thumb thumb Włośnianka wydmowa (Hebeloma dunense L. Corb. & R. Heim) – gatunek grzybów należący do rodziny pierścieniakowatych (Strophariaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hebeloma, Strophariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisali go w 1929 r. L. Corbière i Roger Heim we Francji. Brak holotypu, ale w 2016 r.Henry Joseph Beker, Ursula Eberhardt i Jan Vesterholt wskazali lektotyp. Synonim: Hebelomatis dunense (L. Corb. & R. Heim) Locq. 1979. Polska nazwa na podstawie rekomendacji Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym.
Morfologia Kapelusz O średnicy 10–30 mm, mięsisty, początkowo silnie wypukły lub nawet półkulisty z podwiniętym brzegiem, w stanie dojrzałym wypukły lub z szerokim garbkiem, czasami ostatecznie płaski, ale bardzo rzadko wklęsły. Brzeg lekko włókienkowato-jedwabisty na brzegu, czasami uniesiony i popękany, poza tym kapelusz jest nagi, zawsze gładki, czerwonofioletowy lub czerwonoochrowy, znacznie bledszy w kierunku brzegu z ciemniejszym, jakby lakierowanym środkiem. Osłona włókienkowato-jedwabista, biaława i bardzo wyraźna na początku, trwała na trzonie, a nawet czasami na brzegu kapelusza, brązowiejąca od zarodników. Blaszki Przyrośnięte, lekko zbiegające z ząbkiem, dość gęste, cienkie, nie wybrzuszone, początkowo jasnoochrowe, następnie ochrowe z dużo jaśniejszym brzegiem, który u starszych okazów zmienia kolor na fioletowy. Trzon Wysokość 15–0 mm, grubość 3–6 mm, cylindryczny, czasami nieregularny lub zakrzywiony, początkowo pełny, u starych owocników pusty. Powierzchnia włókienkowata, drobno prążkowana, jasnożółta lub biaława, na szczycie biała. Miąższ Twardy, higrofaniczny, kremowy, bezwonny, o słodkim smaku, podobnym do zapachu pieczarki. Cechy mikroskopowe Zarodniki 10–12,5 × 6–7,5 μm, jajowate, z lekko zaznaczonym wgłębieniem brzusznym, słabo zabarwione, bez pory kiełkowej, gładkie, ale delikatnie punktowane. Podstawki około 30 × 7–9 μm, cylindryczno-maczugowate, 4-zarodnikowe, z długimi, łukowatymi sterygmami. Brak prawdziwych cystyd i cystydowych włosków w kępkach, ale włoski występują na krawędzi blaszek, mają wymiary około 30 × 11–12 μm, są wybrzuszone i często zwężone u góry. Trama zbudowana z dużych, cylindrycznych komórek, około 50 × 10–12 μm. Gatunki podobne Włośniankę wydmową można pomylić z H. psammophilum i włośnianką jasnobrzegową (H. marginatulum). Pierwszy z tych gatunków występuje wyłącznie na wydmach i ma znacznie masywniejszą budowę niż H. dunense, a także dłuższą blaszki (L powyżej 50). H. marginatulum występuje wyłącznie w siedliskach alpejskich i arktycznych, a w tym siedlisku odróżnienie tego taksonu od H. dunense na podstawie cech morfologicznych może być problematyczne. Najlepszym sposobem na morfologiczne rozróżnienie tych taksonów jest wykorzystanie faktu, że zarodniki H. marginatulum są bardzo niewyraźnie zdobione, ornamentacja ta jest trudna do zauważenia nawet przy dużym powiększeniu, podczas gdy zarodniki H. dunense zawsze wykazują wyraźną ornamentację przy dużym powiększeniu i, choć niewyraźnie dekstrynoidalne zazwyczaj wykazują pewną reakcję. Ponadto zarodniki H. dunense są bardziej żółte, podczas gdy zarodniki H. marginatulum mają szarawy odcień.
Występowanie i siedlisko Podano stanowiska w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Występuje również w Polsce, aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Naziemny grzyb mykoryzowy. Występuje na wilgotnych wydmach nadmorskich, hałdach żużlowych oraz na siedliskach arktyczno-alpejskich.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pierścieniakowate