thumb|Kopalnia złota Siscoe Mine na wyspie na z lotu ptaka (1935) thumb|left|skala=0.5|Złoto rodzime w drobnoziarnistym turmalinie pochodzące z kopalni na wyspie (zbiory Pacific Museum of the Earth Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej, 1994) thumb|Szyb i kruszarnia rudy na terenie kopalni (1936) thumb|Zakład przerobu rudy (wrzesień 1932) thumb|Parowiec rzeczny kursujący z Amos na wyspę rzeką Harricana (wrzesień 1932) Stanisław Szyszka, ang. Stanley Edward Siscoe (ur. 23 października 1891 w Nowej Wsi w powiecie krotoszyńskim, zm. między 23 marca a 26 marca 1935 na w Kanadzie) – polsko-kanadyjski górnik, poszukiwacz złota, przedsiębiorca górniczy.
Życiorys Urodził się w Nowej Wsi 23 października 1891 roku jako syn Franciszka Szyszki i Franciszki Szyszki z d. Kurzyńskiej. Wyjechał z domu w wieku 16 lat z zamiarem zamieszkania u ciotki w Chicago. Wypłynął z Antwerpii w listopadzie 1907 roku, dysponując kwotą 25 dolarów, po czym w wyniku burzy śnieżnej statek osiadł na mieliźnie, a pasażerowie zostali przewiezieni łodziami na wybrzeże Nowej Szkocji. Ostatecznie nie dotarł do Chicago, lecz do wuja mieszkającego w Cobalt w Kanadzie. Znalazł tam zatrudnienie jako górnik, a później również goniec biurowy w firmie górniczejMyron Momryk: Siscoe, Stanley Edward (named at birth Stanisław Szyszka). W: . Vol. 16. University of Toronto/Université Laval. Year of revision 2021. [dostęp 2025-10-18]. .. Szybko nauczył się języka, uczęszczał na kursy wieczorowe i stał się tłumaczem oraz głównym doradcą grupy polskich emigrantów.
Kopalnia Siscoe Mine W 1913 roku wraz z trzema osobami – Józefem Samulskim, jednym z menedżerów kopalni w Cobalt o nazwisku Yoreck (Yorek, Jorek) oraz pomocnikiem – poszukiwał złota na wyspie na na wschód od przyszłej miejscowości Val-d’Or (w owym czasie jeszcze nie istniała). Założył niewielkie konsorcjum razem z grupą przyjaciół pochodzących przede wszystkim z powiatu krotoszyńskiego, którzy zamierzali wykupić prawa do zajętego terenu wyspy, poszukiwać złota na tym terenie i w przyszłości stworzyć kopalnię złota. W początkowym okresie ważną rolę odgrywali Józef Samulski oraz brat Stanisława Szyszki – Piotr, m.in. przygotowując teren do poszukiwań (wyspa jest pokryta grubą warstwą osadów lodowcowych i prawie pozbawiona wychodni skał)P.-E. Auger: Geological Report 17. Siscoe Mine-Map Area, Dubuisson and Vassan Townships, Abitibi-East County. Province of Quebec, Canada. Department of Mines: R. Paradis, 1947, s. 5–6, 19–32. [dostęp 2025-10-23]. ..
W 1914 roku Szyszka wykupił udziały dwóch wspólników, którzy nie byli zainteresowani dalszymi poszukiwaniami. W październiku 1914 roku przeprowadził się z Cobalt do Timmins; zimą pracował w hotelu, a latem poszukiwał złota na wyspie wraz z innymi Polakami. Według Arkadego Fiedlera w 1917 roku zakupiono dynamit i pierwsze ręczne świdry, zastępując nimi kilofy, i znaleziono większą ilość złota. Do 1918 roku prace wydobywcze prowadzono jedynie na powierzchniAlbert Ernest Moss: The Geology of the Siscoe gold mine, Siscoe, Province of Quebec. Montreal: Uniwersytet McGilla, 1939, s. 1–4; strona tytułowa. [dostęp 2025-11-17]. .. W latach 1918–1919 powstały cztery pochyłe szyby (głębokość 20, 11, 30 i 27 metrów) eksploatujące cztery złotonośne żyły kwarcowePierre Trudel: Geologie de la mine Siscoe. Projet IREM P-83-21. 5e rapport. Gouvernement du Québec, Direction de la recherche géologique, 1985, s. VI, 1–5 [dostęp 2025-10-25]. .. W 1920 roku udziałowcy niewielkiego konsorcjum z 1913 roku otrzymali rekompensatę w akcjach, a ok. 1923 roku odkryto szczególnie bogatą żyłę złota nazwaną „Siscoe vein”, w której kruszec występował w ciemnym lub białym kwarcu z wtrąceniami złota rodzimego w postaci widocznych gołym okiem ziaren i żyłekProvince of Quebec, Canada. Bureau of Mines: Annual Report of the Quebec Bureau of Mines for the Calendar Year 1932. Part A. Mining Operations and Statistics. Quebec: R. Paradis, 1933, s. 2, 93–94. [dostęp 2025-10-23]. ..
