thumb|Cytat z Benito Mussoliniego: „Jeśli zwycięstwo zostało okaleczone raz, niekoniecznie oznacza to, że może zostać okaleczone ponownie” zachowany na ścianie domu w Rimasco thumb|Cytat z Mussoliniego o „okaleczonym zwycięstwie” na Via Emilia między Reggio Emilia a Rubiera Okaleczone zwycięstwo () – określenie ukute przez włoskiego poetę Gabriele D’Annunzia w 1918 roku, używane przez część włoskich nacjonalistów w celu potępienia niezadowalającego dla Włoch wyniku I wojny światowej związanego z niepełnym wdrożeniem postanowień paktu londyńskiego z 1915 roku dotyczących korzyści terytorialnych Królestwa Włoch po przyszłym zwycięstwie aliantów.
Warunkiem przystąpienia Włoch do wojny z Austro-Węgrami i Niemcami było zapewnienie Włochom kontroli nad Południowym Tyrolem, Pobrzeżem Austriackim i Dalmacją, potwierdzone w traktacie londyńskim podpisanym w 1915 roku z mocarstwami Ententy. Ziemie te zamieszkiwali Włosi, którzy nie stali się częścią Królestwa po zjednoczeniu Włoch pod koniec XIX wieku, a także austriaccy Niemcy (Tyrolczycy) oraz Słowianie (Słoweńcy i Chorwaci). Ponadto Włochy uzyskały prawo do Dodekanezu, posiadłości w Albanii oraz strefę wpływów wokół tureckiego miasta Antalya, a także możliwość rozszerzenia swojej obecności kolonialnej w Afryce.
Pod koniec wojny, pomimo początkowych intencji Wielkiej Brytanii i Francji, by pozostać wiernymi ustaleniom paktu, ingerencja Stanów Zjednoczonych, ostatecznie poparta przez Brytyjczyków i Francuzów, a w szczególności konflikt wokół koncepcji samostanowienia narodów, sformułowanej przez prezydenta Woodrowa Wilsona w jego „Czternastu punktach”, doprowadziły do częściowego odstąpienia od umowy i wycofania niektórych obietnic złożonych Włochom na początku konfliktu. Włochy dopełniły zjednoczenia narodowego, anektując Trydent i Triest, a także uzyskały Południowy Tyrol, Istrię i pewne rekompensaty kolonialne, ale nie otrzymały Dalmacji, z wyjątkiem miasta Zara.
Nadmorskie miasto Fiume, gdzie zamieszkiwała znaczna populacja włoska, choć nieobjęte traktatem londyńskim, również stanowiło obiekt zainteresowania Włoch. Rozwścieczony takim wynikiem porozumień pokojowych, włoski nacjonalistyczny poeta Gabriele D’Annunzio poprowadził niezadowolonych weteranów wojennych i nacjonalistów do utworzenia Wolnego Miasta Fiume we wrześniu 1919 roku. Jego popularność wśród włoskich nacjonalistów sprawiła, że zaczęto go nazywać Il Duce („Przywódcą”), a w ataku na Fiume jego bojówki użyły czarnych koszul. Tytuł Il Duce i czarne koszule zostały później przejęte przez ruch faszystowski Benito Mussoliniego. Żądanie włoskiej aneksji Fiume rozprzestrzeniło się na wszystkie strony sceny politycznej. Traktat rzymski (1924) doprowadził ostatecznie do przyłączenia miasta Fiume do Włoch.
Uważa się, że częściowe naruszenie traktatu, oprócz kosztów mobilizacji i niepokojów społecznych, jakie wybuchły po zakończeniu wojny, przyczyniło się do konsolidacji włoskiego irredentyzmu i nacjonalizmu, a także stało się jednym z ulubionych motywów propagandy Narodowej Partii Faszystowskiej, która dążyła do rozszerzenia granic państwa włoskiego. Według Gaetano Salveminiego „okaleczone zwycięstwo” było mitem politycznym, zdolnym pobudzić wyobraźnię części społeczeństwa, a zwłaszcza weteranów, kładąc kulturowe i ideologiczne podwaliny faszyzmu.
Zobacz też Legenda o ciosie w plecy
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Teorie spiskowe Kategoria:Włochy podczas I wojny światowej Kategoria:Nacjonalizm włoski Kategoria:Faszyzm