thumb|250px|Wojciech Koryciński, pomysłodawca Świdnickich Śród Literackich Świdnickie Środy Literackie – cykl spotkań literackich organizowanych w Świdnicy od 2006. Został zainicjowany przez Wojciecha Korycińskiego, nawiązuje do tradycji przedwojennych Wileńskich Śród Literackich. Stanowi najdłużej istniejącą cykliczną imprezę literacką w powojennych dziejach miasta. Wpłynął na kształtowanie się i rozwój odrębnego świdnickiego środowiska literackiego oraz na jego zauważalność na poziomie regionalnym czy ogólnokrajowym. Gościł przeszło stu pisarzy i poetów, był częścią kilku szerszych inicjatyw kulturalnych.
Kontekst Świdnica szczyci się długimi i bogatymi polskojęzycznymi tradycjami pisarskimi. Z miastem związani są tacy twórcy jak prozaik Tomasz Tryzna czy poeta Tomasz Hrynacz. Duży potencjał, zwłaszcza jak na miasto o niezbyt dużej populacji, długo jednak nie przekładał się na skoordynowane, wspólne wysiłki miejscowych literatów. Przywiodło to przynajmniej niektórych badaczy do wniosku, że miejscowe kręgi pisarskie nie doczekały się własnego środowiska literackiego. Jeszcze w 2003 poeta Antoni Matuszkiewicz, sam zresztą przez wiele lat mieszkający w Świdnicy, stwierdzał, iż miasto nie wykształciło do tamtego momentu swojej własnej infrastruktury literackiej. Pogląd ten zdają się wszakże podawać w wątpliwość rozmaite przedsięwzięcia, takie jak funkcjonujące w latach 1994-1996 Koło Młodych Literatów oraz będące jego bezpośrednią kontynuacją, istniejące między 1996 a 2001 Świdnickie Stowarzyszenie Literackie „Logos”. Wydawało ono ukazujące się w latach 1997-2000 ogólnopolskie czasopismo „Arytmia”, jak również stało za organizacją imprez poetyckich czy publikacjami antologii. Między 2005 a 2008 kolejną próbę integracji lokalnego środowiska literackiego podjęło efemeryczne Świdnickie Stowarzyszenie Literatów. Innym przedsięwzięciem także skupiającym świdnickich literatów był funkcjonujący od 2006 internetowy Klub Literacki Rubikon. Od 2008 organizowana jest w Świdnicy ponadto Ogólnopolska Biesiada Literacka.
Początki Świdnickich Śród Literackich Powstanie Świdnickich Śród Literackich wpisać należy więc właśnie we wspomniane wyżej inicjatywy, które wspólnie przyczyniły się do powstania odrębnego, właściwego dla miasta środowiska twórczego. Środy nawiązują przy tym także do wcześniejszych bogatych tradycji polskiego życia literackiego. Mają przypominać o spotkaniach o analogicznej nazwie, organizowanych w okresie międzywojennym. Wileńskie Środy Literackie odbywały się między 1927 a 1939. Wzorują się też do pewnego stopnia na wrocławskich Czwartkach Literackich. Przez większość swojego istnienia były wydarzeniem comiesięcznym odbywającym się przy Świdnickim Ośrodku Kultury. Ich pomysłodawcą był krytyk literacki oraz pisarz Wojciech Koryciński, początkowo nauczyciel języka polskiego w miejscowym I Liceum Ogólnokształcącym. Placówka ta odegrała zresztą znaczącą rolę tak w początkach, jak i w późniejszym rozwoju inicjatywy, także dzięki zaangażowaniu swoich uczniów. To właśnie w pomieszczeniach należących do niej 1 marca 2006 odbyło się pierwsze spotkanie w ramach owego cyklu. Kolejne gościły rozmaite instytucje miejskiego życia kulturalnego, w tym świdnicka Galeria Fotografii oraz Miejska Biblioteka Publiczna.
Przebieg i uczestnicy right|thumb|250px|Budynek I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kasprowicza, szkoły, która odegrała istotną rolę w początkach oraz późniejszym rozwoju Świdnickich Śród Literackich Cykl od początku swego istnienia miał stałą strukturę, zaproponowaną przez swego wspomnianego wyżej pomysłodawcę. Na spotkanie odbywające się w ramach Świdnickich Śród Literackich z reguły składają się trzy podstawowe elementy. Otwiera je happening nawiązujący do dorobku zaproszonego twórcy. Później następuje rozmowa z autorem. Wydarzenie zamyka natomiast turniej jednego wiersza, w którym to jurorami są odpowiednio gość oraz osoba prowadząca konkretną środę. Pandemia koronawirusa wymusiła poważne zmiany w strukturze oraz formule inicjatywy. Kontynuacją wydarzenia w sytuacji zagrożenia epidemiologicznego były Pocztówki literackie ze Świdnicy, które realizowano w przestrzeni internetowej.
