Raul Ronson Mesnier de Ponsard (ur. 2 kwietnia 1849 w Porto, zm. 26 maja 1914 w Inhambane, Mozambik) – portugalski inżynier mechanik francuskiego pochodzenia, pionier budowy kolei linowo-terenowych i wind miejskich w Portugalii; autor lub współautor m.in. zespołu historycznych urządzeń transportu publicznego w Lizbonie (winda miejska Santa Justa; koleje linowo-terenowe: Lavra, Glória, Bica), funikularu Bom Jesus do Monte w Bradze i szeregu innych realizacji.

Życiorys Urodził się w Porto (parafia São Nicolau) jako syn francuskich imigrantów Jacques’a (Tiago) Roberta Mesniera de Ponsard i Marie Élodie Ronson (Ranzou). Naukę rozpoczął w Instituto Bracarense w Bradze, którego właścicielem był jego ojciec, a następnie uczył się w liceach w Porto, Bradze i Coimbrze. W 1872 r. immatrykulował się na Uniwersytecie w Coimbrze, gdzie przez trzy lata studiował matematykę i filozofię przyrody (studiów tych nie ukończył). W celu uzyskania kwalifikacji inżynierskich wyjechał następnie do Paryża, a praktyki odbywał także w Szwajcarii i Niemczech, w wyspecjalizowanych warsztatach zajmujących się kolejnictwem górskim. Po powrocie do Portugalii związał się z projektami transportu szynowego i urządzeń dźwigowych.

W 1863 r. wyjechał do Brazylii i zajął się handlem. Po jakimś czasie wrócił do Portugalii i podjął studia inżynierskie.

Dnia 3 września 1871 r. w kościele parafialnym w Paranhos w Porto poślubił Sofię Adelaide Ferreira Pinto Basto (z parafii katedralnej Porto, ur. w styczniu 1850 r.), córkę Adriano Ferreira Pinto Basto, pochodzącego z Porto (parafia Massarelos), i Marii Júlii Felicidade Rodrigues Ferreira Pinto, pochodzącej z Vila Nova de Gaia (parafia Santa Marinha). Mieli potomstwo.

Wyjechał na Wyspę Św. Tomasza ok. 1907 r., gdzie przebywał rok. W 1908 r. otrzymał posadę głównego inżyniera robót publicznych w Bolamie w Gwinei. Stamtąd wyjechał do Mozambiku, gdzie zmarł 26 maja 1914 r. w Inhambane (ówczesny Mozambik Portugalski) w wieku 66 lat.

Działalność zawodowa Pierwszym wielkim przedsięwzięciem Mesniera było kierowanie budową kolejki Elevador do Bom Jesus w Bradze, zaprojektowanej przez portugalskiego inżyniera Antonio Maria Kopke do Carvalho (1882) – pierwszego funikularu na Półwyspie Iberyjskim i najstarszego na świecie czynnego do dziś funikularu wykorzystującego system kontrawagi wodnej. Mesnier kierował pracami na miejscu, współpracując z twórcą rozwiązania, Niklausem Riggenbachem.

Sukces w Bradze otworzył mu drogę do serii realizacji w Lizbonie: stromotorowych kolei ulicznych Lavra (1884), Glória (1885) i Bica (1892) oraz pionowej windy miejskiej Santa Justa (1902). Instalacje te były z czasem modernizowane – m.in. elektryfikowano je w latach 1907 (Santa Justa), 1914 (Lavra, Bica) i 1915 (Glória). Projektował i budował również inne urządzenia tego typu: Elevador da Nazaré (Nazaré, 1889), pierwszy Funicular dos Guindais w Porto (1891, nieistniejący w pierwotnej formie) oraz kilka nieczynnych już wind i linii linowych na terenie Lizbony (m.in. przy Biblioteca i w dzielnicy Chiado).

