Orzeł biały i trzy orły czarne – utwór poetycki Franciszka Dionizego Kniaźnina opublikowany w 1776 r. w zbiorze pt. Bayki.
Treść Opowieść o białym orle zaatakowanym przez trzy orły czarne stanowi alegorię I rozbioru Polski. We wstępie utworu orzeł biały jest uosobieniem dawnej chwały i świetności Rzeczypospolitej.
Wokół orła białego zaczynają krążyć trzy orły czarne: orzeł z czerwony nosem (reprezentujący Cesarstwo Austriackie pod panowaniem Józefa II Habsburga), dwójgłowy orzeł od Tryjonu (reperezentujący Cesarstwo Rosyjskie) oraz trzeci orzeł od północy (reprezentujący Królestwo Prus).Gdy biały orzeł, ufając swemu szczęściu, spokojnie zasypia, czarne orły postanawiają wspólnie wykorzystać moment słabości i dokonują brutalnego ataku.
Publikacja Utwór został ogłoszony w pierwszej publikacji książkowej Franciszka Dionizego Kniaźnina, tj. w zbiorze bajek z 1776 jako jedyny oryginalny utwór autora wśród przekładów literackich bajek Jeana La Fontaine'a. Kolejna edycja tego zbioru (1787-1788) nie zawierała utworu Orzeł biały i trzy orły czarne. Ignacy Chrzanowski wybrał utwór do publikacji w rozszerzonym wydaniu Historii literatury niepodległej Polski.
W 1982 r. znalazł się w zbiorze Antologia bajki polskiej wydanym w serii Biblioteka Narodowa.
Przypisy
Linki zewnętrzne Bayki Franciszka Dyonizego Kniaznina (1776) [w:] Polona : polska biblioteka cyfrowa [online] [dostęp 2025-09-18]
Kategoria:Utwory literackie z 1776 Kategoria:Twórczość Franciszka Dionizego Kniaźnina Kategoria:Utwory literackie o ptakach Kategoria:Polskie utwory poetyckie