Szyszka poszukiwał kapitału na rozwój kopalni w różnych źródłach; wsparł ją m.in. , jeden z ojców założycieli kanadyjskiego górnictwa. W 1923 roku Szyszka przeprowadził się z Timmins do Amos. 23 maja 1923 roku zarejestrował spółkę Siscoe Gold Mines Limited z kapitałem założycielskim miliona dolarów (milion akcji o wartości nominalnej jednego dolara) i w 1929 roku uruchomił na wyspie kopalnię głębinową działającą do 1949 roku; trzy czwarte jej podziemnych wyrobisk znajdowało się pod dnem jeziora. Nosiła ona nazwę Siscoe Mine. W 1968 roku wyspa została oficjalnie nazwana na jego cześć , od nazwiska Szyszki w wersji angielskiej (tę samą nazwę, , nosi od 1986 roku osada na wyspie).
W 1928 roku otrzymał obywatelstwo kanadyjskie. W 1929 roku był wiceprezesem i dyrektorem Siscoe Gold Mines Limited z biurami w Amos i Montrealu, a w następnym roku prezesem firmy Stanley Siscoe Extension Gold Mines Limited, która prowadziła roboty górnicze na terenie leżącym na brzegu jeziora naprzeciwko wyspy. Ok. 1930 roku zamieszkał w Montrealu. Dobra jakość rudy przynosiła wysokie zyski, w lutym 1929 roku w kopalni na wyspie odlano pierwszą sztabkę złota w historii Quebecu i w 1930 roku kapitał Siscoe Gold Mines Limited podwyższono do pięciu milionów dolarów (pięć milionów akcji o wartości nominalnej jednego dolara).
W 1932 roku Siscoe Mine dostarczyła 48 626 uncji trojańskich złota (ok. 1,5 tony metrycznej) oraz 3810 uncji trojańskich srebra (ok. 118 kilogramów), wydobyto 63 998 ton amerykańskich rudy. W latach 1929–1938 kopalnia wyprodukowała złoto o wartości przeszło 15 milionów dolarów (przy cenach złota od 20,63 dolara za uncję w 1929 roku do 34,85 dolara za uncję w 1938 roku). W 1939 roku jej szyb miał 2500 stóp głębokości (ok. 760 metrów) i 19 poziomów wydobywczych. Początkowo Siscoe Mine była największym producentem złota w Quebecu i w latach 1929–1949 dostarczyła łącznie 882 303 uncji trojańskich złota (ok. 27,5 tony metrycznej) i 306 070 uncji trojańskich srebra (ok. 9,5 tony metrycznej). W okresie swojego istnienia zatrudniała ok. 500 pracowników i przyniosła 28 milionów dolarów zysku (najwięcej rudy wydobyto w latach 1937–1938).
Inne projekty: kopalnie Siscoe Extension i Stanley Mine Stanisław Szyszka pozyskiwał inwestorów do następnych projektów, a jego sukcesy pobudziły rozwój górnictwa w okolicy Val-d’Or i w Quebecu. W 1929 roku stworzył podziemną kopalnię złota Siscoe Extension, leżącą na brzegu naprzeciwko Siscoe Mine (szyb o głębokości ok. 230 metrów, dwa poziomy wydobywcze). W 1933 roku z inicjatywy Szyszki grupa amerykańskich biznesmenów zainwestowała milion dolarów w rozwój górnictwa złota w północnym Quebecu, a przewodniczącym komitetu doradczego kopalni Siscoe Extension został działający w ich imieniu były burmistrz Nowego Jorku Former New York Mayor Interested in Quebec Mines. „The Porcupine Advance”. Timmins, Ontario. October 19, 1933, s. 2. [dostęp 2025-11-24]. ..
W 1933 roku wykupił prawa do eksploatacji terenu w pobliżu miejscowości Wawa w Ontario, zarejestrował firmę Stanley Gold Mines Limited z kapitałem dwóch milionów dolarów (dwa miliony akcji o wartości nominalnej jednego dolara) i założył kopalnię Stanley Mine (w 1935 roku szyb o głębokości ok. 90 metrów, dwa poziomy wydobywcze)Mines in Ontario in 1935. W: Bulletin No. 105. Mines and Metallurgical Works of Ontario in 1935. Province of Ontario, Canada. Department of Mines: T. E. Bowman, 1936, s. 81. .. Finansował jej działalność ze środków prywatnych, pracowało w niej ok. 50 górników. W następnym roku został członkiem .
Dalsze losy projektów Szyszki W 1935 roku, po śmierci Szyszki, wstrzymano prace górnicze w Stanley Mine w pobliżu miejscowości Wawa, lecz w 1936 roku zostały one wznowione. W 1937 roku firma Stanley Gold Mines Limited ogłosiła bankructwo i przerwała produkcję. W 1938 roku zakończono wydobycie w kopalni Siscoe Extension (w 1947 roku była ona zatopiona i niedostępna). Kopalnia Siscoe Mine, położona na wyspie na jeziorze, działała nieprzerwanie do 1949 roku, gdy złoża dobrej jakościowo rudy uległy wyczerpaniu. W lipcu 1949 roku kopalnię zamknięto, a w 1951 roku budynki, maszyny i całe wyposażenie sprzedano.
