thumb|Góra lodowa A23a w pobliżu Georgii Południowej, 20 lutego 2025 Góra lodowa A23a – duża, stołowa góra lodowa, która odłamała się od kompleksu lodowców szelfowych Filchnera–Ronnego w 1986 roku. Przez wiele lat pozostawała osiadła na dnie morskim, a w 2020 roku zaczęła się przemieszczać. Według stanu na styczeń 2025 jej powierzchnia wynosiła ok. 3500 km², co czyniło ją wówczas największą zarejestrowaną górą lodową na świecie. Powierzchnia góry lodowej była wtedy zbliżona do obszaru Majorki. W marcu 2025 osiadła na mieliźnie w rejonie Georgii Południowej.
Historia W momencie odłamania się góry na jej powierzchni znajdowała się radziecka stacja badawcza zlokalizowana pierwotnie na lodowcu szelfowym; w 1987 roku przeprowadzono akcję ratunkową i przeniesiono stację.
thumb|right|Trasa A23a w latach 2011–2023 w opracowaniu NASA Earth Observatory W listopadzie 2023 A23a minęła północny kraniec Półwyspu Antarktycznego i skierowała się ku Oceanowi Południowemu. 1 grudnia 2023 roku górę przechwycił do badań polarny statek badawczy RRS Sir David Attenborough, który opłynął dwa jej boki; przy prędkości 19 km/h zajęło to kilka godzin. Załoga pobrała próbki wody wokół obwodu góry, spodziewając się emisji znacznych ilości pyłu mineralnego towarzyszącego topnieniu.
thumb|right|Ujęcia satelitarne z lutego 2024 16 stycznia 2024 roku udokumentowano spektakularne łuki i jaskinie erozyjne na A23a powstałe wskutek działania fal; materiał wideo wykonany dronem przez zespół Eyos Expeditions opublikowały szeroko m.in. BBC i CNN. Na początku kwietnia 2024 góra weszła w obręb Antarktycznego Prądu Okołobiegunowego, ale zatrzymała się, uwięziona w tzw. kolumnie Taylora (zjawisko potwierdzone w sierpniu 2024) nad podmorską wyniosłością Pirie Bank w pobliżu Wysp Orkadów Południowych, ok. 600 km od Półwyspu Antarktycznego; w tym okresie obracała się przeciwnie do wskazówek zegara o ok. 15° dziennie. W grudniu 2024 British Antarctic Survey poinformowało, że A23a opuściła kolumnę Taylora i zaczęła dryfować dalej na północ przez wody Oceanu Południowego.
BAS przewidywało, że A23a podąży wraz z Prądem Okołobiegunowym ku Georgii Południowej, gdzie w cieplejszych wodach rozpadnie się na mniejsze bryły. 23 stycznia 2025 A23a znajdowała się ok. 278 km od wyspy i zmierzała w jej kierunku. 4 marca 2025 doniesiono, że góra osiadła na mieliźnie w odległości ok. 73 km od Georgii Południowej, kończąc tym samym przyspieszony dryf trwający od 2020 roku. Część badaczy ostrzegała, że może to okresowo ograniczyć dostęp do kluczowych żerowisk pingwinów i fok, inni jednak przewidywali, że wpływ na dziką faunę będzie ograniczony; wskazywano też, że samo osiadanie i topnienie mogą wzburzać oraz dostarczać składniki odżywcze, lokalnie stymulując produktywność ekosystemu. 31 lipca 2025 A23a raportowano ok. 145 km na południowy wschód od Georgii Południowej. Zjawiska zachodzące podczas wędrówki A23a były dla społeczności naukowej przykładem jakie procesy mogą zacząć dramatycznie wpływać na oceany podczas przyspieszonego topnienia lodowców spowodowanego antropogeniczną emisją gazów cieplarnianych.
Zobacz też B‑15 – największa z precyzyjnie zmierzonych gór lodowych
Przypisy
Kategoria:Góry lodowe Kategoria:Geografia Antarktyki Kategoria:Geomorfologia