Dwór w Piaskach Wielkich (także: Pałac w Piaskach Wielkich) – zabytkowa rezydencja ziemiańska o cechach pałacowych, położona w Piaskach Wielkich w Krakowie.
W rejestrze zabytków nieruchomych pod numerem A-628 z dnia 22 listopada 1982 roku.
Historia Zabudowania folwarczne na miejscu obecnego założenia dworskiego istniały już prawdopodobnie w XV wieku. Pierwszym znanym właścicielem majątku był Jan Chrzciciel Starowieyski herbu Biberstein, burgrabia krakowski i starosta barwałdzki, który pod koniec XVIII wieku nabył dobra wraz z istniejącym tam drewnianym dworem. Nowy właściciel przekształcił posiadłość w rozległy kompleks mieszkalno-reprezentacyjno-gospodarczy, wznosząc murowany dwór otoczony parkiem krajobrazowym. Część gospodarcza obejmowała wozownię, browar, piekarnię, spichlerz, stajnie i budynek o detalach neogotyckich.
W latach 30. XIX wieku prawnuk fundatora, Jan Nepomucen Starowieyski, nadał rezydencji formę późnobarokowego pałacu. Po jego śmierci w 1897 roku majątek stopniowo podupadał i wielokrotnie zmieniał właścicieli. Do kolejnych posiadaczy należeli m.in. dr Ludwik Herz, hrabina Cezaryna Aleksandrowicz oraz Zygmunt Borzemski, którzy wprowadzali modyfikacje pod koniec XIX i na początku XX wieku.
W dwudziestoleciu międzywojennym właścicielem został Wojciech Marchwicki – prawnik, przedsiębiorca i Honorowy Konsul Królestwa Węgier w Małopolsce. Był on także działaczem społecznym i filantropem, fundatorem witraża w miejscowym kościele. W 1928 roku w pałacowych wnętrzach oraz w parku nakręcono niemy film Dzikuska w reżyserii Henryka Szaro. W czasie II wojny światowej, kiedy Marchwicki został aresztowany, zmuszono go do sprzedaży majątku.
Po 1944 roku obiekt został znacjonalizowany i przeznaczony na cele administracyjne – mieścił się tu posterunek Milicji Obywatelskiej, a następnie Milicyjna Izba Zatrzymań Dziecka. W tym okresie wnętrza uległy dewastacji, natomiast wyposażenie uległo rozproszeniu.
W 1992 roku rezydencja została zwrócona spadkobiercom. Przez pewien czas funkcjonowała jako dom gościnny pod nazwą „Dwór Staropolski”.
Architektura Budynek wzniesiono na planie prostokąta, z jedną kondygnacją i piętrem. Całość przykrywa dach mansardowy, pierwotnie gontowy, później zastąpiony blachą. Elewację frontową akcentuje ryzalit z portykiem wspartym na trzech filarach o kolumnowym charakterze, zwieńczony tympanonem z medalionem przedstawiającym Matkę Boską z Dzieciątkiem. Po stronie zachodniej znajduje się analogiczny ryzalit mieszczący kaplicę, przysłonięty XX-wieczną klatką schodową. Od południa dobudowano przeszkloną werandę.
Całość otacza park krajobrazowy, w którym zachowały się wiekowe dęby, niektóre liczące około pięciuset lat.
Przypisy
Piaski