Kościół św. Mikołaja w Tymowej – rzymskokatolicki kościół parafialny parafii św. Mikołaja biskupa, znajdujący się w Tymowej w powiecie brzeskim, w gminie Czchów, województwa małopolskiego.

Kościół parafialny jest wpisany razem z dzwonnicą do rejestru zabytków pod nr A-164 z dnia 25.08.1978 r. Znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego.

Historia Obecny kościół pw. św. Mikołaja w Tymowej to druga świątynia w historii parafii. Parafia powstała prawdopodobnie w 2. poł. XIII w. i posiadała kościół, który miał być konsekrowany w 1277 roku. Świątynia ta prawdopodobnie spłonęła podczas najazdu szwedzkiego w XVII wieku. Obecna świątynia św. Mikołaja powstała i została poświęcona w 1764 roku. W 1913 roku kościół został rozbudowany (przedłużono prezbiterium) o około 7 m według projektu architekta Zygmunta Hendla oraz wykonano polichromię ścienną i sufitową.

Architektura i wyposażenie

Architektura Kościół jest drewniany, konstrukcji zrębowej, oszalowany w stylu barokowym; trójnawowy, z węższym prezbiterium zamkniętym trójboczną absydą, przy której przybudowane zostały zakrystia i tzw. skarbiec. Do nawy od strony południowej i zachodu dobudowane są niewielkie kruchty. Wokół ścian zewnętrznych nawy otwarte soboty wsparte na profilowanych słupach, pomiędzy którymi nadwieszone dwułucza ze zwisami pośrodku. Dach dwuspadowy nad nawą i prezbiterium, natomiast nad przybudówkami przy prezbiterium i sobotami pulpitowy. Dach pierwotnie kryty gontem, obecnie blachą miedzianą. Nad nawą wieżyczka na sygnaturkę o barokowym kształcie z latarnią. Nad prezbiterium i nawą główną stropy płaskie, w nawach kolebkowe odcinki wsparte na słupach. Otwór tęczowy o łuku spłaszczonym z belką z ozdobnym wykrojem. Na drzwiach stare okucia ozdobne w typie gotyckim. Polichromia figuralna i ornamentalna z 1913 rzabytek.pl - kościół św. Mikołaja w Tymowej.

Wyposażenie W świątyni znajdują się 4 ołtarze, z 2. poł. XVIII w. (oraz jeden klasycystyczny XIX w.) Ołtarz główny z 2. poł. XVIII w. (z bramkami po bokach, na których figury świętych Apostołów: Piotra i Andrzeja), w polu środkowym barokowy obraz św. Mikołaja z XVIII w. (patrona kościoła, parafii), w zwieńczeniu obraz Trójcy Przenajświętszej (prawdopodobnie XVIII w.), a w antependium św. Mikołaj ratujący skazańców, barokowy malowany na desce. Ołtarze boczne: prawy św. Anny z jej barokowym obrazem (z Maryją i Jezusem) z 1769 oraz wizerunek św. Antoniego oraz rzeźby św. Jana Chrzciciela i św. Pawła. Lewy ołtarz z łaskami słynącym obrazem Matki Bożej Bolesnej zwanej Matką Boską Tymowską, w zwieńczeniu obraz Chrystus Bolesny; w ołtarzy tym figury św. Weroniki i św. Marii Magdaleny. Wszystkie obrazy w ołtarzach bocznych barokowe z 2. poł. XVIII w. W nawie bocznej neoklasyczny ołtarz z ok. 1870 Matki Bożej Częstochowskiej z kopią jasnogórskiej ikony na zasuwie z końca XIX wieku (pod zasuwą obrazu figura Matki Bożej). W zwieńczeniu obraz Przemienienia Pańskiego.

Na wyposażeniu świątyni: barokowa chrzcielnica kamienna z XVIII w. z drewnianą pokrywą w kształcie korony, w jej wnętrzu rzeźbiarska kompozycja chrztu Chrystusa w Jordanie. Ambona rokokowa z wizerunkiem czterech ewangelistów i Jezusem, na zaplecku obraz św. Jana Chrzciciela z 1766 r. Kropielnica marmurowa z emblematem karmelitów, barokowa z XVII w., zapewne przeniesiona ze zburzonego kościoła karmelitów w Nowym Wiśniczu. Obraz św. Jana Nepomucena, barokowy z 1768 r., sygnowany Andrzej Ryflarz. W tęczy rzeźbiona Grupa Ukrzyżowania (Jezus na krzyżu, Maryja i św. Jan) rokokowa z 2. poł. XVIII w. Na fasadzie kościoła figura Jezusa Zbawiciela. Organy 11-głosowe zbudowane przez Stanisława Aleksandra z Marcinkowic w 1969 r. (wykorzystał XVIII-wieczny prospekt z poprzedniego instrumentu).

W Muzeum Narodowym w Krakowie znajduje się pochodzący z kościoła w Tymowej obraz świętych: Mikołaja, Andrzeja i Katarzyny wykonany w warsztacie Marcina Czarnego około 1515 rhttps://zbiory.mnk.pl - obraz z Tymowej.

Otoczenie

Przy kościele znajduje się zabytkowa dzwonnica murowana z kamienia i cegły obudowana drewnem w formie potrójnej arkady. Powstała ok. 1913 r. prawdopodobnie wg projektu Zygmunta Hendla (zaprojektował rozbudowę kościoła). W okresie I wojny światowej austriacki rząd skonfiskował trzy dzwony. W roku 1923 podjęto decyzję o zakupie nowych dzwonów, które chcieli skonfiskować Niemcy podczas II wojny światowej. Dzwony tuż przed oddaniem zostały ukryte przez żołnierzy Armii Krajowej i zakopane (jak podaje ustna tradycja „ukradli je złodzieje”). Po wojnie w 1945 dzwony zostały wydobyte i powróciły na swoje miejsce. Wszystkie dzwony zostały odlane w 1926 r. w odlewni Karola Schwabego w Białej. Dzwony otrzymały imiona: św. Mikołaj (odlany jako dziękczynienie za zakończenie wojny), św. Michał oraz Mariazabytek.pl - dzwonnica. Teren przykościelny to dawny teren cmentarny. Cmentarz ten powstał po 1277 r. (obecnie zlikwidowany)zabytek.pl - dawny cmentarz przykościelny. Około 300 metrów od kościoła znajduje się cmentarz parafialny powstały około poł. XIX w. W centralnej części znajduje się kaplica, powstała w 1994. Najstarsze zachowane nagrobki pochodzą z 2. połowy XIX w. Na cmentarzu parafialnym wydzielony jest cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej (założony w latach 1915–1916)zabytek.pl - cmentarz rzymskokatolicki w Tymowej.

Galeria

Przypisy

Kategoria:Kościoły w diecezji tarnowskiej Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Mikołaja Kategoria:Tymowa (województwo małopolskie) Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie brzeskim (województwo małopolskie) Kategoria:Drewniane kościoły w województwie małopolskim Kategoria:Obiekty sakralne w gminie Czchów Kategoria:Architektura barokowa w województwie małopolskim