskiejKurjer Warszawski, R.112, nr 272 (2 października 1932) + dod., s. 22.. Odbyła wyższe studia handlowe za granicą. Ukończyła także Szkołę Sztuk Pięknych w Warszawie. 19 lipca 1913 założyła wraz ze wspólniczką firmę „Przemysł Artystyczny”Obwieszczenia Publiczne: dodatek № 8 do Dziennika Urzędowego Departamentu Sprawiedliwości. 1917 (31 grudnia), s. 311.
Podczas wojny polsko-bolszewickiej była współzałożycielką filii Szpitala Mokotowskiego w Gmachu Politechniki Warszawskiej, która liczyła 300 łóżek.
Była członkinią Caritasu w archidiecezji warszawskiej. W jej mieszkaniu odbywały się spotkania Kół Wiedzy Religijnej Iuventus ChristianaIuventus Christiana, R. 8, nr 7 (październik 1936), s. 15.. W 1931 została wybrana przewodniczącą Komitetu Stowarzyszeń Kobiecych dla Zbiórki OdzieżyKurjer Warszawski, R.111, nr 314 (16 listopada 1931) - wyd. wieczorne, s. 4.. Była członkinią Rady Naczelnej i wiceprzewodniczącą Wydziału Wykonawczego Narodowej Organizacji Kobiet. Pełniła także funkcję prezesa warszawskiego oddziału NOKKurjer Poznański, R.33, nr 508 (6 listopada 1938) - wyd. wieczorne, s. 4.. Należała do Stronnictwa NarodowegoTygodnik Polityczny Warszawskiego Dziennika Narodowego, R. 4, nr 51 (18 grudnia 1938), s. 7.. W grudniu 1938 kandydowała do Rady Miejskiej Warszawy z listy nr 6 (Obóz Narodowy) w okręgu wyborczym nr IVWarszawski Dziennik Narodowy, R. 4, nr 346 (18 grudnia 1938), s. 7.. W tym samym roku zeznawała w procesie politycznym prezesa Stronnictwa Narodowego Kazimierza Józefa Kowalskiego, który został oskarżony o wzywanie do bojkotu wyborów. W 1939 była wiceprzewodniczącą sekcji NOK, która zajmowała się wspomaganiem szpitali i żołnierzy walczących w hiszpańskiej wojnie domowej po stronie gen. Francisco FrancoWarszawski Dziennik Narodowy, R. 5, nr 47 (16 lutego 1939), s. 8..
Pod jej kierownictwem działalność konspiracyjną wznowiła Narodowa Organizacja Kobiet. W czasie okupacji była kierowniczką Wydziału Kobiecego w Zarządzie Okręgu Stołecznego i członkinią Wydziału Kobiecego w Zarządzie Głównym Stronnictwa Narodowego. Od 1944 była ponadto kierowniczką Wydziału Społecznego Zarządu Okręgu SN. Posiadała stopień chorągwianej. Podczas powstania warszawskiego prowadziła punkt łącznikowy batalionu AK-NOW „Harnaś” przy ul. Zgoda. Walczyła także jako strzelec w kompanii „Grażyna” Zgrupowania „Harnaś”. Po upadku powstania wyszła z Warszawy wraz z ludnością cywilną.
Została aresztowana przez UB 21 marca 1945, wraz z grupą czołowych działaczy narodowych m.in. Mieczysławem Jakubowskim, Józefem Hajdukiewiczem i Tadeuszem Prusem-Macińskim. Zwolniona w maju tego roku. Zmarła w szpitalu na warszawskiej Pradze 27 czerwca 1945 wskutek obrażeń doznanych podczas przesłuchania. Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 34-1-23, 24).
Rodzina Była córką Walerego Feliksa Czachowskiego, powstańca styczniowego, i Marii Radzisławy z Żochowskich. Jej stryjecznym dziadkiem był Dionizy Czachowski, naczelnik województwa sandomierskiego w powstaniu styczniowym. Wujem był zaś Bronisław Żochowski, architekt. 26 maja 1917 w kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Warszawie wyszła za mąż za Eugeniusza Antoniego Tryjarskiego, lekarza laryngologa.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Członkinie Narodowej Organizacji Kobiet Kategoria:Członkinie Narodowej Organizacji Wojskowej Kobiet Kategoria:Członkowie konspiracyjnego Stronnictwa Narodowego Kategoria:Kobiety – powstańcy warszawscy Kategoria:Kobiety – żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Łączniczki w powstaniu warszawskim Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Żołnierze Narodowej Organizacji Wojskowej