Istiorachis – rodzaj wymarłego dinozaura ptasiomiednicznego należącego do iguanodontów. Zwierzęta te żyły w kredzie wczesnej, w barremie ok. 125 mln lat temu na terenie dzisiejszej Wyspy Wight w Anglii.

Odkrycie i nazwa mały|lewo|Kręgi ogonowe holotypowego okazu Istiorachis Holotypowy okaz, o sygnaturze MIWG 6643 został odkryty przez lokalnego poszukiwacza skamielin – Nicholasa Chase’a w warstwie skalnej zawierającej szczątki roślinne na terenie formacji Wessex w pobliżu Grange Chine na Wyspie Wight.

Na znalezione w formacji skamieliny składały się: kręg szyjny, 8 kręgów grzbietowych, 7 kręgów ogonowych, fragment kości krzyżowej, 3 główki żeber, obie kości łonowe i kulszowe. Ze względu na splądrowanie miejsca wykopalisk nie da się ustalić, czy były to wszystkie skamieliny zgromadzone na tym stanowisku.

W 2025 roku Jeremy Lockwood, David Martill i Susannah Maidment opisali na podstawie skamielin nowy takson dinozaura, nadając mu nazwę rodzajową Istiorachis. Składały się na nią starogreckie słowa istion, oznaczający żagiel oraz rhachis, oznaczający kręgosłup. Odnosiło się to do długich wyrostków kolczystych na kręgach dinozaura. Nazwa gatunkowa – macarthurae upamiętnia Ellen MacArthur, angielską żeglarkę długodystansową, która w 2005 roku pobiła rekord w najszybszym solowym opłynięciu świata na jachcie.

Opis Istiorachis charakteryzował się wydłużonymi wyrostkami kolczystymi, które tworzyły konstrukcję przypominającą żagiel, występującą u innych pokrewnych iguanodontów, takich jak uranozaur, Hypselospinus czy Morelladon.

Klasyfikacja mały|340x340px|Sylwetka Istiorachis z zaznaczonymi elementami szkieletu odkrytymi na wyspie Wight Zespół Lockwood et al. dokonał analizy filogenetycznej Istiorachis na podstawie zachowanych skamielin, a także opisu odkrytego przez nich w 2024 roku taksonu Comtonatus. W konsensusowym drzewie filogenetycznym Istiorachis umieszczony został w politomii, tworzącej podstawę hadrozauroformów. Stosując rozszerzone ważenie domyślne naukowcy przypisali Istiorachis jako takson siostrzany uranozaura w obrębie kladu Styracosterna rozdzielającego się bezpośrednio przed hadrozauroformami.

Paleośrodowisko mały|335x335px|Przedstawienie Istiorachis w naturalnym środowisku Na terenach formacji Wessex w czasach, gdy zamieszkiwał je Istiorachis panował półpustynny klimat śródziemnomorski. Wybrzeże pokrywały równiny aluwialne, przecinane meandrującymi rzekami. Tereny w głębi lądu porastały lasy złożone z roślin iglastych, miłorzębów, a także paprocie, sagowce i rośliny okrytonasienne. W zależności od pory dochodziło do pożarów lasów oraz powodzi, o czym świadczą liczne szczątki roślinne wymywane przez rzeki do obszarów przybrzeżnych.

Przypisy

Kategoria:Dinozaury kredy Kategoria:Dinozaury Europy Kategoria:Dinozaury ptasiomiedniczne Kategoria:Hadrozauroidy