Lesz truskawczak (Nebria brevicollis) – gatunek chrząszcza z rodziny biegaczowatych i podrodziny leszowych. Zamieszkuje Europę, zachodnią i północną część Azji, zachód Afryki Północnej, a jako zawleczony także Amerykę Północną. Jest eurytopem i oportunistycznym drapieżcą.
Taksonomia Takson ten opisany został po raz pierwszy w 1776 roku przez Ottona F. Müllera jako Carabus cursor, jednak nazwa ta uznawana jest za niejednoznaczną. Kolejny opis gatunku podał Johann A.E. Goeze w 1777 roku. Nadana przez niego nazwa Carabus rufipes okazała się jednak młodszym homonimem. Za ważny uznaje się w związku z tym epitet nadany w 1792 roku przez Johana Christiana Fabriciusa w kombinacji Carabus brevicollis. Jest gatunkiem typowym rodzaju Nebria.
Morfologia thumb|left|Imago, widok od spodu Chrząszcz o ciele długości od 9 do 14 mm. Wierzch jego jest lśniący, choć połyskuje słabiej niż u podobnej N. salina, a ubarwienie ma smoliście czarne do ciemnobrązowego z czerwonobrązowymi do czerwonych i nieco prześwitującymi bocznymi brzegami przedplecza i pokryw.
Głowa ma czerwone do brązowoczerwonych głaszczki i czułki; w przeciwieństwie do N. salina nasadowy człon głaszczków szczękowych nie jest przyciemniony, a wyjątkowo przyciemniony może być nasadowy człon czułków. Liczba szczecinek na wierzchołku czwartego członu czułków nie przekracza siedmiu. Przedostatni człon głaszczków wargowych ma dwie lub trzy szczecinki.
Przedplecze cechuje się wałeczkowatym obrzeżeniem krawędzi bocznych szerokim i wyraźniej niż u N. salina wyodrębnionym. Na powierzchni pokryw występuje mikrorzeźba w postaci siateczkowania o oczkach co najmniej dwukrotnie szerszych niż dłuższych, delikatniej wyrażona niż u N. salina. Rzędy są wyraźnie wgłębione aż po sam ich szczyt i silnie punktowane. Międzyrzędy są mniej lub bardziej sklepione. W trzecim międzyrzędzie znajduje się od czterech do trzynastu grzbietowych punktów szczecinkowych (chetoporów dyskalnych), przy czym typowo jest ich siedem. Rzadko od jednego trzech takich chetoporów występuje też w międzyrzędzie piątym. Zwykle na każdej pokrywie znajduje się jeden punkt szczecinkowy przytarczkowy, ale niekiedy są dwa lub nie ma ich wcale. Kąt pomiędzy krawędzią boczną i przednią danej pokrywy jest ostro zaznaczony i wynosi około 110°. Skrzydła tylnej pary są niemal zawsze w pełni wykształcone; osobniki krótkoskrzydłe spotyka się wyjątkowo. Zatułów ma na episternitach grube i gęste punktowanie. Odnóża są czerwone lub czerwonobrązowe, zwykle z ciemniejszymi udami. Wszystkie ich pary mają stopy z wierzchu delikatnie owłosione (w przypadku starcia się włosków, widoczne pozostają drobne dołeczki).
Odwłok ma ostatni segment brązowoczerwono rozjaśniony.
Biologia i ekologia thumb|Agregacja Owad rozmieszczony od nizin po góry, osiągający piętro alpejskie, wyraźnie eurytopowy. Preferuje lasy liściaste i mieszane z wilgotną glebą próchniczą, ale zasiedla także skraje lasów, wilgotne zarośla, parki, ogrody, żywopłoty, doliny rzeczne i zacienione łąki; znajdowany jest nawet na polach uprawnych, plażach, w jaskiniach i na górskich szczytach. Należy do najliczniejszych biegaczowatych siedlisk zaburzonych i synatropijnych. Unika jedynie miejsc mocno zasolonych i podmokłych.
Aktywne postacie dorosłe obserwowane są od marca do listopada, aczkolwiek w części zasięgu zapadają w sen letni. Stadium zimującym są owady dorosłe, jak i larwy. Rozród odbywa się jesienią.
Owady dorosłe zwinnie biegają i zdolne są do lotu. Są oportunistycznymi drapieżnikami polującymi na larwalne i dorosłe stadia owadów, skoczogonki, roztocze, pająki, ślimaki i mniejsze dżdżownicowate. Prowadzą nocny tryb życia. Za dnia, jak i w czasie snu chowają się pod korą pniaków, powalonymi kłodami i wśród mchów. Larwy przechodzą rozwój w glebie.
Rozprzestrzenienie Gatunek pierwotnie zachodniopalearktyczny. W Europie znany jest z Hiszpanii, Andory, Islandii, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Wysp Owczych, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii, Włoch, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskich części Rosji i Turcji. W Afryce podawany jest z Algierii. W Azji notowany jest z syberyjskiej i dalekowschodniej części Rosji, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, Cypru i anatolijskiej części Turcji. Ponadto zawleczony został do nearktycznej Ameryki Północnej, gdzie podawany jest z Kanady i Stanów Zjednoczonych.
Przypisy
Kategoria:Leszowe Kategoria:Chrząszcze Algierii Kategoria:Chrząszcze Cypru Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Kanady Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Stanów Zjednoczonych Kategoria:Chrząszcze Turcji Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Zwierzęta Arktyki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1792 roku