Tadeusz Strojny (ur. 6 września 1895 w Chojniku], zm. 15 czerwca 1987Dziennik Polski, nr z 19 VI 1987 (140/1987), s. 9) – polski nauczyciel fizyki, matematyki i śpiewu w szkołach średnich w Oświęcimiu, Lwowie, Chrzanowie i Krakowie, żołnierz Legionów Polskich, organizator tajnego nauczania, skrzypek w zespołach kameralnych, organizator, dyrygent i kierownik chórów amatorskich.
Życiorys Tadeusz Strojny uczęszczał do Gimnazjum Klasycznego w Myślenicach. W 1910 prowadził w Myślenicach gimnazjalną orkiestrę smyczkową. W 1912 został drużynowym nowo utworzonej I Męskiej Drużyny Harcerskiej im. T. Kościuszki w MyślenicachZwiązek Harcerstwa Polskiego. Hufiec Myślenice – historia. Po wybuchu wojny, w sierpniu 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Służył w stopniu sierżanta w 16 kompanii IV baonu 2. pułku piechoty brał udział w walkach w Karpatach. Został ciężko ranny 15 lutego 1915 pod Zieloną i trafił do niewoli rosyjskiej. Był leczony w szpitalach w Riazaniu, Czerkasach i Kożuchowie k. Moskwy. Został zwolniony jako inwalida. W czerwcu 1917 po zwolnieniu przyjechał do Krakowa. W październiku 1917 uzyskał świadectwo dojrzałości (tzw. maturę wojenną) w Myślenicach i rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (studiował w roku akademickim 1917/1918)Andrzej Kazimierz Banach Młodzież chłopska na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1860/61-1917/18, wyd. Kraków 1997 s. 305. W latach 1917–1918 był organizatorem i dyrygentem chóru męskiego inwalidów wojennych w Krakowie. W listopadzie 1918 wstąpił do Legii Akademickiej, według różnych źródeł uczestniczył w walkach z Ukraińcami i bolszewikami lub też pełnił służbę wartowniczą na terenie Krakowa. Z uwagi na stan zdrowia często przebywał w szpitalach wojskowych. Powrócił na studia w roku akademickim 1919/1920. W latach 1919–1922 prowadził trzy chóry męskie w Krakowie i Myślenicach. W styczniu 1923 uzyskał absolutorium na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego na kierunku matematyczno–fizycznym. Następnie ukończył też na UJ Studium Pedagogiczne.
W roku szkolnym 1922–1923 pracował jako nauczyciel matematyki, fizyki i śpiewu w gimnazjum prywatnym w Oświęcimiu. Następnie przez prawie trzy lata pracował w charakterze asystenta na Politechnice Lwowskiej, w Katedrze Fizyki Teoretycznej kierowanej przez Wojciecha Rubinowicza. W czerwcu 1927 uzyskał uprawnienia do nauczania fizyki jako przedmiotu głównego i matematyki jako przedmiotu dodatkowego w szkołach średnich z polskim językiem wykładowym.
Następnie podjął pracę w kolejnych (łącznie dziewięciu) lwowskich gimnazjach. W latach 1927–1931 był sekretarzem Zarządu Okręgowego Związku Nauczycielstwa Polskiego Szkół Średnich Lwowa. W roku szkolnym 1928–1929 był dyrygentem chóru szkolnego we Lwowie. W latach 1933–1939 był sekretarzem Zarządu Koła Żołnierzy byłego 2 pułku piechoty Legionów Polskich we Lwowie. W 1935 Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego przyznało mu tytuł profesora. W latach 1936–1939 był dyrektorem V Gimnazjum i Liceum im. Stefana Żółkiewskiego. W latach 1941–1944 organizował tajne nauczanie. W tych latach brał też udział w dorywczo organizowanym chórze śpiewającym w czasie mszy w kościołach lwowskich.
Pod koniec 1945 zamieszkał w Krakowie, gdzie uczył w liceach, szkołach zawodowych i w Wyższej Szkole Pedagogicznej. Od 1946 był aktywnym członkiem Zarządu Oddziału Związku Inwalidów Wojennych w Krakowie. W latach 1948–1951 mieszkał w Chrzanowie, gdzie miał zostać skierowany w związku ze swoją przeszłością legionową. Pracował tam jako nauczyciel fizyki w Państwowym Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica. Uczył też matematyki w Szkole Przyzakładowej Fabloku oraz fizyki na kursach dla pracujących. Podczas pobytu w Chrzanowie codziennie dojeżdżał do Krakowa.
W Krakowie był zatrudniony w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych (1946–1959) i w I Liceum Ogólnokształcącym im. Bartłomieja Nowodworskiego (1951–1972). W latach 1952-1955 prowadził także na UJ wykłady z metodyki fizykiFeliks Kiryk, Jerzy Zawistowski Zastępcy profesorów, wykładowcy i pomocniczy pracownicy nauki w latach 1946-1961, w: Rocznik Naukowo-Dydaktyczny. Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Krakowie w pierwszym piętnastoleciu rozwoju 1946-1961, Z. 18 (1965), s. 101. Jako instruktor kierował zespołami metodycznymi nauczycieli fizyki w Chrzanowie i wykładami dla nauczycieli na kursach wakacyjnych. W latach 60. był opiekunem praktyk studentów z UJ. Dyrygował chórami prowincjonalnymi podczas spotkań i obozów młodzieżowych.
W połowie lat 70. nawiązał kontakty ze Związkiem Legionistów Polskich. Od 1981 pełnił przez pewien czas funkcję Zastępcy Komendanta Okręgu Krakowskiego Związku Legionistów Polskich. Od października 1985 był prezesem ZLP, pełnił też funkcję wiceprezesa Obywatelskiego Komitetu Opieki nad Kopcem Józefa PiłsudskiegoKrystian Waksmundzki Kopiec Józefa Piłsudskiego – Kopiec Niepodległości, Rocznik Krakowski, t. 52 (1986), s. 132, 135. Na początku lat 80. został członkiem Zespołu Historycznego przy Radzie Zakładowej Związku Nauczycielstwa Polskiego Dzielnicy Śródmieście w Krakowie.
Odznaczenia i wyróżnienia W 1917 został odznaczony austriackim Srebrnym Medalem Waleczności II Klasy. Następnie, w II Rzeczypospolitej, został odznaczony Krzyżem Niepodległości i Złotym Krzyżem Zasługi. W czasach PRL otrzymał Srebrny i Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski i Medal Komisji Edukacji Narodowej. W 1983 został odznaczony Orderem Virtuti Civili. W 1970 otrzymał nagrodę Polskiego Towarzystwa Fizycznego dla nauczycieli fizyki.
Przypisy
Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy nauczyciele fizyki Kategoria:Polscy nauczyciele matematyki Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Zmarli w 1987