Na przestrzeni lat cykl zgromadził znaczne grono zarówno literatów, jak i osób zainteresowanych kulturą słowa pisanego. W jego ramach do 2026 odbyło się 96 spotkań. Wzięło w nich udział łącznie 114 twórców, przy czym niektórzy uczestniczyli w wydarzeniu kilkakrotnie. Wśród zaproszonych na nie gości znaleźli się między innymi Karol Maliszewski, Jacek Podsiadło, Bohdan Zadura, Ryszard Krynicki, Olga Tokarczuk, Julia Szychowiak, Bogusław Kierc, Mieczysław Orski, Wojciech Bonowicz, Andrzej Sosnowski czy Roman Honet. Swoje własne spotkanie otrzymywali także, zgodnie z duchem samej inicjatywy, także twórcy lokalni, bezpośrednio już związani z sytuacyjną grupą literacką, która wytworzyła się wokół imprezy. Można tu wymienić na przykład Barbarę Elmanowską, Grzegorza Woźnego, Leszka Florka, Pawła Buczmę, Bartosza Czarnottę czy Annę Marię Micińską. Warto równocześnie przywołać także innych pisarzy i poetów, również łączonych ze Świdnicą takich jak Teresę Wagilewicz, Mirosława Sośnickiego czy wreszcie wspomnianego już wyżej Antoniego Matuszkiewicza. Jedynym gościem tworzącym w języku innym niż polski był ukraiński pisarz, poeta oraz tłumacz Andrij Lubka. Moderatorem zdecydowanej większości spotkań był Wojciech Koryciński, niekiedy jednak zastępowali go w tej roli Barbara Elmanowska, Zdzisław Grześkowiak, Grzegorz Hetman i Robert Kaśków. Ich skupiona na integracji środowiska literackiego formuła od początku sprzyjała nieformalnym spotkaniom towarzyskim. Odbywają się one z reguły już po zakończeniu części oficjalnej wydarzenia w świdnickich kawiarniach, takich jak Ferrari, Fosa, Łaźnia czy Teatralna.
Wraz z upływem czasu Świdnickie Środy były włączane w skład większych projektów i wydarzeń kulturalnych. Wraz z zainicjowanym w 2008 przez Halinę Szymańską i Juliusza Chrząstowskiego Salonem Poezji stały się częścią tak zwanej Rzeźni Poetyckiej. Tenże z kolei projekt w 2009 został poszerzony o warsztaty pisarskie określane mianem Twórczego Pisania. Sama Świdnicka Środa Literacka była także częścią składową Festiwalu Cztery Żywioły Słowa. Inicjatywy te otrzymywały dofinansowania ze środków dolnośląskiego Urzędu Marszałkowskiego oraz Ministerstwa Kultury. Dodatkowo, w nawiązaniu do korzeni samego cyklu, Koryciński prowadził Rzeźnię Literacką w Domu Kultury Polskiej w Wilnie.
Znaczenie Świdnickie Środy Literackie znalazły swoje miejsce w życiu kulturalnym oraz historii miasta, w którym powstały. Stanowią najdłużej istniejącą cykliczną imprezę literacką w powojennych dziejach Świdnicy. Znaczenie inicjatywy wykracza jednak poza samo tylko dostarczenie przestrzeni miejscowemu środowisku pisarzy i poetów. Stały się bowiem platformą, która pozwoliła mu zaznaczyć swoją obecność także na arenie ogólnokrajowej. Twórcy związani ze Świdnickimi Środami Literackimi wyróżniani byli w ogólnopolskich konkursach literackich. Dodatkowo przyczyniły się do większej integracji oraz wzmożonej współpracy między świdnickim a wrocławskim środowiskiem literackim, zwłaszcza w obliczu zmniejszającej się liczby wydarzeń organizowanych w stolicy Dolnego Śląska.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Festiwale literackie Kategoria:Kultura w Świdnicy Kategoria:Historia Świdnicy