Opuchlak truskawkowiec (Otiorhynchus sulcatus) – gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych (Curculionidae) i podrodziny Entiminae.
Opis Ciało imago owalne i pękate, długie na 7-10 mm. Umaszczenie czarne. Ryjek szeroki, na końcu płatowato zgrubiały. Przedplecze silnie wypukłe, chropowate. Na owalnych pokrywach widoczne plamki ułożone z żółtych włosków. Nogi z wyraźnie zgrubiałymi udamiOtiorhynchus sulcatus – Opuchlak truskawkowiec [online], Insektarium, 15 października 2020 [dostęp 2025-09-19].
Larwy pędrakowate, białe z brązowymi główkami. Nie posiadają odnóży. Dorastają do 1,5 cmVine weevil (Otiorhynchus sulcatus) identification guide [online], Natural History Museum Identification & Advisory Service [dostęp 2025-09-19]. centruj|mały|226x226px|Postacie larwalne
Biologia lewo|mały|214x214px|W mchu mały|280x280px|Ślady żerowania imago na różaneczniku olbrzymim (Rhododendron maximum) Opuchlaki te zamieszkują tereny porośnięte roślinnością krzewiastą, jak parki, ogrody, obrzeża lasów. Wybitnie polifagiczne; żerowanie stwierdzono na wielu różnych gatunkach roślin, m. in. na winoroślach (Vitis L.), cisach (Taxus L.), ligustrach (Ligustrum L.), rododendronach (Rhododendron L.), ostrokrzewach (Ilex L.), poziomkach (Fragaria L.)David J. Shetlar, Jennifer E. Andon, Black Vine Weevil (and Other Root Weevils) [online], Ohio State University, 20 kwietnia 2015 [dostęp 2025-09-19]Otiorhynchus sulcatus [online], Atlas of Forest Pests [dostęp 2025-09-19]. Imagines żywią się liśćmi roślin, natomiast larwy żerują na korzeniach i podziemnych pędach. Rozmnażanie partenogenetyczne. W warunkach hodowlanych odnotowano występowanie między samicami zachowań pseudokopulacyjnych. Samica składa jaja na ziemi, u podstawy łodygi rośliny żywicielskiej. Przy dogodnej temperaturze około 25℃, larwy wykluwają się zazwyczaj po tygodniu, a następnie zakopują się pod ziemią. Zimują w wyżłobionych przez siebie w gruncie komorach. Wraz z nadejściem wiosny, larwy opuszczają schronienie i intensywnie żerują, by po okresie przy najmniej trzech tygodni przejść w stadium poczwarki. Przepoczwarzenie ma miejsce w znajdującej się 15-20 cm pod ziemią komorze. Do przeobrażenia dochodzi zazwyczaj po około dziesięciu dniach. Imagines obserwowane są od kwietnia do września. Aktywne są głównie o zmierzchu i nocą. W trakcie dnia ukrywają się pod opadłymi liśćmi i korą bądź w obrębie mchu. Niezdolne do lotu. W przypadku łagodnych zim, obserwuje się zimowanie także dorosłych osobnikówE.R. Moorhouse, et al., A review of the biology and control of the vine weevil, Otiorhynchus sulcatus (Coleoptera: Curculionidae), ,,Annals of Applied Biology'' 121 (2), s. 431-454, 1992..
Występowanie Gatunek rdzenny dla Europy, gdzie występuje pospolicie na całym jej obszarze, z wyjątkiem północy Fennoskandii i południowych krańców kontynentu. W Polsce gatunek pospolity.
Introdukowany do Ameryki Północnej na początku XX wieku, choć mógł być tam obecny już w pierwszej połowie wcześniejszego stulecia. Obecnie, zasięgiem obejmuje głównie południe Kanady oraz północne stany USA. Obserwowany także w środkowej i południowej części kontynentu, jednak jest tam wyraźnie rzadszySpecies Otiorhynchus sulcatus - Black Vine Weevil [online], BugGuide.Net, 14 lutego 2025 [dostęp 2025-09-19]. W Ameryce Południowej zawleczony do Chile. Pojedyncze obserwacje także w ArgentynieOtiorhynchus sulcatus [online], iNaturalist [dostęp 2025-09-19].
W 1889 roku odnotowano obecność chrząszcza na Nowej Zelandii w mieście Nelson na Wyspie PołudniowejR. I. Kingsley, On the occurrence of the black vine weevil (Otiorhynchus sulcatus) in Nelson, ,,Transactions and Proceedings of the New Zealand Institute'' 22, s. 338-340, 1889.. Od tamtej pory rozpowszechniony na całym archipelagu. W regionie Oceanii O. sulcatus obserwowany jest również na południowym wschodzie Australii, a także na Tasmanii. Gatunek zawleczono także na teren Japonii.
Opuchlak truskawkowiec a działalność człowieka Za globalne rozprzestrzenienie się O. sulcatus odpowiada międzykontynentalny handel roślinami ogrodowymi, na których żerują chrząszcze. Plastyczność ich diety pozwala na kolonizowanie nowych gatunków krzewów i drzew, co przyśpiesza proces ekspansjiTom W. Pope, Joe M. Roberts, Vine Weevil, Otiorhynchus sulcatus (Coleoptera: Curculionidae), Management: Current State and Future Perspectives, ,,Annual Review of Entomology'' 67, s. 221-238, 2022..
Opuchlak truskawkowiec uważany jest za szkodnika upraw roślin ogrodowych. Żerowanie larw poważnie uszkadza system korzeniowy roślin, najczęściej prowadząc do ich zwiędnięcia. Ponadto, podgryzane przez imagines liście roślin ozdobnych obniżają ich wartość estetyczną, a zatem także i ekonomiczną w ramach handlu ogrodniczego.
Przypisy
Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Azji Kategoria:Chrząszcze Ameryki Północnej Kategoria:Chrząszcze Ameryki Południowej Kategoria:Chrząszcze Australii Kategoria:Chrząszcze Nowej Zelandii Kategoria:Inwazyjne gatunki owadów Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1775 roku