Eileen Gray

Eileen Gray (ur. 1878 w Enniscorthy, zm. 1976 w Paryżu) – brytyjska projektantka wnętrz i architektka.

Życiorys Urodziła się w rodzinie arystokratycznej (ze strony matki) w irlandzkim Enniscorthy w 1878 r. Jej ojciec był malarzem pejzażystą i popierał jej decyzję o podjęciu edukacji artystycznej, a także zabierał ją w podróże do Włoch i Szwajcarii. Wychowywała się w Londynie. Dzięki namowie ojca zapisała się do Slade School of Fine Art, gdzie w 1898 r. rozpoczęła naukę malarstwa i była jedną z pierwszych kobiet przyjętych do tej szkoły. W 1902 r. przeprowadziła się do Paryża, gdzie kontynuowała naukę na kursach w Académie Julian i Académie Colarossi. Ponadto kształciła się w zakresie stolarstwa. W 1906 r. w Londynie poznała chińskiego mistrza lakiernictwa mebli i przedmiotów dekoracyjnych i przez rok była jego uczennicą. Kontynuowała naukę u Japończyka Seizo Sugawary, z którym w latach 1910–1914 prowadziła warsztat lakierniczy. W 1913 r. zdecydowała się wystąpić na Salon des Artistes Décorateurs, gdzie jeden z parawanów kupił .

Po I wojnie światowej zaczęła pracować jako architektka wnętrz. W 1919 r. otrzymała pierwsze duże zlecenie na urządzenie apartamentu modystki Suzanne Talbot przy rue de Lota. Stała się jedną z czołowych projektantek lakierowanych parawanów i paneli dekoracyjnych, popularnych wśród zwolenników stylu art déco. W 1922 r. otworzyła własną galerię Jean Désert przy Rue du Fauborg Saint Honoré, gdzie prezentowała swoje projekty. Jej klientami byli m.in. James Joyce, Elsa Schiaparelli i Ezra Pound. Podczas 14. Salon des Artistes Décorateurs w 1923 r. wyróżniła się jej całkowicie biała, lakierowana sypialnia. W tym samym roku brała udział w wystawie Union des Artistes Modernes i zwróciła na siebie uwagę twórców z kręgów De Stij i Bauhausu.

W latach 20. i 30. XX wieku stała się jedną z przedstawicielek nowych teorii projektowania i konstrukcji, współpracowała z twórcami modernistycznymi, w tym z Le Corbusierem i J.J.P. Oudem. Jako pierwsza z tej grupy w 1925 r. zaprezentowała meble wykonane z chromu, rur stalowych i szkła – w tym samym roku co Mies van der Rohe i Marcel Breuer, a znacznie wcześniej niż Le Corbusier. Meble te były wykorzystywane m.in. w jej własnych wnętrzach. Jej celem było tworzenie mebli z prostych elementów, które można regulować i zmieniać. Jednym z istotniejszych projektów są konsola Rivoli z ruchomymi blatami czy stolik E-1027. Zaprojektowała również fotel Bibendum (1926 r.), inspirowany ludzikiem Michelin. Również jako jedna z pierwszych zaczęła interesować się kwestią nowoczesnego oświetlenia, czego efektem była lampa Tube light z 1927 r.

Zachęcona przez Le Corbusiera i J.J.P. Ouda, zaprojektowała dwa domy w Alpach Nadmorskich – jeden dla siebie i swojego ówczesnego partnera, krytyka architektury i wydawcy , w Roquebrune-Cap-Martin (1926–1929), a drugi w Castellar (1932–1934) – dla siebie. Oba domy zostały uznane za doskonałe przykłady architektury mieszkaniowej i wystroju wnętrz tego okresu. Architektury uczyła się sama i nigdy nie uzyskała w niej dyplomu. Przeciwstawiając się idei Le Corbusiera domu jako maszyny do mieszkania, twierdziła że dom jest emanacją i przedłużeniem człowieka. Gdy w 1931 r. rozstała się z Badovicim, dom przypadł jemu. Badovici wielokrotnie gościł w nim Le Corbusiera, który chwalił projekt, ale w 1938 r. – za zgodą właściciela – ozdobił białe ściany kolorowymi muralami inspirowanymi Pablo Picassem. W latach międzywojennych zrealizowała również projekt Centre des Vacances, który został zaprezentowany w pawilonie Le Corbusiera Pavilion des Temps Nouveaux podczas Międzynarodowej Wystawy w Paryżu w 1937 r. Od czasu udziału w pawilonie Le Corbusiera nie wystawiała. W czasie II wojny światowej wróciła do mieszkania przy rue Bonaparte w Paryżu, gdzie tworzyła kolejne projekty.

Po wojnie, aż do śmierci, kontynuowała pracę jako projektantka zarówno nad wieloma mniejszymi projektami mebli, ale też nad m.in. Centrum Kultury i Społeczeństwa (1946–1949). Z czasem zapomniana, popularność przywróciło jej w latach 70. XX wieku między innymi zainteresowanie Yvesa Saint Laurenta, który zaczął kolekcjonować jej meble. W ostatnim okresie współpracowała z Zeevem Aramem nad wprowadzeniem jej projektów mebli, dywanów i lamp do produkcji seryjnej na rynek światowy i przyznała jego firmie prawa do produkcji i dystrybucji swoich projektów.

Przykłady jej wczesnych prac znajdują się w Londynie w kolekcji Muzeum Wiktorii i Alberta. Jej rewolucyjne meble z rur stalowych, są uważane za klasyczne, m.in. regulowany stół E1027 stał się jednym z najbardziej znanych i najczęściej kopiowanych projektów na świecie i w 1978 r. znalazł się w stałej kolekcji wzornictwa Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku, a fotel Dragons został sprzedany w 2009 r. na aukcji za 21,9 mln euro. Royal Society of Arts mianowało ją Królewskim Projektantem Przemysłowym w 1972 r. W 2013 r. została uhonorowana wystawą indywidualną w Centre Pompidou w Paryżu, a jej willa E1027 została w 2015 r. otwarta dla publiczności.

Eileen Gray zmarła w 1976 r. w Paryżu.

Przypisy

Kategoria:Architekci wnętrz Kategoria:Brytyjscy architekci Kategoria:Brytyjscy artyści Kategoria:Projektanci i twórcy mebli Kategoria:Urodzeni w 1878 Kategoria:Zmarli w 1976