Fundusz Aktywizacji Zawodowej – fundusz celowy powstały w 1974 r. mający na celu wspieranie zatrudnienia oraz tworzenie nowych miejsc pracy, a także finansowanie działań związanych z przekwalifikowaniem i podnoszeniem kwalifikacji zawodowych pracowników. Środki funduszu przeznaczane były na aktywizację osób bezrobotnych, organizację szkoleń zawodowych, dopłaty do wynagrodzeń oraz wspieranie inwestycji sprzyjających rozwojowi zatrudnienia.

Środkami funduszu dysponował Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych.

Powstanie Funduszu Na podstawie uchwały Rady Ministrów z 1974 r. w sprawie funduszu aktywizacji zawodowej ustanowiono FunduszUchwała nr 44 Rady Ministrów z dnia 8 lutego 1974 r. w sprawie funduszu aktywizacji zawodowej. Dz. U. 1974 nr 8 poz.55.. Dochodami funduszu były dotacje z budżetu centralnego, określane corocznie w budżecie Państwa.

Przeznaczenie środków Funduszu Środki zgromadzone w ramach funduszu miały bardzo szerokie i zróżnicowane przeznaczenie, odpowiadające na potrzeby różnych grup społecznych, które z rozmaitych powodów znalazły się w trudnej sytuacji życiowej i zawodowej. Przede wszystkim przeznaczano je na organizowanie tzw. robót interwencyjnych. Były to prace doraźne, których głównym celem było zapewnienie zatrudnienia osobom znajdującym się w szczególnie ciężkim położeniu – zwłaszcza jedynym żywicielom rodzin, od których dochodów zależało utrzymanie całych gospodarstw domowych, a także ludziom o ograniczonej zdolności do pracy czy osobom, które z przyczyn losowych znalazły się w wyjątkowo trudnych warunkach materialnych. Dzięki temu rozwiązaniu nie tylko zapewniano im źródło utrzymania, lecz także tworzono warunki do zachowania aktywności zawodowej i społecznej.

Kolejnym istotnym kierunkiem wykorzystania funduszu było finansowanie kosztów związanych z przysposabianiem zawodowym osób poszukujących pracy, które nie posiadały odpowiednich kwalifikacji. W szczególny sposób wspierano tutaj kobiety, dla których brak przygotowania zawodowego stanowił często poważną barierę w znalezieniu zatrudnienia. Środki te umożliwiały organizowanie kursów, szkoleń i praktyk zawodowych, które podnosiły kompetencje, zwiększały szanse na rynku pracy i pozwalały na dostosowanie umiejętności do potrzeb rozwijającej się gospodarki.

Fundusz przewidywał także wypłatę zasiłków dla osób, które w danym czasie pozostawały bez pracy i nie miały możliwości jej uzyskania. Szczególną uwagę zwracano na jedynych żywicieli rodzin, osoby samotne oraz innych bezrobotnych pilnie poszukujących zatrudnienia. Zasiłki te miały charakter tymczasowego wsparcia, pozwalającego przetrwać okres przejściowego bezrobocia i uniknąć całkowitego pozbawienia środków do życia.

Oddzielną kategorię pomocy stanowiły bezzwrotne zasiłki kierowane do młodocianych zatrudnionych w uspołecznionych zakładach pracy. Celem ich przyznawania było stworzenie młodym ludziom warunków do zdobycia zawodu lub przyuczenia się do określonej pracy, co miało istotne znaczenie w procesie ich życiowego i zawodowego usamodzielniania się. Wsparcie to było szczególnie ważne dla młodzieży znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, która bez takiej pomocy nie mogłaby podjąć nauki czy praktyki zawodowej.

Wreszcie, fundusz pokrywał koszty związane z kierowaniem osób do pracy poza miejscem ich stałego zamieszkania. Było to rozwiązanie mające na celu wyrównywanie dysproporcji w zatrudnieniu między poszczególnymi regionami oraz umożliwienie osobom bezrobotnym podjęcia pracy tam, gdzie istniało na nią faktyczne zapotrzebowanie. Środki przeznaczone na ten cel pozwalały na pokrycie wydatków związanych z dojazdami, zakwaterowaniem czy innymi kosztami wynikającymi z konieczności podjęcia pracy w oddaleniu od własnego domu.

