Samuel Bogusław Chyliński herbu Chyliński (ur. 1631 w Świętojeziorach – zm. 1668 w Londynie) – litewski szlachcic, pastor, tłumacz, pisarz, przetłumaczył całą Biblię na język litewski jako drugi człowiek po Janie Bretkunie. Życiorys Urodził się w Świętojeziorach w rodzinie kalwińskiego kaznodziei Adriana Chylińskiego (1586 – 1656) i matki pochodzącej ze żmudzkiej rodziny szlacheckiej Minwid. Samuel od dzieciństwa mówił po litewsku. Prawdopodobnie Kształcił się w gimnazjum kalwińskim w Kiejdanach. W 1652 mianowany został przez synod katechistą w Birżach.
Najprawdopodobniej Chyliński studiował we Franeker we Fryzji w Niderlandach przed 1651 rokiem, a później przebywał w Britsum we Fryzji, zgodnie z odnalezionym wpisem w rejestrze kościelnym Britsum z 1651 roku, w którym przed jego imieniem umieszczono literę D (dominee = wikariusz), a po jego nazwisku określenie "polony" (z Polski). Po rocznym pobycie wracał do kraju, jednak wobec wybuchu wojny zawrócił z Gdańska na zlecenie synodu. Od 1657 roku Chyliński studiował na Oksfordzie.
thumb|strona tytułowa pierwszego wydania "An Account of the Translation of the Bible into the Lithuanian Tongue" (Oksford, 1659) Jako główne źródło i punkt odniesienia dla swojego tłumaczenia Biblii na język litewski Chyliński wykorzystał holenderskie Statenvertaling. Swoje dzieło stworzył w Oksfordzie, a wydrukował w Londynie. 15 profesorów z Oksfordu podpisało certyfikat, w którym stwierdzili, że Chyliński był „uczonym i uprzejmym naukowcem”.
W 1659 roku Chyliński opublikował po angielsku broszurę "An account of the translation of the Bible into the Lithuanian tongue" (pol. "Relacja z tłumaczenia Biblii na język litewski") w której twierdził, że przetłumaczył całą Biblię. Celem broszury było zebranie funduszy na druk jego tłumaczenia. Druk tłumaczenia rozpoczął się w 1660 roku, ale został przerwany z powodu nieporozumień między litewskimi protestantami.
Egzemplarze Biblii Znane są trzy drukowane egzemplarze Biblii Chylińskiego (Starego Testamentu). Tak zwany egzemplarz berliński zaginął podczas II wojny światowej, egzemplarz wileński zaginął w 1918 roku, a jedyny zachowany fragment Starego Testamentu (176 stron) znajduje się w zbiorach Biblioteki Brytyjskiej. Rękopis tłumaczenia Nowego Testamentu zachował się i również przechowywany jest w Bibliotece Brytyjskiej.
Dzieła Relacja z tłumaczenia Biblii na język litewski, Oksford, 1659 rok. Biblia Chylińskiego, Londyn, 1660 rok.
Listy i materiały źródło: List do H. Wilkinsona, datowany 7 lutego 1659, ogł. R. Reinhold: Die Bibelübersetzung von S. B. Chyliński. Mitteilungen d. Litauischen Litterarischen Gesellschaft t. 4 (1896) List do J. Wallisa, datowany w Londynie 19 listopada 1664, rękopis w Bodlejanie sygn. Add. D. 105 k. 16, 17 Rachunek kosztu druku Biblii zestawiony przez Chylińskiego na końcowej karcie przekładu, ogł. przy wyd.: C. Kudzinowski, J. Otrębski
Opracowania nt. Chylińskiego M. Stankiewicz: Studia bibliograficzne nad literaturą litewską. I. Wiadomość o Biblii litewskiej drukowanej w Londynie 1663 roku i o wrzekomym jej tłumaczu S. B. Chylińskim Kraków 1886 H. Reinhold: Die Bibelubersetzung von S. B. Chyliński. Mitteilungen d. Litauischen Litterarischen Gesellschaft t. 4 (1896) W. Birźiśka: Lietuviy bibliografija XVI-XVIII amz Kowno 1924, szp. 29-30 C. S. Stanc: Archivalia. Archimitn Philologicum III (Kowno) 1932 L. C. Wharton: New Light on Chyliński’s Lithuanian Bible. Księga referatów I I Międzynarodowego Zjazdu Slawistów Warszawa 1934
Przypisy
Bibliografia Czesław Kudzinowski, Biblia Chylińskiego, w: Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, nr 1/1956, ss.17-19
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Uniwersytetu Wileńskiego o Biblii Chylińskiego
Kategoria:Tłumacze Biblii Kategoria:Litewscy pisarze Kategoria:Litewscy tłumacze Kategoria:Litewska szlachta Kategoria:Polska szlachta Kategoria:Polacy w Wielkiej Brytanii Kategoria:Urodzeni w 1631 Kategoria:Zmarli w 1668