Ulica Wielka Wasylkowska () – ulica w kijowskich rejonach szewczenkowskim, peczerskim i hołosijowskim, w rejonie Nowej Zabudowej. Biegnie od placu Besarabskiego i bulwaru Tarasa Szewczenki do placu Łybidskiej i bulwaru Mykoły Michnowskiego.

Uwzględniono Besarabskiego Proezda, ulice Rognedyńską, Plac Bohaterów Ukraińskich, ulice Jewhena Czykałenko, Hetmana Pawła Skoropadskiego, Saksaganskiego, Żyliańską, plac Troicki, Ulice Fizkultury, Dilowa, Iwana Fiodorowa, ulica Borysa Szachlina, Laboratorna, Jewhena Konowalca, Wołodymyro-Łybidska, Niemiecka, Jerzego Giedroycia, Kowpaka, Zagorodnego i Johna McCaina.

Historia Ulica znana jest od czasów starożytnych jako droga z Kijowa do Wasylkowa, a od pierwszej tercji XIX wieku nazywana była Wielką Wasylkowską. Do połowy XIX wieku w pobliżu placu Besarabskiego znajdował się posterunek miejski, następnie po obu stronach biegła nieutwardzona piaszczysta droga, wzdłuż której stały parterowe domy. Mieszkali tam właściciele domów wysiedleni z terenu nowopeczerskiej twierdzy w latach 30. XX wieku, głównie drobni urzędnicy i żołnierze w stanie spoczynku. W 1833 roku cerkiew księcia Włodzimierza została przeniesiona z Peczerska do Wielkiej Wasylkowskiej, skąd wzięły się nazwy placu Włodzimierza i ulicy Włodzimierza-Łybidskiej (w pobliżu obecnego Rynku Włodzimierskiego).

Na terenie placu, w pobliżu skrzyżowania z ulicą Iwana Fedorowa, znajdował się tzw. Plac Koński, gdzie do lat 90. XIX wieku odbywały się targi końskie. Od 1860 roku na placu Troickim, w pobliżu obecnego Stadionu Olimpijskiego, znajduje się targ. Na początku XX wieku obok placu wzniesiono cerkiew Troicką (zburzoną w czasach sowieckich) oraz Dom Ludowy Troicki (obecnie Teatr Operetki). W 1913 roku na terenie Rynku Troickiego wzniesiono pawilony na Wszechrosyjską Wystawę Przemysłową.

Intensywny rozwój ulicy rozpoczął się w drugiej połowie XIX wieku, kiedy powstała tu tzw. dzielnica Nowego Rozwoju. Jej centralną ulicą stała się Wielka Wasylkowska. Od 1919 roku (potwierdzona w 1944 roku) nosiła nazwę Czerwonoarmijska.

W maju 2008 roku na części ulicy (od placu Lybidska do ul. Saksaganskiego) wprowadzono ruch jednokierunkowy. Historyczną nazwę ulicy przywrócono w 2014 roku.

Przy ulicy Wielkiej Wasylkowskiej zachowała się w dużej mierze zabudowa z końca XIX i początku XX wieku (najbardziej zwarta zabudowa sięga do ulicy Wołodymyro-Lybidskiej). Kilka budynków zostało utraconych w latach 90. i 2000. XX wieku: Dom nr 5, zbudowany w latach 70. XIX wieku przez architekta W. Nikołajewa (w nim mieszkał Szolem Alejchem w latach 1897–1903), został zburzony pod koniec lat 90. XX wieku, aby zrobić miejsce dla centrum handlowo-rozrywkowego Arena. W marcu 2009 roku otwarto tu Muzeum Szolem Alejchema.

Dom nr 35, zbudowany w latach 1892–1893 przez architekta N. Kazańskiego w stylu renesansu kijowskiego. Kariatydy zdobiące fasadę, po ich rozebraniu, zostały przekazane na fundusz Rezerwatu Starożytnego Kijowa. W 1905 roku w domu mieszkał Szolem Alejchem (był to ostatni kijowski adres pisarza). W latach 30. XX wieku dobudowano czwarte piętro. Budynek został zburzony w lutym 2009 roku pod budowę hotelu, ale działka nadal stoi pusta.

Dom nr 37, początek XX wieku. Pierwotnie czteropiętrowy, później dobudowano dwa kolejne. 22 lipca 2003 roku, o godzinie 4:20 rano, jeden z filarów budynku zawalił się w wyniku nielegalnej przebudowy. W kwietniu 2009 roku częściowo zniszczony budynek został całkowicie zburzony.

W 1951 roku przy ulicy Wielkiej Wasylkowskiej 16 wybudowano pierwszy w Kijowie dom z prefabrykatów płytowych.

Przemianowanie

W 1997 roku Rada Miasta Kijowa wydała decyzję o zmianie nazw kilku ulic, w tym Czerwonej Armii, która miała otrzymać nazwę Wielka Wasylkiwska. Jednak stosowny dokument został podpisany przez zwykłego radnego miejskiego Grabara, a nie, jak powinno być zgodnie z prawem, przez mera KijowaСтаття 42 ЗУ «Про місцеве самоврядування в Україні» у редакції, що була чинною у 1997 році, див. ., i nie został prawidłowo opublikowany, a zatem nie wszedł w życie.

23 września 2005 roku Komisja ds. Nazw i Pomników organu wykonawczego Rady Miasta Kijowa podjęła uchwałę o poparciu wniosku o zmianę nazwy ulicy Czerwonoarmiiskiej na Wielką Wasylkowską. Jednak uchwała Rady Miasta Kijowa w tej sprawie nie została przyjęta, co oznacza, że zmiana nazwy w rzeczywistości nie nastąpiła.

Inny projekt z listopada 2011 r., mający na celu przywrócenie ulicy Czerwonoarmiiskiej historycznej nazwy Wielka Wasylkiwska, nie został poparty przez deputowanych Rady Miasta Kijowa.

Przez długi czas obie nazwy ulic były używane równolegle w mediach, aktach prawnych i na mapach topograficznych – „Czerwonoarmiejská” lub „Wielka Wasylkiwska”.

13 listopada 2014 roku Rada Miasta Kijowa podjęła decyzję o przywróceniu ulicy Wielkiej Wasylkiwskiej historycznej nazwy; 2 grudnia 2014 roku uchwała została opublikowana i weszła w życie.

Przypisy

Wielka Wasylkowska