Maria Gauss ps. "Edmund" (ur. 9 września 1910 w Opolu, zm. 8 stycznia 1943 w Poznaniu) – łączniczka Związku Walki Zbrojnej, należąca do grupy sabotażowej, kierowanej przez dr. Franciszka Witaszka.
Życiorys Wczesne lata Maria Gauss, zd. Bresińska urodziła się 9 września 1910 roku w Opolu jako córka Adama Bresińskiego i Kazimiery zd. Przybylskiej. Szkołę powszechną ukończyła w Opolu. Uczęszczała do Gimnazjum Sióstr Urszulanek w Poznaniu, które ukończyła w 1930 roku.
Wyszła za mąż za Edmunda Gaussa, ppor. rezerwy Wojska Polskiego. Małżeństwo doczekało się dwójki dzieci – Andrzeja i Ewy. Edmund służył w 1 Batalionie Balonowym podczas wojny obronnej w 1939 roku. Trafił do niewoli i został umieszczony w obozie jenieckim w Kozielsku.
Działalność konspiracyjna Do 1939 roku Maria Gauss pracowała jako księgowa w Fabryce Okuć Budowlanych w Poznaniu. Od 30 kwietnia 1940 roku zatrudniona w Biurze Pracy (Arbeitsamt). 11 listopada 1940 roku została zaprzysiężona do Związku Walki Zbrojnej przez Czesława Surmę, przyjęła pseudonim „Edmund”, na cześć męża, który został zamordowany w Katyniu. Ze względu na swoje zatrudnienie Maria Gauss została przydzielona do sekcji legalizacyjnej Wielkopolskiego Kierownictwa Związku Odwetu, gdzie wykradała druki przydatne do legalizacji dokumentów na fikcyjne dane, pełniła również funkcję łączniczki w grupie Witaszka.
13 czerwca 1942 roku Maria Gauss została aresztowana i osadzona w Forcie VII, wraz z towarzyszkami z grupy konspiracyjnej, tj. Heleną Siekierską, Czesławą Milian, Sonią Górzną i Magdaleną Cegłowską trafiły do celi nr 29, gdzie przetrzymywano ok. 20 więźniarek politycznych, m.in. Halinę Ryffert. W celu przesłuchań, którym towarzyszyły tortury była przewożona do siedziby Gestapo w dawnym Domu Żołnierza.
8 stycznia 1943 roku na członkach grupy Witaszka wykonano wyrok śmierci przez powieszenie. Wśród zamordowanych znajdowała się Maria Gauss. W wyniku represji obejmujących członków rodziny skazanych śmierć poniósł także brat przyrodni Marii – Henryk Kulesza, a jej matkę, siostrę i brata 15 stycznia aresztowano i wysłano do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu.
Dzieci Marii Gauss zostały wysłane do obozu koncentracyjnego dla dzieci w Łodzi, następnie do obozu pracy w Potulicach.
Przypisy
Linki zewnętrzne wywiad z Ewą Nowakowską, córką Marii Gauss [dostęp 21.10.2025]
Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Członkowie Związku Odwetu Kategoria:Ofiary KL Posen Kategoria:Zmarli w 1943