mały|Ławka zapobiegająca leżeniu mały|Pojedyncze miejsca siedzące zamiast ławek na stacji paryskiego metra mały|Kolce zapobiegające siadaniu lub leżeniu w Bostonie mały|Metalowy element na murku utrudniający jazdę na deskorolce Wroga architektura (wrogi design, architektura defensywna) – sposób projektowania przestrzeni publicznej w taki sposób, aby eliminować lub ograniczać postrzegane jako niepożądane zachowania jej użytkowników.
Znaczenie pojęcia Wroga architektura bądź wrogi design to taki sposób projektowania przestrzeni publicznej, który ma spowodować określone zachowania, kontrolować je bądź zapobiegać im. Podejmowane działania projektowe mają w założeniu m.in. zapobiegać przestępczości i prowadzić do utrzymania porządku, są skierowane przeciwko np. zachowaniom osób bezdomnych, narkomanów czy wandali. Jako jej cel wymienia się ochronę przestrzeni publicznej i jej użytkowników.
Historia Jako zaczątki przejawów wrogiej architektury bywają wymieniane latarnie uliczne, które stawiano w XIX wieku, co doprowadziło do zmniejszenia nocnej przestępczości. Nurt rozwinął się w XX wieku, na co miał wpływ m.in. wzrost liczby samochodów w miastach, które zagrażały bezpieczeństwu. Artysta dokumentował przejawy takiego projektowania od lat 90. XX wieku. Nasilenie instalowania elementów wrogiej architektury przypadło na 1. ćwierćwiecze XXI wieku w takich miastach jak np. Londyn.
Krytyka Wroga architektura bywa traktowana jako walka z ludźmi biednymi i bezdomnymi bądź odczytuje się ją jako przejaw segregacji. Zwalczając pozornie jedne problemy, może generować inne, np. na podpórce na przystanku nie wyśpi się osoba bezdomna, ale także nie skorzysta z niej osoba z niepełnosprawnością ruchową; wąskie miejsca na ławkach nie będą również wygodne np. dla osób z nadwagą. Wiele rozwiązań może także niekorzystnie wpływać na estetykę przestrzeni publicznej oraz jakość korzystania z niej poprzez wydzielanie ogrodzonych stref (zob. ). Brytyjski artysta i agencja TBWA\MCR stworzyli kampanię społeczną wymierzoną przeciwko wrogiej architekturze – na kolcach umieszczono infografiki o bezdomności.
Przykłady niewygodne ławki, uniemożliwiające leżenie na nich, np. z dodatkowymi poręczami, prętami zastępowanie ławek pojedynczymi miejscami do siedzenia kolce na chodnikach, poręczach itp. zapobiegające jeździe na deskorolce czy leżeniu kolce na hydrantach, zapobiegające siadaniu na nich
ogrodzenia o zaostrzonych końcach światło ultrafioletowe w szaletach, zapobiegające dostrzeżeniu żył przez osoby uzależnione od heroiny niebieskie światło mające zniechęcać do samobójstw w stacjach metra przeszkody uniemożliwiające parkowanie w niedozwolonych miejscach, np. słupki progi zwalniające pokrywanie powierzchni środkami zapobiegającymi m.in. graffiti czy zniechęcającymi do oddawania moczu monitoring alarmy emitujące dźwięki o wysokich częstotliwościach wymierzone w młodych ludzi
Przypisy
Kategoria:Wzornictwo Kategoria:Detale urbanistyczne Kategoria:Bezdomność