Okoliczności śmierci thumb|Kanadyjscy lotnicy z odnalezionymi zwłokami Szyszki (26 marca 1935) Stanisław Szyszka zginął w tragicznych okolicznościach między 23 a 26 marca 1935 roku. Podczas lotu wyczarterowanym samolotem z Montrealu na wyspę Siscoe maszyna wpadła w burzę śnieżną, co zmusiło pilota, Toma Wrathalla, do awaryjnego lądowania w okolicach Senneterre w pobliżu . Szyszka i Wrathall schronili się w opuszczonej chacie trapera na brzegu jezioraFind Frozen Body of Missing Mining Executive. Siscoe Had Set Off For Settlement. „”. Prince Albert, Saskatchewan. March 26, 1935, Vol. XXIV, No. 218, s. 1. [dostęp 2025-11-23]. .. Po ustaniu śnieżycy samolotu nie udało się uruchomić, maszyna nie miała na pokładzie radiaJurymen Award Stanley Siscoe’s Widow $12,500.00 in Damages. „Prince Albert Daily Herald”. Prince Albert, Saskatchewan. June 29, 1936, Vol. XXV, No. 296, s. 2. [dostęp 2025-11-23]. .. 22 marca rozpoczęto poszukiwania zaginionych przy użyciu czterech samolotów cywilnychSeek Director of Gold Mines. „Prince Albert Daily Herald”. Prince Albert, Saskatchewan. March 22, 1935, Vol. XXIV, No. 215, s. 1. [dostęp 2025-11-23]. .. 24 marca dołączyły do nich dwa wojskowe jednopłaty Bellanca z Ottawy, lecz akcja ratunkowa była utrudniana przez śnieżyceStorm Keeps Down Searching Planes. „The Gazette”. Montreal, Quebec. Mon., March 25, 1935, s. 4. [dostęp 2025-11-19]. ..
Po kilku dniach, po prawie całkowitym wyczerpaniu zapasów żywności, zniecierpliwiony Szyszka wbrew radom Wrathalla opuścił chatę na piechotę, by podjąć próbę dotarcia do osiedli ludzkich; korzystał z rakiet śnieżnych. Wrathalla, który następnego dnia również opuścił chatę i podążył jego śladem, 25 marca zauważył pilot jednego z samolotów i wziął go na pokład, a 26 marca inny pilot spostrzegł na ziemi zwłoki zamarzniętego Szyszki, ubranego w garnitur, po czym wylądował i przetransportował je do SenneterreFinds Frozen Body of Stanley Siscoe. Flier Comes Upon Canadian Mining Leader Who Died While Seeking Aid. „The New York Times”. Nowy Jork. March 27, 1935, s. 3. [dostęp 2025-11-23]. . .
Istnieją dwie różne fotografie martwego Szyszki, pierwsza przedstawia mężczyznę leżącego na plecach, a druga jest bardzo podobna, ale z porozrzucanymi wokół banknotami, co interpretowano w różny sposób (fotomontaż, próba ograbienia zmarłego, akt rozpaczy przed śmiercią, zemsta złego ducha za usunięcie z wyspy Indian w celu budowy kopalni).
Został pochowany na w Montrealu.
Życie prywatne 1 sierpnia 1924 roku zawarł związek małżeński z Lorette Lessard (?–2001). Ślub odbył się w rzymskokatolickim kościele parafialnym pod wezwaniem św. Klemensa Rzymskiego w dzielnicy w Montrealu. Mieli dwie córki, Frances i Mary. Lorette Siscoe współpracowała z mężem w zarządzaniu kopalniami i w 1934 roku pełniła funkcję wiceprezesa firmy Stanley Siscoe Extension Gold Mines (Szyszka był wówczas jej prezesem)Trois actions formant un total de $1,154.000. „L'Action catholique. Organe de l'Action sociale catholique”. Quebec. 26 novembre 1934, Vingt-septième année, No 8625, s. 8. [dostęp 2025-11-25]. ..
W 1934 roku małżonkowie od pewnego czasu pozostawali w stanie rozdzielności majątkowej i w listopadzie 1934 roku Lorette Siscoe wytoczyła mężowi trzy procesy przed sądem w Montrealu, domagając się zwrotu 650 000 akcji firmy Stanley Siscoe Extension Gold Mines o wartości 975 000 dolarów, 31 000 akcji firmy Siscoe Gold Mines o wartości 79 000 dolarów, a także kwoty 100 000 dolarów mającej stanowić dochód z nielegalnej sprzedaży 150 000 wspólnie posiadanych akcji firmy Greene Stabell Mines. Łączna wartość roszczeń Lorette Siscoe wobec męża wynosiła 1 154 000 dolarów.