Tadeusz Bandoła, ps. Wirtuoz, Wizytator (ur. 13 marca 1896 w Ryczowie, zm. 7 czerwca 1984 w Warszawie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego i Armii Krajowej, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodził się 13 marca 1896 we wsi Ryczów, w ówczesnym powiecie wadowickim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie nauczycieli Józefa i Jadwigi z Dąbrowskich. W 1907 rozpoczął naukę w klasie pierwszej Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. W roku szkolnym 1910/1911 przeniósł się do c. k. Gimnazjum V w Krakowie i powtarzał klasę czwartą. 29 czerwca 1914 ukończył klasę szóstą. Naukę w klasie siódmej kontynuował w c. k. Gimnazjum w Wadowicach.
15 kwietnia 1915 został wcielony do c. i k. 56 pułku piechoty i przydzielony do oddziału jednorocznych ochotników. W sierpniu tego roku został skierowany do Szkoły Oficerów Rezerwowych w Opawie, którą ukończył w następnym miesiącu w stopniu kaprala. Po ukończeniu szkolenia został przydzielony do batalionu zapasowego 56 pp w charakterze instruktora. W grudniu 1915 został awansowany na plutonowego, a w lutym 1916 na kadeta aspiranta oficerskiego. W tym samym miesiącu został przydzielony do batalionu marszowego, z którym miał wyruszyć na front, lecz jako „politycznie podejrzany” został przeniesiony do c. i k. 20 pułku piechoty. 4 marca został wysłany na front rosyjski, gdzie 9 czerwca 1916 dostał się do niewoli.
23 lipca 1918 wstąpił do 1 pułku strzelców polskich na Syberii. W następnym miesiącu został mianowany chorążym i wyznaczony na stanowisko dowódcy plutonu w 6 kompanii. 6 stycznia 1920 dostał się do bolszewickiej niewoli. 23 października 1921 wrócił do Polski i został skierowany na kwarantannę.
18 lutego 1922 został przyjęty do Wojska Polskiego, mianowany podporucznikiem, zaliczony do Rezerwy armii z równoczesnym powołaniem do służby czynnej i wcielony do 82 pułku piechoty, który stacjonował w garnizonie Brześć. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 100. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Był kapitanem pułkowej drużyny piłkarskiej, która 27 lipca 1924 w finale mistrzostw 30 Dywizji Piechoty pokonała 4:0 drużynę 83 pułku piechoty z Kobrynia. Od 9 kwietnia do 20 grudnia 1925 był słuchaczem Oficerskiego Kursu Gimnastyczno-Sportowego w Centralnej Wojskowej Szkole Gimnastyki i Sportów w Poznaniu. 12 kwietnia 1927 prezydent RP nadał mu stopień kapitana z dniem 1 stycznia 1927 i 113. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W sierpniu 1927 ponownie zdobył mistrzostwo 30 DP w piłce nożnej z drużyną 82 pp, a w rozegranych meczach zdobył dwie bramki. Od 15 października 1927 do 3 lipca 1928 był słuchaczem VII Oficerskiego Kursu Wychowania Fizycznego w Centralnej Wojskowej Szkole Gimnastyki i Sportów w Poznaniu. 3 stycznia 1930 został przeniesiony do 9 Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego na stanowisko komendanta Ośrodka Wychowania Fizycznego w Brześciu nad Bugiem. W czerwcu 1934 wrócił do 82 pułku piechoty. W 1936 ukończył kurs dowódców batalionów w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Na stopień majora został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1937 i 58. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Po awansie został przesunięty na stanowisko dowódcy I batalionu.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 walczył jako dowódca I batalionu 182 pułku piechoty. Po kapitulacji Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” (6 października 1939) uniknął niemieckiej niewoli, przyjechał do Warszawy i włączył się w prace konspiracyjne. 12 maja 1941 zajmował stanowisko referenta organizacyjnego Dzielnicy V Okręgu Warszawa-Miasto Związku Walki Zbrojnej. W 1943 został awansowany na podpułkownika. Do 4 sierpnia 1944 pełnił służbę na stanowisku zastępcy komendanta Obwodu Mokotów Armii Krajowej. Tego dnia udał się do Lasów Chojnowskich, gdzie objął dowództwo nad zgrupowaniem AK. W latach 1951–1955 pozostawał pod kontrolą operacyjną komunistycznego aparatu bezpieczeństwa w Krakowie. Zmarł 7 czerwca 1984 w Warszawie i został pochowany na cmentarzu komunalnym Północnym (kwatera W-III-11, rząd 8, miejsce 19).
Był żonaty, miał syna Tadeusza, ps. Żbik (1924–2013), żołnierza 1 dywizjonu artylerii konnej Obwodu Mokotów AK, i córkę Krystynę (ur. 1926).
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7756 – 22 czerwca 1922 Krzyż Walecznych Medal Niepodległości – 2 sierpnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Zwycięstwa francuski Medal Pamiątkowy Wielkiej Wojny
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Dowódcy w powstaniu warszawskim Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 82 Syberyjskiego Pułku Piechoty Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Pamiątkowym Wielkiej Wojny Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1984 Kategoria:Żołnierze 5. Dywizji Strzelców Polskich na Syberii