St Ursula Street (, ) w Valletcie na Malcie – długa wąska ulica biegnąca równolegle do głównej Republic Street. Jej długość wynosi około 760 m. Jest częścią układu ulicznego miasta, zaprojektowanego w 1566 przez włoskiego architekta Francesco Laparelliego. Biegnie od Castille Square na południowym krańcu miasta, od bocznej, północno-wschodniej elewacji Malta Stock Exchange do tylnej ściany dawnej Sacra Infirmeria na północno-wschodnim krańcu półwyspu Sciberras.

W minionych epokach historycznych miasta ulica nosiła różne nazwy: Strada San Pietro (Zakon Maltański), Rue de la Marrague (Francuzi), Strada Sant'Ursola, St Ursula Street (Brytyjczycy). Wiele budynków na tym terenie datuje się na XVI wiek oraz okres rządów rycerzy Szpitalników. Przy ulicy znajdują się trzy kościoły, jeden żeński i jeden męski klasztor oraz sześć dobrze zachowanych narożnych posągów świętych. Ulica gra również ważną rolę jako część trasy różnych dorocznych procesji.

Ulica rozpoczyna swój bieg poniżej wejścia do Upper Barrakka Gardens. Pierwszy narożny budynek po prawej stronie mieści Church Emmigrants' Commission oraz Museum of Migration Centre, do którego główne wejście znajduje się tuż obok bramy Upper Barrakka Gardens. Ulica biegnie stromo w dół; za narożnikiem budynku w prawo odchodzi Battery Street (Triq il-Batterija), wiodąca do Lascaris War Rooms.thumb|left|160px|Schody na St Ursula Street Za skrzyżowaniem z Melita Street (Triq Melita) ulica zmienia charakter na bardziej mieszkalny, z długimi ciągami niskich schodów, charakterystycznych dla Valletty. Niestety, niektórzy mieszkańcy, a także turyści nie są z tego zadowoleni; już w XIX wieku angielski poeta lord Byron, który utykał z powodu wrodzonego zniekształcenia stopy, w swoim poemacie z 1811 Farewell to Malta niezbyt przychylnie się o nich wyrażał.

Schody ciągną się nieprzerwanie wzdłuż budynków, których fasady ozdobione są typowymi dla Malty zamkniętymi drewnianymi balkonami zwanymi gallerija, często wspartymi na wyszukanie rzeźbionych kamiennych wspornikach. Tu i tam można spotkać przykłady elegancko ukształtowanych krat okiennych, znanych lokalnie jako „pregnant windows” (ciężarne okna). W pewnym miejscu po lewej stronie stoi opuszczony „House of the Dolphins”, który w czasach brytyjskich był znany jako dom nawiedzony przez kobietę ubraną w tracycyjną għonnellę.

Po około 100 metrach ulicę przecina St John Street (Triq San Ġwann). Ulica rozszerza się po prawej stronie tworząc taras przed restauracją, z którego rozciąga się wspaniały widok na Grand Harbour, Three Cities i fort Świętego Anioła. Na rogu po lewej stronie stoi XVI-wieczny franciszkański kościół Najświętszej Maryi Panny, znany lokalnie jako Ta’Ġesu, zaprojektowany przez Girolamo Cassara, z narożną figurą św. Antoniego z Padwy z 1970, kopią oryginalnej z 1745, zniszczonej podczas II wojny światowej. thumb|160px|left|Nisza Matki Boskiej Bolesnejthumb|left|160px|Nisza św. PawłaKilka metrów dalej po lewej stronie, na ścianie kościoła umieszczona jest rzeźbiona, z kutą kratą nisza Matki Boskiej Bolesnej z 1759. Za tarasem restauracji w prawo odbijają schody wiodące do East Street (Triq il-Lvant) i na bastion św. Barbary.

Dalej w dół ulicy po lewej stronie znajduje się tylne wejście do klasztoru franciszkanów. Nad drzwiami umieszczony jest łaciński napis, który w wolnym tłumaczeniu brzmi: „Wy, który mijacie to miejsce, przyjdźcie i zobaczcie, czy jest większa boleść niż moja”. Napis ten związany jest z tragiczną śmiercią ponad stu chłopców, która tu miała miejsce w 1823.

