Madhukar Dattatraya Deoras (; ur. 11 grudnia 1915, zm. 17 czerwca 1996) – indyjski działacz społeczny i polityczny.
Życiorys Urodził się w Nagpurze we współczesnym stanie Maharasztra, w rodzinie bramińskiej. Jego językiem ojczystym był pochodzący z południa kraju telugu. Był synem Dattatrayi Krishnarao Deorasa oraz Parvathibai. Kształcił się początkowo w New English High School. Następnie podjął naukę w Moris College w rodzinnym mieście. Podjął wreszcie studia prawnicze na Nagpur University. Od dzieciństwa związany był z założoną w 1925 skrajnie prawicową, hinduską Narodową Organizacją Ochotników (Rashtriya Swayamsevak Sangh, RSS). Wcześnie zdecydował się na trwałe zaangażowanie w społeczno-polityczną aktywność RSS. Jako pracharak, pełnoetatowy działacz RSS, został początkowo skierowany do pracy w Bengalu, wciąż jeszcze przed podziałem Indii Brytyjskich na Indie i Pakistan. Szybko awansował w organizacyjnej hierarchii, już w 1946 mianowano go jednym z sekretarzy macierzystej grupy. W 1949 brał udział w zakończonych sukcesem negocjacjach z indyjskim ministerstwem spraw wewnętrznych, których skutkiem była ponowna legalizacja RSS, zakazanej po zabójstwie Mahatmy Gandhiego w 1948. W 1965 został sekretarzem generalnym Narodowej Organizacji Ochotników. W 1973, po śmierci M.S. Golwalkara stanął na czele RSS jako jej najwyższy przywódca. Mimo iż funkcja ta może być sprawowana dożywotnio, Deoras ustąpił z niej w 1994, na dwa lata przed swoją śmiercią.
Rządy Deorasa to okres zwiększonego zaangażowania politycznego RSS. Podejmował on świadome wysiłki na rzecz zwiększenia społecznej akceptowalności organizacji, do tej pory uznawanej głównie za marginalną politycznie, choć relatywnie liczną grupę prawicowych ekstremistów. Udało mu się także polepszyć relacje między RSS a organizacjami przy niej afiliowanymi, w tym odpowiedzialnym za pracę misjonarską w kraju i poza jego granicami Światowym Zgromadzeniem Hindusów (VHP). Wsparł ruch sprzeciwu wobec rządów Indiry Gandhi pod przywództwem Jayaprakasha Narayana. Zdołał przeprowadzić organizację przez niezmiernie trudny i zagrażający samemu jej istnieniu okres, w którym po raz kolejny została zdelegalizowana (1975-1977). Stał na jej czele, gdy zaczęła zdobywać coraz większe wpływy polityczne oraz zbliżać się, poprzez swe polityczne ramię, do przejęcia władzy w Indiach. Kierował nią także, gdy w 1984 powołano do życia Indyjską Partię Ludową (BJP), współczesnego politycznego przedstawiciela RSS. Wzrostowi znaczenia organizacji nie przeszkodziła także jej kolejna delegalizacja w 1992, będąca skutkiem zniszczenia meczetu w Ajodhji przez grupę należących do niej hinduskich ekstremistów. Starał się też mobilizować wyznawców hinduizmu w obliczu zagrożenia, za które uznawał religie wedle hinduskiej prawicy obce subkontynentowi indyjskiemu, takie jak islam czy chrześcijaństwo. Zmodyfikował nieco podstawy hindutwy, a zatem ideologii będącej podstawą programu RSS. Wprowadził mianowicie do niej koncept jednego narodu oraz jednej kultury. Zgodnie z nim hinduizm nie jest systemem religijnym czy filozoficznym, a raczej szerszą tożsamością kulturową, która obejmuje także wyznawców innych religii, tak długo jak identyfikują się oni z dziedzictwem cywilizacji indyjskiej.
Zmarł 17 czerwca 1996 w Pune. Wywarł znaczący wpływ na swych następców, w tym na kierującego RSS od 2009 Mohana Bhagwata.
Przypisy
Kategoria:Indyjscy politycy Kategoria:Indyjscy działacze społeczni Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 1996