Fundusz Aktywizacji Zawodowej z 1982 r. Nowelizacja przepisów dotyczących Funduszu Aktywizacji Zawodowej, przeprowadzona w 1982 r., miała na celu zwiększenie jego efektywności i zapewnienie stabilniejszego dopływu środków finansowychUchwała nr 18 Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 1982 r. w sprawie funduszu aktywizacji zawodowej. M. P. 1982 nr 3, poz. 14.. Wprowadzone wówczas rozwiązania poszerzające krąg podmiotów zobowiązanych do zasilania funduszu – dzięki czemu liczba darczyńców (płatników składek lub wpłat) została istotnie rozszerzona. Jednocześnie ustawodawca wskazał nowe kategorie instytucji i organizacji, które mogły ubiegać się o środki z funduszu. Oznaczało to, że wsparcie finansowe przestało być ograniczone wyłącznie do pierwotnie przewidzianych adresatów, a objęło szerszą grupę podmiotów, co miało służyć szerszej aktywizacji zawodowej i lepszemu dostosowaniu do potrzeb rynku pracy.

Dochodami funduszu były:

środki pochodzące z obciążeń przyrostu przeciętnych wynagrodzeń, zgodnie z uchwałą Rady Ministrów z 1981 r. w sprawie zasad działalności przedsiębiorstw państwowychUchwała nr 243 Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie zasad działalności przedsiębiorstw państwowych w 1982 r. M. P. 1981 nr 32, poz. 287., dotacje z budżetu centralnego, środki pochodzące z innych źródeł na podstawie odrębnych przepisów.

Przeznaczenie środków Funduszu z 1982 r. Środki zgromadzone w funduszu miały charakter wielozadaniowy i były kierowane na różne formy wsparcia osób pracujących oraz tych, które znalazły się w trudniejszej sytuacji zawodowej. Przede wszystkim przeznaczano je na organizację przygotowania zawodowego dla osób, które czasowo pozostawały bez pracy albo zmieniały miejsce zatrudnienia, tak aby mogły one zdobyć nowe kwalifikacje i łatwiej odnaleźć się na rynku pracy. Ważnym obszarem wykorzystania środków było także tworzenie dodatkowych miejsc pracy, szczególnie w jednostkach gospodarki uspołecznionej, które odgrywały wówczas kluczową rolę w życiu gospodarczym kraju.

Fundusz służył również finansowaniu robót interwencyjnych, specjalnie organizowanych dla osób pozostających bez pracy w danym okresie. Dzięki temu tworzono możliwość czasowego zatrudnienia i zapewnienia środków do życia dla osób dotkniętych przejściowym bezrobociem. Równocześnie z funduszu wypłacano zasiłki pracownikom zatrudnionym w zakładach gospodarki uspołecznionej, którzy otrzymali urlop bezpłatny w związku z ograniczeniem produkcji – środki te miały rekompensować utratę dochodów spowodowaną spowolnieniem działalności zakładu.

Kolejnym celem finansowania było ustalanie i wypłacanie dodatków wyrównawczych dla pracowników podejmujących zatrudnienie w nowym zakładzie pracy, jeżeli ich wynagrodzenie okazało się niższe niż w poprzednim miejscu pracy. Dzięki temu starano się łagodzić negatywne skutki zmiany zatrudnienia i zapewnić pewną stabilność ekonomiczną. Z funduszu wypłacano również zasiłki osobom pozostającym czasowo bez pracy oraz młodocianym zatrudnionym w zakładach gospodarki uspołecznionej, co miało szczególne znaczenie dla wsparcia młodzieży podejmującej pierwsze kroki w życiu zawodowym.

Ostatnim, ale nie mniej ważnym obszarem, w którym wykorzystywano środki funduszu, było wspieranie działalności informacyjnej i informatycznej związanej z pośrednictwem pracy oraz poradnictwem zawodowym. Miało to na celu usprawnienie procesu poszukiwania pracy, lepsze dopasowanie pracowników do potrzeb zakładów oraz podnoszenie świadomości zawodowej społeczeństwa.

Zniesienie Funduszu Na podstawie uchwały Rady Ministrów 1986 r. w sprawie uznania niektórych uchwał Rady Ministrów i Prezydium Rządu ogłoszonych w Monitorze Polskim za nie obowiązujące zlikwidowano Fundusz Aktywizacji ZawodowejUchwała nr 157 Rady Ministrów z dnia 22 października 1986 r. w sprawie uznania niektórych uchwał Rady Ministrów i Prezydium Rządu ogłoszonych w Monitorze Polskim za nie obowiązujące. M. P. 1986 nr 31, poz. 221..

Przypisy

Kategoria:Byłe fundusze celowe Kategoria:Gospodarka PRL