Holger Duńczyk () – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w Kopenhadze w 1845 roku.
Publikacja Andersenowska baśń literacka o Holgerze Duńczyku została po raz pierwszy opublikowana 7 kwietnia 1845 roku w antologii Nowe baśnie. Zbiór trzeci () opublikowanej przez kopenhaski dom wydawniczy C.A. Reitzel. Autorem ilustracji był Vilhelm Pedersen. W katalogu dzieł Hansa Christiana Andersena autorstwa baśń ma numer 472. Utwór został dwukrotnie wznowiony za życia pisarza: 18 grudnia 1849 roku w zbiorze Eventyr. 1850 oraz 30 marca 1863 roku w zbiorze Eventyr og Historier. Andet Bind. 1863.
Tematyka W tytule baśni pojawia się imię legendarnego bohatera literatury europejskiej Ogiera Duńskiego, znanego m.in. z Pieśni o Rolandzie z XI wieku. Inne postaci z historii Królestwa Danii, do których losów nawiązał Andersen, to: Knut Wielki (997–1035), król Waldemar I Wielki (1131–1182), król Małgorzata I (1353–1412), królowa Chrystian IV Oldenburg (1577–1648), król Fryderyk VI Oldenburg (1768–1839), król Eleonora Krystyna Oldenburg (1621–1698), arystokratka, autorka pamiętników (1665–1710), oficer marynarki wojennej (1751–1833), oficer marynarki wojennej Hans Egede (1686–1758), apostoł Grenlandii Ludvig Holberg (1684–1754), ojciec teatru duńskiego Tycho Brahe (1546–1601), astronom Bertel Thorvaldsen (1770–1844), rzeźbiarz W utworze mowa jest o zamku Kronborg nad Sundem i ówczesnym zwyczaju pozdrawiania flagi duńskiej przez przepływające okręty wystrzałami armatnimi, na które odpowiadała salwą załoga stacjonująca w twierdzy. Wspomniana jest też rzeźba przedstawiająca śpiącego Holgera Duńczyka znajdująca się w podziemiach zamkowych. Andersen przedstawił i zinterpretował w baśni duńskie godło.
Polskie przekłady Baśń Holger Duńczyk była tłumaczona na język polski od końca XIX wieku: 1900 – Holger Duńczyk: 1931 – Holger Danske: 2006 – Holger Duńczyk: (z oryginału duńskiego)
Fabuła Streszczenie na podstawie wersji duńskiej oraz polskiego tłumaczenia Bogusławy Sochańskiej.
Zamek Kronborg położony jest tuż przy cieśninie Sund. Codziennie przepływa tamtędy mnóstwo statków. Załogi pozdrawiają zamek salwami armatnimi, a zamek odpowiada tym samym. Zimą po zamarzniętym morzu można przejść do Szwecji. Duńczycy i Szwedzi spotykają się wtedy i handlują ze sobą.
Pod zamkiem Kronborg śpi Holger Duńczyk. Bohater siedzi w żelaznej zbroi w ciemnym podziemiu, z głową opartą na ramieniu. Jego długa broda zrosła się ze stołem, a on śni o Danii. W każdą Wigilię anioł Boży mówi mu, że kraj jest jeszcze bezpieczny. Gdy nadejdzie niebezpieczeństwo, Holger zbudzi się i stanie w obronie ojczyzny.
O tym wszystkim dziadek rzeźbiarz opowiada swojemu małemu wnukowi. Przygotowuje galion z podobizną Holgera. Chłopiec wierzy, że wszystko, co mówi dziadek, jest prawdą. W łóżku wyobraża sobie, że ma długą brodę przyrośniętą do kołdry jak Holger w zamku. Dziadek kończy rzeźbić godło Danii i zachwyca się swoim dziełem. Patrząc na lwy i serca z duńskiego herbu, wspomina dawnych władców. Czerwone serca zamieniają się w płomienie, które prowadzą jego myśli do wielkich bohaterów.
Widzi Eleonorę Ulfeld w więzieniu, Hvitfeldta ginącego na morzu i pastora Hansa Egedego wśród Grenlandczyków. Ostatnia wizja ukazuje króla Fryderyka VI, którego serce staje się częścią duńskiego godła. Gdy synowa przychodzi po starca, chwali go za piękne dzieło i mówi, że twarz Holgera wydaje jej się znajoma. Starzec mówi, że widział tę niezwykłą postać podczas potyczki z Anglikami na redzie, gdy na statku walczył obok niego odważny mężczyzna a jego twarz wyrzeźbił tak, jak zapamiętał. Nikt nie wie, kim był ten mężczyzna i dokąd odszedł. To sam Holger przybył z zamku Kronborg w godzinie niebezpieczeństwa.
Synowa całuje dziadka i wraz z mężem siadają do kolacji. Starzec wspomina komedie Holberga, astronoma Tycho Brahe i rzeźbiarza Bertela Thorvaldsena. Wnuczek w łóżku widzi w wyobraźni Kronborg i samego Holgera, który niby śni, a czuwa. Holger napomina w snach, aby Duńczycy o nim pamiętali, bo powróci w godzinie próby.
Nad Sundem wstaje dzień, rozbrzmiewają salwy powitania, lecz Holger śpi. Ocknie się dopiero, gdy nadejdzie prawdziwe zagrożenie.
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Rękopis baśni
Kategoria:Literatura dziecięca i młodzieżowa Kategoria:Utwory Hansa Christiana Andersena Kategoria:Utwory literackie z 1845