U-136 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej. Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni maksymalną prędkość 17 węzłów, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.

Okręt został zwodowany 5 lipca 1941 roku w stoczni w Vegesack, a 30 sierpnia 1941 roku wcielono go do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie , U-136 odbył trzy patrole bojowe, podczas których zatopił pięć statków o łącznej pojemności  BRT oraz dwie korwety o łącznej wyporności 1850 ton, a także uszkodził jeden statek o pojemności 8955 BRT. U-Boot został zatopiony bombami głębinowymi przez alianckie okręty 11 lipca 1942 roku na zachód od Madery.

Projekt i budowa

Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał zbyt mały zasięg i za mało miejsca pod pokładem, by można było zainstalować sonar. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru , który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.

U-136 zamówiono 7 sierpnia 1939 roku. Został zbudowany w stoczni w Vegesack jako jeden z 52 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-136 otrzymał numer stoczniowy 15 (Werk 15). Stępkę okrętu położono 2 października 1940 roku, a zwodowany został 5 lipca 1941 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 4 mln 760 tys. marek.

Dane taktyczno-techniczne left|thumb|Wnętrze przedziału silników wysokoprężnych U-136 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Podzielony był grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN M6V40/46 z doładowaniem o łącznej mocy 2800 KM przy 470 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego BBC GG UB720/8 o łącznej mocy 560 kW (750 KM) przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17 węzłów na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 W po 62 ogniwa o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.

Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped kalibru 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka wyposażona też była w pasywny sonar GHG i aktywny , a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.

Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.

Służba U-136 został wcielony do służby w Kriegsmarine 30 sierpnia 1941 roku. Dowództwo okrętu objął kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) . U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 00 518. Do 31 grudnia 1941 roku załoga jednostki przechodziła szkolenie na Bałtyku w składzie .

Pierwszy rejs bojowy 22 stycznia U-Boot wyszedł z Kilonii, osiągając po dwóch dniach Kristiansand, skąd 26 stycznia udał się do Bergen. Stamtąd wyszedł 30 stycznia na swój pierwszy wojenny patrol na Atlantyk. Od 1 do 12 lutego okręt wchodził w skład wilczego stada . 5 lutego o godzinie 22:36 w odległości około 340 Mm na północny zachód od przylądka Erris U-Boot wystrzelił salwę trzech torped w kierunku płynącej w eskorcie konwoju ON-63 brytyjskiej korwety o wyporności 925 ton, która uzyskała wcześniej kontakt radarowy z okrętem podwodnym. Eskortowiec został trafiony jedną torpedą w prawą burtę w pobliżu kotłowni i zatonął natychmiast po przełamaniu się na dwie części na pozycji . Z liczącej 75 osób załogi zginął dowódca, trzech oficerów i 38 marynarzy; 33 rozbitków zostało podjętych przez brytyjski niszczyciel w przeciągu dwóch godzin po ataku (dziewięciu z nich było w stanie krytycznym i jeden z nich zmarł w nocy). 11 lutego między godziną 1:33 a 1:35 na południe od Islandii U-136 wystrzelił cztery torpedy w kierunku płynących w konwoju jednostek, uzyskując trafienia w dwie z nich. Pierwszą był zbudowany w 1925 roku norweski motorowiec „Heina” o pojemności 4028 BRT, płynący z ładunkiem 7700 ton drobnicy z Nowego Jorku przez Halifax do Liverpoolu, który zatonął po trzech godzinach od ataku na pozycji (cała, licząca 30 osób załoga została uratowana przez kanadyjską korwetę ). Drugą trafioną jednostką była kanadyjska korweta o wyporności 925 ton, która zatonęła pięć minut po uderzeniu torpedy w dziób z lewej burty w pobliżu mostka na pozycji . Zatonięcie korwety nie zostało zauważone przez pozostałe okręty eskorty i jej poszukiwanie podjęto dopiero rano; w rezultacie z liczącej 65 osób załogi uratowanych zostało zaledwie ośmiu marynarzy, podjętych z tratwy przez brytyjską korwetę (dowódca, czterech oficerów i 52 marynarzy poniosło śmierć). 17 lutego o godzinie 22:17 w odległości około 33 Mm na północ od wyspy Rockall okręt podwodny po trwającym dwie godziny pościgu storpedował marudera z konwoju HX-174, którym był zbudowany w 1941 roku brytyjski motorowiec „Empire Comet” o pojemności 6914 BRT, transportujący ładunek 8672 ton drobnicy na trasie Bombaj – Zatoka Stołowa – Halifax – Manchester. Trafiony w dziób i rufę dwiema torpedami statek zatonął natychmiast na pozycji , a z jego załogi składającej się z 46 osób (kapitan, 37 członków marynarzy i ośmiu artylerzystów) nie odnaleziono nikogo. 19 lutego U-136 wystrzelił niecelne torpedy w kierunku statków płynących w konwoju HX-175. 1 marca U-136 dopłynął do bazy w Saint-Nazaire, od wyjścia z Bergen spędzając w morzu 31 dni.

