Miejsce Pamięci dla Polski 1939–1945 () – tymczasowy pomnik w Berlinie upamiętniający polskie ofiary niemieckiej okupacji w latach 1939–1945, odsłonięty 16 czerwca 2025 roku.
Tymczasowy pomnik został wzniesiony przez Niemiecki Instytut Spraw Polskich jako prywatna inicjatywa społeczeństwa obywatelskiego. Poprzedza on powstanie przyszłego symbolu pamięci Niemiec, który składać się będzie z pomnika i Domu Polsko-Niemieckiego.
W październiku 2025 roku historyk prof. Andrzej Nowak w wykładzie wygłoszonym w Bundestagu skrytykował związany z projektem Dom Polsko-Niemiecki, zarzucając mu pluralistyczne przedstawianie II wojny światowej z unikaniem odniesień do narodowości. Podkreślił, że „istota prawdy historycznej o II wojnie światowej jest taka, że najważniejszym wyznacznikiem polityki niemieckiej w stosunku do Polaków był tylko i wyłącznie aspekt narodowy”.
Lokalizacja mały|Widok na Reichstag z miejsca pomnika Miejsce znajduje się naprzeciwko Bundestagu, obok Urzędu Kanclerskiego i niedaleko Bramy Brandenburskiej. Lokalizacja ma wymiar symboliczny – w latach 30. stała w tym miejscu Opera Krolla, gdzie 1 września 1939 roku Adolf Hitler wygłosił przemówienie po ataku niemieckich wojsk na Polskę.
Opis pomnika Pomnik składa się z 30-tonowego głazu narzutowego zlokalizowanego obok drzewa dzikiej jabłoni z tablicami informacyjnymi w trzech językach: polskim, niemieckim i angielskim. Na tablicy z brązu pod głazem widnieje informacja: „Polskim ofiarom nazizmu i ofiarom niemieckiej okupacji i terroru w Polsce 1939-1945”. Tablica informacyjna głosi m.in., że „niemiecka okupacja w Polsce pozostawiła po sobie niewyobrażalne cierpienie i spustoszenie”.
Historia Inicjatywa społeczna Projekt zainicjowała w 2017 roku grupa 140 inicjatorów pomysłu stworzenia w centrum Berlina pomnika polskich ofiar niemieckiej okupacji. Swój wniosek rozpoczęli słowami: „Prawie nie ma polskiej rodziny, która nie byłaby dotknięta niemiecką okupacją w okresie 1939-1945”.
Decyzje polityczne W październiku 2020 roku Bundestag zlecił rządowi RFN budowę miejsca pamięci. W czerwcu 2024 roku rząd RFN zatwierdził propozycję realizacji Domu Polsko-Niemieckiego w Berlinie.
Odsłonięcie pomnika Głaz został przywieziony do centrum Berlina w kwietniu 2025 roku, a uroczyste odsłonięcie nastąpiło 16 czerwca 2025 roku. W uroczystości wzięli udział m.in. były minister spraw zagranicznych rządu federalnego Niemiec Heiko Maas, burmistrz Berlina Kai Wegner, a przemówienia wygłosili pełnomocnik rządu federalnego ds. kultury i mediów Wolfram Weimer i minister kultury i dziedzictwa narodowego Hanna Wróblewska.
Tablice informacyjne
Przypisy
Kategoria:Pomniki w Berlinie Kategoria:Stosunki polsko-niemieckie Kategoria:Historia Niemiec Kategoria:2025 w Niemczech