Pałac Biskupi – rezydencja biskupów pelplińskich (do 1992 biskupów chełmińskich) znajdująca się na terenie Ogrodów Biskupich w Pelplinie. Wzniesiona w XIX wieku w stylu neoromańskim, przebudowana w latach 20. XX wieku w stylu neoklasycystycznym.

Historia Decyzję o budowie pałacu podjęto po przeniesieniu do Pelplina siedziby diecezji chełmińskiej. Inicjatorem budowy był bp Anastazy Sedlag, a na lokalizację wybrano teren dawnych sadów, założonych tu przez cystersów z pobliskiego klasztoru, wzmiankowanych po raz pierwszy w 1618 roku, które przekształcono w reprezentacyjne ogrody. Początkowo rozważano dwa klasycystyczne projekty, ostatecznie biskup zdecydował się na ceglaną, surową, neoromańską budowlę. Pałac wzniesiono w latach 1837–1838, autor projektu pozostaje nieznany.

W latach 1851–1852 na wschód od rezydencji wzniesiono budynek kancelarii biskupiej, o architekturze nawiązującej do wyglądu pałacu, z czteroboczną wieżą pośrodku. W XIX wieku powstał również parter ogrodowy na tyłach pałacu, po raz pierwszy uwieczniony na fotografii z 1895 roku. W 1886 roku wyremontowano wnętrza budowli.

Po włączeniu Pelplina w granice II Rzeczypospolitej bp Stanisław Okoniewski podjął decyzję o przebudowie rezydencji w stylu neoklasycystycznym, nawiązującym do architektury stanisławowskiej, mniej kojarzącej się z czasami pruskimi. Przebudowa miała miejsce w latach 1927–1928 wg projektu Stefana Cybichowskiego. Mury otynkowano, od frontu dostawiono portyk kolumnowy, a od południa i zachodu dobudowano tarasy. Przypuszczalnym wykonawcą drobniejszych detali, takich jak tralki czy rzygacze, jest Mikołaj Cichosz. Zmieniono również wystrój wnętrza budowli. Henryk Jackowski-Nostitz wykonał malowidła sufitowe oraz witraże w kaplicy biskupiej. W podobnym czasie w Ogrodach Biskupich ustawiono rzeźby dłuta Wojciecha Durka. W 1928 założono tu Muzeum Diecezjalne, które w latach 80. XX wieku przeniesiono do nowo wybudowanej siedziby.

W czasach okupacji nazistowskiej w pałacu działało kasyno miejscowej szkoły policyjnej wraz z restauracją. Sąsiedni budynek kancelarii pełnił funkcję archiwum. W 1945 dawną kancelarię podpalił nieznany sprawca, odbudowano ją w nowym kształcie w latach 1965–1968.

Architektura Budowla neoklasycystyczna, piętrowa, podpiwniczona. Wnętrze doświetlają okna zamknięte łukami pełnymi. Północną elewację zdobi czterokolumnowy portyk, w jego tympanonie znajduje się nisza, w którą pierwotnie wmontowana była miedziana tablica z herbem bpa Stanisława Okoniewskiego. Od południa do bryły budynku dostawiony jest ryzalit z tarasem i schodami prowadzącymi do ogrodu. Drugi taras ulokowano przy zachodniej elewacji, dostępny jest on jedynie z wnętrza pałacu.

Galeria

Przypisy

Pałac Biskupi Pałac Biskupi Kategoria:Pałace w województwie pomorskim Kategoria:Architektura neoklasycystyczna w województwie pomorskim Kategoria:Budynki projektu Stefana Cybichowskiego Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1838