Michaił Sidorowicz Prudnikow (ros. Михаил Сидорович Прудников, ur. 15 kwietnia 1912 we wsi Nowopokrowka w guberni tobolskiej, zm. 24 czerwca 1995 w Moskwie) – radziecki wojskowy, dowódca partyzancki i funkcjonariusz służb specjalnych, generał major, Bohater Związku Radzieckiego (1943).
Życiorys Urodził się w rodzinie chłopskiej. Po ukończeniu w 1924 niepełnej szkoły średniej pracował w kołchozie, był sekretarzem miejscowej organizacji komsomolskiej, w 1930 został skierowany przez Komsomoł do pracy we flocie rzecznej, pracował jako marynarz parowca „Nowosibirsk”Michaił Sidorowicz Prudnikow (ros.) [dostęp 2025-09-21]. Od sierpnia 1931 służył w Wojskach Pogranicznych OGPU, był m.in. adiutantem dowódcy plutonu pułku w Kazachstanie, od 1933 do 1935 uczył się w szkole wojsk pogranicznych w Charkowie, po ukończeniu której został komendantem szkoły. Od sierpnia 1937 należał do WKP(b), w 1940 został skierowany na studia do Wyższej Szkoły Pogranicznej NKWD, w której uczył się do ataku Niemiec na ZSRRBiografia i przebieg służby na stronie shieldandsword.mozohin.ru (ros.) [dostęp 2025-09-21]. Po wybuchu wojny z Niemcami służył w wojskach Grupy Specjalnej przy Ludowym Komisarzu Spraw Wewnętrznych ZSRR jako dowódca kompanii i następnie batalionu Samodzielnej Zmotoryzowanej Grupy Specjalnego Przeznaczenia, brał udział w bitwie pod Moskwą. Od lutego 1942 do maja 1943 dowodził grupą operacyjną i następnie brygadą partyzancką „Nieułowimyje” („Nieuchwytni”) działającą na okupowanym terytorium Białorusi (głównie w obwodzie połockim), która weszła w skład zgrupowania partyzanckiego liczącego 3 tys. ludzi. Od listopada 1943 pracował w centralnym aparacie NKGB ZSRR jako funkcjonariusz Wydziału 1, następnie Wydziału 3 Zarządu 4 NKGB ZSRR, od maja do sierpnia 1945 dowodził grupą operacyjną NKWD nr 16 w Berlinie, po czym powrócił do centrali NKWD ZSRR jako zastępca szefa Sektora 2 Wydziału „F”, a wkrótce potem ponownie funkcjonariusz Zarządu 4 NKGB ZSRR.
Od lipca 1946 do lipca 1947 był delegowany służbowo do Bułgarii, po powrocie pracował w Wydziale „DR” MGB ZSRR, od września 1950 do sierpnia 1952 kierował 3 Grupą Biura nr 1 MGB ZSRR. Od 26 sierpnia 1952 do marca 1953 był zastępcą szefa Biura nr 1 MGB ZSRR, a od 29 kwietnia 1953 do 18 marca 1954 szefem Specjalnej Grupy Operacyjnej 1 Głównego Zarządu MWD ZSRR, w 1953 ukończył Wojskową Akademię Prawną Armii Radzieckiej. 10 maja 1954 został p.o. szefa, a 30 sierpnia 1954 szefem Wydziału 9 Drugiego Głównego Zarządu KGB ZSRR, od 7 lipca 1956 do 25 marca 1957 był szefem Wydziału 5 Zarządu Nadzoru Zewnętrznego i Służby Bezpieczeństwa Korpusu Dyplomatycznego. Podczas powstania na Węgrzech jesienią 1956 towarzyszył szefowi KGB ZSRR Iwanowi Sierowowi, biorąc wraz z nim udział w likwidacji powstania i wyprowadzeniu członków węgierskiego rządu z jugosłowiańskiej ambasady; 22 listopada 1956 udając Węgra i kierowcę autobusu, podstępnie przewiózł Imre Nagya wraz z ministrami do sztabu wojsk Armii Radzieckiej, skąd zostali oni potem przewiezieni do Rumunii. Od 25 marca 1957 do 13 sierpnia 1959 był zastępcą szefa Zarządu Zarządu Nadzoru Zewnętrznego i Służby Bezpieczeństwa Korpusu Dyplomatycznego, następnie do 19 lutego 1960 szefem Wydziału 5 Drugiego Głównego Zarządu KGB ZSRR, od 19 lutego 1960 do 16 stycznia 1963 szefem Wydziału 5 Siódmego Zarządu KGB ZSRR, od 16 stycznia 1963 do 10 grudnia 1965 szefem grupy operacyjnej nr 1 Wydziału 5 Siódmego Zarządu KGB ZSRR, następnie do 5 lutego 1970 szefem Wydziału 7 Siódmego Zarządu KGB ZSRR, a od 5 lutego 1970 do 11 stycznia 1974 zastępcą szefa Wydziału Wywiadowczego Głównego Zarządu Wojsk Pogranicznych KGB ZSRR. Od 20 stycznia 1974 do 30 października 1980 był pomocnikiem ministra przemysłu mięsnego i mleczarskiego ZSRR, w 1975 przyjęto go do Związku Pisarzy ZSRR. Został pochowany na Cmentarzu Trojekurowskim w Moskwie.
Awanse Podpułkownik (18 września 1943) Pułkownik (12 sierpnia 1949) Generał major (20 maja 1970)
Odznaczenia Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego (20 września 1943) Order Lenina (dwukrotnie, 20 września 1943 i 30 października 1967) Order Czerwonego Sztandaru (trzykrotnie, 25 czerwca 1954, 18 grudnia 1956 i 4 czerwca 1971) Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (11 marca 1985) Order Czerwonej Gwiazdy (dwukrotnie, 21 stycznia 1942 i 21 maja 1957) Odznaka Honorowego Funkcjonariusza Bezpieczeństwa Państwowego (23 grudnia 1957) Order Czerwonej Gwiazdy (Czechosłowacja) I 11 medali.
Przypisy
Bibliografia Tajemnice walizki generała Sierowa. Dzienniki pierwszego szefa KGB 1939-1963, oprac. Aleksander Hinsztejn, Warszawa 2019.
Kategoria:Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Funkcjonariusze KGB Kategoria:Funkcjonariusze NKWD Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Trojekurowskim w Moskwie Kategoria:Radzieccy generałowie Kategoria:Radzieccy partyzanci Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 1995