Szaul Icchok Stupnicki (ur. 1876 w Bielsku Podlaskim, zm. sierpień 1942 w Warszawie lub Otwocku) – żydowski dziennikarz, publicytsta, pisarz, jeden z głównych ideologoów Fołks-Partaj w Polsce.

Życiorys W młodości uczęszczał do chederu w rodzinnym mieście oraz do jesziw w Łomży i Ejszyszkach. W 1895 roku podjął studia w Seminarium Rabinackim w Pradze, niedługo później porzucił je jednak i podjął samodzielną, świecką edukację. W 1896 roku zadebiutował, publikując artykuł prasowy w hebrajskojęzycznym piśmie „Ha-Melic”. W 1897 roku zamieszkał w Heidelbergu, gdzie został uczniem profesora , związał się również z tamtejszym żydowskim środowiskiem literackim, do którego należeli m.in. Saul Czernichowski i Izydor Eljaszew.

Po śmierci Schapiry w 1898 roku wyjechał do Berna, gdzie podjął studia filologiczne oraz historyczne. Podczas pobytu w Szwajcarii zaangażował się w działalność ruchu syjonistycznego, był jednym z twórców Akademickiego Związku Syjonistów, a od 1903 roku był sekretarzem w Biurze Żydowskiej Szkoły Wyższej w Genewie, kierowanym przez Chaima Weizmana. W 1905 roku brał udział w VII , podczas którego został członkiem frakcji tzw. terytorialistów. Po kongresie przeniósł się do Mińska, gdzie współpracował z tamtejszym oddziałem partii Poalej Syjon, był również współpracownikiem wydawanej w Wilnie gazety „Di Jidisze Wirklechkejt”.

Od 1906 roku przebywał w Warszawie, gdzie pracował jako sekretarz w Biurze Emigracyjnym . W latach 1908–1916 współpracował z gazetą „Hajnt”, jednak zerwał współpracę z dziennikiem w proteście przeciwko popieranej przez „Hajnt” ugodzie Żydów z polskimi komitetami wyborczymi w wyborach do Rady Miejskiej Warszawy. Wówczas zerwał także z syjonizmem i dołączył do kierowanej przez Noacha Pryłuckiego Fołks-Partaj, w krótkim czasie stając się jednym z jej najważniejszych działaczy i ideologów. W latach 1916–1918 był redaktorem czasopisma „Dos Fołk”, współpracował również z dziennikiem „Warszewer Togblat”. W 1917 roku w Warszawie wydał swoją pierwszą książkę – opracowanie dotyczące filozofii Barucha Spinozy, w tym samym roku wydano także opracowany m.in. przez Stupnickiego słownik encyklopedyczny języka jidysz. W 1918 i 1920 roku wydał również dwie książki zawierające wybór artykułów publicystycznych jego autorstwa.

Na początku 1918 roku przeniósł się do Lublina, gdzie objął funkcję kierownika literackiego nowopowstałej gazety „Lubliner Tugblat”. Przez 8 lat był głównym publicystą gazety, oprócz nazwiska używał również pseudonimów, m.in. „Ch. Edin” i „A Frender”. W lipcu 1919 roku cały nakład dziennika został skonfiskowany, a Stupnicki został uwięziony na lubelskim zamku, co spowodowane było zamieszczeniem w gazecie artykułu Izraela Zangwilla, w którym, w związku z trwającą wówczas w Polsce falą pogromów, postulował oddanie państwa w nadzór jednemu z wielkich mocarstw. W 1924 roku lubelski rabinat nałożył na Stupnickiego i gazetę klątwę w związku z zaatakowaniem przez Stupnickiego w artykułach prawa religijnego dotyczącego tzw. agun. Klątwa została zdjęta niedługo później przez rabina Elijahu Klaczkina. W 1922 roku na kilka miesięcy opuścił redakcję „Lubliner Tugblat” i podjął pracę przy dzienniku „Lubliner Najes”, który założony został przez Izraela Kacenenelbogena i Abrahama Cymermana, prowadząc profołkistowską kampanię wyborczą przed wyborami parlamentarnymi w tym samym roku. Gazeta „Lubliner Najes” upadła pod koniec 1922 roku i Stupnicki powrócił do pracy w „Lubliner Tugblat”.

W marcu 1926 roku wyjechał wraz z rodziną do Rygi, gdzie został redaktorem czasopisma „Frimorgen”. Po kilku miesiącach powrócił do Polski i zamieszkał w Warszawie, a w 1928 roku odnowił współpracę z „Lubliner Tugblat”, którą kontynuował do 1939 roku. W 1931 roku został członkiem Rady Gminy Żydowskiej w Lublinie, kandydując z pierwszego miejsca na liście Partii Ludowej i Rady Rzemieślników, po kilku miesiącach zrezygnował jednak z mandatu, a w radzie zastąpił go Nison Płotkin. W latach 30. XX wieku był jednym z najpopularniejszych publicystów dziennika „Der Moment”, współpracował także z innymi żydowskimi czasopismami. W 1934 roku wszedł w skład Rady Żydowskiego Komitetu Gospodarczego w Polsce, był także członkiem Związku Literatów i Dziennikarzy Żydowskich w Warszawie oraz Sekcji Żydowskiej Syndykatu Dziennikarzy Warszawskich.

Po wybuchu II wojny światowej wyjechał do Lublina, a po zajęciu miasta przez Niemców znalazł się w gronie ich pierwszych zakładników. Prawdopodobnie jeszcze jesienią 1939 roku powrócił do Warszawy. Według wspomnień Emanuela Ringelbluma wojna złamała go psychicznie, w związku z czym ukrywał się przez dłuższy czas we własnym mieszkaniu i nie brał udziału w życiu społecznym. Od 1940 roku współpracował z uznawaną za gadzinową gazetą „Gazeta Żydowska”. Według Ringelbluma Stupnicki popełnił samobójstwo w sierpniu 1942 roku, zażywając truciznę na Umschlagplatzu w Warszawie, tuż przed wejściem do wagonu. Według innych przekazów samobójstwo popełnił w getcie w Otwocku.

Jego żoną była lekarka Gnesa z Krasnopiórków (zm. 1928), miał dwójkę dzieci: Imanuela i Basami. Basami Stupnicka przed wybuchem wojny osiedliła się we Francji, a po 1940 roku przedostała się do Szwajcarii, gdzie przeżyła wojnę. Jej synem jest francuski publicysta i historyk .

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Działacze gospodarczy II Rzeczypospolitej Kategoria:Działacze społeczni II Rzeczypospolitej Kategoria:Dziennikarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Fołkiści Kategoria:Ludzie urodzeni w Bielsku Podlaskim Kategoria:Ludzie związani z Bernem Kategoria:Ludzie związani z Ejszyszkami Kategoria:Ludzie związani z Heidelbergiem Kategoria:Ludzie związani z Lublinem Kategoria:Ludzie związani z Łomżą (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Ludzie związani z Mińskiem (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Ludzie związani z Otwockiem Kategoria:Ludzie związani z Pragą Kategoria:Ludzie związani z Rygą Kategoria:Mieszkańcy getta warszawskiego Kategoria:Żydowscy dziennikarze Kategoria:Pisarze jidysz Kategoria:Politycy Poalej Syjon Kategoria:Polscy działacze społeczności żydowskiej Kategoria:Polscy publicyści XX wieku Kategoria:Polscy samobójcy Kategoria:Polscy Żydzi zamordowani podczas Zagłady Kategoria:Syjoniści Kategoria:Urodzeni w 1876 Kategoria:Więźniowie zamku lubelskiego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1942