Drugi rejs bojowy 24 marca okręt wyszedł z Saint-Nazaire na drugi patrol, udając się ku wybrzeżom Ameryki Północnej. 19 kwietnia o godzinie 0:34 w odległości około 4 Mm od mielizny u wybrzeży Karoliny Północnej U-136 wystrzelił salwę czterech torped w kierunku składającego się z ośmiu statków przybrzeżnego konwoju, trafiając na pozycji w prowadzący jedną z kolumn zbudowany w 1927 roku amerykański parowy zbiornikowiec „Axtell J. Byles” o pojemności 8955 BRT, przewożący 57 000 baryłek ropy naftowej i 27 000 baryłek oleju opałowego z Port Arthur do Nowego Jorku. Torpeda trafiła przed mostkiem w zbiornik paliwa nr 2 na prawej burcie, a jej eksplozja wyrwała dużą dziurę w burcie, zarówno nad jak i pod linią wodną, poważnie uszkadzając mostek i nadbudówkę; statek jednak nie zatonął i o własnych siłach dotarł wieczorem do Hampton Roads, a z jego 40-osobowej załogi nikt nie ucierpiał. Okręt podwodny został następnie zaatakowany bombami głębinowymi przez amerykański okręt patrolowy USCGS „Dione” (WPC-107) i samoloty, jednak uniknął uszkodzeń. 24 kwietnia o godzinie 23:48 U-Boot w odległości około 280 Mm na południowy wschód od Nowego Jorku wystrzelił dwie torpedy w kierunku zbudowanego w 1942 roku brytyjskiego motorowca „Empire Drum” o pojemności 7244 BRT, płynącego samotnie z Nowego Jorku przez Kapsztad do Aleksandrii z ładunkiem 6000 ton zaopatrzenia wojskowego (w tym 1270 ton materiałów wybuchowych). Zygzakujący z prędkością 11,5 węzła statek otrzymał trafienie jedną torpedą w lewą burtę w pobliżu ładowni nr 1, po czym z uwagi na przewożony ładunek został szybko opuszczony przez liczącą 41 osób załogę w czterech tratwach ratunkowych; ostatecznie zatonął po dobiciu kolejną torpedą 25 kwietnia o godzinie 0:08 na pozycji . Cała załoga motorowca przeżyła: 26 kwietnia kapitan i 13 marynarzy zostało podjętych przez statek „Venezia”, a 29 kwietnia i 1 maja odpowiednio 14 i 13 osób uratował amerykański niszczyciel . 28 kwietnia o godzinie 15:35 U-136 w odległości około 15 Mm na południe od latarniowca „Ambrose” wystrzelił jedną torpedę G7a w kierunku zbudowanego w 1930 roku, nieeskortowanego holenderskiego parowca „Arundo” o pojemności 5163 BRT, transportującego ładunek rządowy (m.in. saletrę, jeepy, ciężarówki, 5000 skrzynek kanadyjskiego piwa i dwie lokomotywy) na trasie Nowy Jork – Zatoka Stołowa – Durban – Aleksandria. Torpeda trafiła w prawą burtę pod mostkiem, powodując w ciągu 5 minut wywrócenie się statku i jego zatonięcie na pozycji . Większość z 41 członków załogi i dwóch artylerzystów opuściła statek w jednej przepełnionej szalupie ratunkowej, ponieważ pozostałe trzy zostały zniszczone; w wyniku ataku zginęło sześć osób, a pozostałe zostały podjęte przez amerykański niszczyciel , który wcześniej próbował zlokalizować napastnika. 8 maja o godzinie 0:20 w odległości około 425 Mm na południowy wschód od Nowej Szkocji okręt wystrzelił niecelną torpedę w kierunku zbudowanego w 1919 roku kanadyjskiego żaglowca „Mildred Pauline” o pojemności 300 BRT, płynącego samotnie z Barbadosu do St. John’s, a następnie o 1:33 zatopił jednostkę z działa pokładowego na pozycji (zginęła cała, licząca siedem osób załoga statku). Po trwającym 58 dni rejsie U-Boot dopłynął 20 maja do Saint-Nazaire.

Trzeci rejs bojowy i utrata okrętu 29 czerwca U-Boot wyszedł z Saint-Nazaire na swój trzeci wojenny patrol. 3 lipca okręt został przyporządkowany do wilczego stada . 11 lipca na zachód od Madery podczas ataku na konwój OS-33 U-136 stał się celem ataku francuskiego niszczyciela , brytyjskiej fregaty i slupu . Okręt podwodny został zatopiony bombami głębinowymi na pozycji wraz z całą, liczącą w tym rejsie 45 osób załogą.

Podsumowanie działalności bojowej U-136 odbył trzy patrole bojowe, spędzając w morzu 108 dni. W ich trakcie zatopił pięć statków o łącznej pojemności  BRT i dwie korwety o łącznej wyporności 1850 ton, a także uszkodził jeden statek o pojemności 8955 BRT; na pokładach zaatakowanych jednostek zginęło 159 osób. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela:

+ Lista zatopionych i uszkodzonych jednostek Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki 5 lutego 1942 925 zatopiony 11 lutego 1942 „Heina” 4028 zatopiony 11 lutego 1942 925 zatopiony 17 lutego 1942 „Empire Comet” 6914 zatopiony 19 kwietnia 1942 „Axtell J. Byles” 8955 uszkodzony 25 kwietnia 1942 „Empire Drum” 7244 zatopiony 28 kwietnia 1942 „Arundo” 5163 zatopiony 8 maja 1942 „Mildred Pauline” 300 zatopiony RAZEM zatopione: 7 uszkodzone: 1

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Niemieckie okręty podwodne typu VII zatopione podczas II wojny światowej