Na kolejnym skrzyżowaniu, z St Lucia Street (Triq Santa Luċija), po lewej stronie na narożniku kompleksu franciszkańskiego znajduje się figura kolejnego franciszkanina – św. Franciszka z Asyżu. Rzeźba oryginalnie z 1746, w połowie XIX wieku została zastąpiona nową z powodu zniszczenia przez warunki atmosferyczne. Po prawej stronie, na końcu St Lucia Street widać kościół św. Łucji przy East Street (Triq il-Lvant). thumb|left|160px|Nisza Matki Bożej z Loreto Po prawej stronie ulicy, między numerami 222 i 223, nieco powyżej drzwi umieszczona jest niespotykanego kształtu nisza Matki Bożej z Loreto, datowana na późny XVIII wiek. Przedstawia mały domek otoczony przez anioły, będący symbolem domku loretańskiego. Po lewej zaś, dom z numerami 54, 55 i 56 jest jednym z najwspanialszych barokowych domów miejskich w Valletcie. Był rezydencją biskupa Malty Carmelo Scicluny (1800–1888).

thumb|160px|Fasada kościoła św. Urszuli thumb|160px|Fasada kościoła św. Rocha Za następną przecznicą, Old Theatre Street (Triq it-Teatru l-Antik), biegnącą schodami od St Paul Street (Triq San Pawl) do East Street, po prawej stronie stoi kompleks żeńskiego klasztoru wraz z kościołem św. Urszuli, którego większość budynków datuje się wstecz do 1595.

thumb|160px|left|Statua Michała Archanioła Na narożnym budynku po lewej stronie przy kolejnej przecznicy – Archbishop Street (Triq L-Arċisqof) stoi duża barokowa XVII-wieczna figura Archanioła Michała zwyciężającego szatana. W przeszłości budynek ten należał do Konfraterni św. Michała, cechu kupców detalicznych mających swoją kaplicę w pobliskim kościele św. Pawła Rozbitka. Interesującym faktem jest, że figura ta została wyrzeźbiona in situ w kamieniu tworzącym narożnik budynku. Dalej w głąb ulicy napotkać można trzy przyczajone lwy na wsporniku balkonu budynku nr 202, popiersie św. Pawła nad drzwiami Centrum Parafialnego św. Rocha (budynek nr 196) z kartuszem datowanym 1749, kolejny przykład groteskowych wsporników balkonu domu nr 103, oraz wspaniałą barokową drewnianą galleriję na fasadzie stojącego po przeciwnej stronie domu nr 193. Dom pod numerem 104–105 został w 1672 nabyty przez Przeora Anglii, który był również przewodniczącym Monte della Redenzione degli Schiavi, maltańskiej instytucji wykupującej zniewolonych Maltańczyków z rąk Turków i piratów berberyjskich. Dziś mieści się tutaj główne biuro Malta Red Cross Society. Tuż obok znajduje się kościół św. Rocha, pierwszy zbudowany w 1592 jako wypełnienie przysięgi po epidemii dżumy. Został poświęcony temu świętemu, tradycyjnemu patronowi chorych na dżumę. Kościół został przebudowany i powiększony w 1681, po kolejnej epidemii dżumy, przez francuskiego inżyniera wojskowego i architekta Mederico Blondela des Croisettes.

Od tego miejsca ulica biegnie dość stromo w dół, przecinając St Christopher Street (Triq San Kristofru) z narożną figurą św. Rocha po lewej stronie i stojącym na przeciwnym rogu skrzyżowania wysokim współczesnym komunalnym blokiem mieszkalnym po prawej stronie. Budynek ten stoi dokładnie na miejscu zakonnego więzienia niewolników (znanego też jako Grand Prison lub Bagnio), trzykondygnacyjnego czworokątnego bloku zbudowanego pod koniec XVI wieku przez wielkiego mistrza Hughesa Loubenexa de Verdalle. W 1749 w tym budynku powstał plan nieudanej rewolty muzułmańskich niewolników na Malcie. Po zniesieniu przez Napoleona niewolnictwa na Malcie w 1798 oryginalny budynek był wykorzystywany do różnych celów, m.in. mieścił się tam szpital dla brytyjskich marynarzy, cywilne więzienie, szkoła, biura. Został zniszczony w czasie II wojny światowej, w końcu na jego miejscu w latach 50. XX wieku postawiono blok mieszkalny.

thumb|left|160px|Pietà po lewej; w tle kolorowe gallerijen Na następnym skrzyżowaniu z St Dominic Street (Triq San Duminku), na prawym rogu znajduje się kopia Piety Michała Anioła, zaś na kolejnym skrzyżowaniu, z St Nicholas Street (Triq San Nikola), również po prawej stronie, stoi ostatnia na tej ulicy statua z XIX wieku, przedstawiająca Matkę Bożą z Lourdes.

Ulica biegnie jeszcze kilkadziesiąt metrów w dół, z oryginalną zabudową po lewej, i współczesną po prawej stronie, przecina Old Hospital Street (Triq L-Isptar, Triq L-Infirmerja), kończąc się ślepym placem wykorzystywanym jako parking, na tyłach małej, zwieńczonej kopułą nieczynnej kaplicy w Sacra Infirmeria.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Architektura Valletty Kategoria:Ulice i place na Malcie Kategoria:Transport w Valletcie