Oprócz tych kolejek linowo-terenowych i wind Raul Mesnier zbudował również inne środki transportu tego typu, w nieokreślonych datach, a mianowicie elektryczną windę towarową na stacji pocztowej w Lizbonie, kilka wind – w hotelu „Aliança”, w magazynach Ramiro Leão i w magazynach Nunes Correia, wszystkie w Lizbonie – oraz opracował kilka projektów, z których dwa zasługują na szczególną uwagę: system kolejki linowej na Wyspie Św. Tomasza oraz kolejkę linową między dzielnicą Santa Justa a zamkiem São Jorge, z odgałęzieniem od zamku São Jorge do dzielnicy Senhora da Graça, przeznaczoną do przewozu pasażerów i towarów.

W 1866 r. przygotował studium do budowy kolei Caminho-de-ferro do Monte na Maderze. Wyjechał na Wyspę Św. Tomasza ok. 1907 r., gdzie przebywał rok. W 1908 r. otrzymał posadę głównego inżyniera robót publicznych w Bolamie w Gwinei. Stamtąd wyjechał do Mozambiku, gdzie w 1913 r. opracował studium linii kolejowej Inhambane–Inharrime. Zmarł tam w wieku 66 lat

Najważniejsze realizacje (wybór)

Elevador do Bom Jesus (Braga) – uruchomiona 1882 r.; kolej linowo-terenowa z napędem kontrawagą wodną, najstarsza na świecie czynna tego typu; rola Mesniera: nadzór i kierownictwo prac na miejscu. Ascensor do Lavra (Lizbona) – otwarcie 1884 r.. Ascensor da Glória (Lizbona) – otwarcie 1885 r.. Ascensor Estrela-Camões (Lizbona) – otwarcie 1890 r., obecnie nie istnieje. Ascensor da Bica (Lizbona) – otwarcie 1892 r.. Elevador Rua do Crucifixo (Lizbona) – otwarcie 1892 r., działała do 1912, obecnie nie istnieje. Elevador do Município (Lizbona) – otwarcie 1897 r., działała do 1915 r., obecnie nie istnieje. Ascensor de São Sebastião da Pedreira (Lizbona) – otwarcie 1899 r.; z powodu niewłaściwego wykonania zaniechano użytkowania, obecnie nie istnieje. Elevador de Santa Justa (Lizbona) – uruchomienie 1902 r.; konwersja na napęd elektryczny w 1907 r.. Elevador da Nazaré (Nazaré) – otwarcie 1889 r.; kolej linowo-terenowa łącząca Praia da Nazaré z Sítio . Funicular dos Guindais'' (Porto) – 1891 r., nie istnieje w oryginalnej formie.

Wynalazki i publikacje Mesnier wykazywał szerokie zainteresowania techniczne poza transportem szynowym. Opublikował szereg projektów, w tym broni palnej (dwa projekty karabinów samopowtarzalnych, w 1879 i 1880 r.) oraz mechaniczną maszynę liczącą „Aritmotecno” (ok. 1882/1897 r.). W prasie technicznej i wydawnictwach rządowych publikował także opracowania dotyczące transportu (w tym studium o kolei Inhambane–Inharrime, 1913).

Mesnier jest wymieniony na liście współpracowników pisma O Tiro Civil, organu Stowarzyszenia Portugalskich Strzelców Cywilnych (port. A Associação de Atiradores Civis Portuguezes), tygodnika wydawanego w latach 1895-1903.

Dziedzictwo i upamiętnienie W 2002 r. Elevador de Santa Justa oraz trzy lizbońskie funikulary (Lavra, Glória, Bica) uzyskały status zabytku narodowego (port. Monumento Nacional''). W Bradze funikular Bom Jesus podlega ochronie jako zabytek i jest uznawany za najstarszą czynną na świecie instalację o napędzie kontrawagą wodną.

Imię Mesniera nosi ulica Rua Raúl Mesnier du Ponsard w Lizbonie (dzielnica Lumiar).

Przypisy