Grzybiak brązowofioletowy (Xanthoconium separans (Peck) Halling & Both) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Xanthoconium, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisał w roku 1873 Charles Horton Peck nadając mu nazwę Boletus separans. W roku 1998 został przeniesiony przez Halling & Both do rodzaju Xanthoconium.
Synonimy nazwy naukowej: Boletus separans Peck 1873 Suillus separans (Peck) Kuntze 1898 Boletus edulis subsp. separans (Peck) Singer 1947 Boletus edulis f. separans (Peck) Vassilkov 1966. W 2024 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zarekomendowała używanie polskiej nazwy „grzybiak brązowofioletowy”. W niektórych ujęciach systematycznych dawniej uważany był za podgatunek lub formę borowika szlachetnego. Według Index Fungorum jest to odrębny gatunek.
Morfologia mały|lewo|Trzon, hymenofor i kapelusz młodych owocników Xanthoconium separans mały|Siateczka na trzonie Kapelusz 5–15 cm średnicy, początkowo półkolisty, z czasem wypukły w końcu spłaszczony, gładki, barwy jasnoszarobrązowej na brzegu z purpurowofioletowym lub brązowofioletowawym odcieniem. Rurki Jaśniejsze, mniej intensywnie żółtozielone jak u borowika usiatkowanego. Trzon 8–13 cm długości i 2–4 cm grubości, zazwyczaj elipsoidalno-baryłkowaty, w górnej części zwężony, na ochrowobrązowawym tle ma czerwonawe lub różowoliliowe odcienie. W górnej części biaława siateczka. Miąższ Biały, niezmienny, pod skórką kapelusza cielistoochrowy. Smak i zapach przyjemny, grzybowy. Wysyp zarodnikówmały|Przekrój owocnika Oliwkowobrązowy. Cechy mikroskopowe Długość 12–13,5 μm. Szerokość 4–4,5 μm. Gładkie, wrzecionowate. Reakcja chemiczna Wykazuje reakcję z wodorotlenkiem potasu, trzon po dodaniu KOH zmienia kolor na niebiesko-zielony. Kapelusz zmienia kolor na ceglastoczerwony lub krwistoczerwony po dodaniu wodorotlenku amonu. Gatunki podobne Podobny do oraz do .
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, głównie w Stanach Zjednoczonych, w Europie bardzo rzadki (odnotowano tylko 6 stanowisk). Brak stanowisk tego gatunku w Polsce.
Rośnie pod dębami i innymi drzewami liściastymi (Castanea sativa, Aesculus hippocastanum), rzadziej pod drzewami iglastymi. Szeroko rozpowszechniony na wschód od Gór Skalistych. Owocniki wyrastają od czerwca do września.
Znaczenie Naziemny grzyb mykoryzowy, grzyb jadalny.
Przypisy
Kategoria:Borowikowate Kategoria:Grzyby jadalne