Bestia ludzka (fr. La bête humaine) – francuski dramat obyczajowy z 1938 roku w reżyserii Jeana Renoira. Adaptacja powieści Emila Zoli z 1890 roku pod tym samym tytułem.

Fabuła Historia psychopatycznego maszynisty kolejowego Jacques’a Lantiera, człowieka ogarniętego żądzą zabijania młodych kobiet. Jedną z jego niedoszłych ofiar jest żona zawiadowcy stacji – piękna Severine, w której Lantier się zakochuje. Perfidna kobieta, odkrywając ciągoty Jacques’a, postanawia wykorzystać go do zabicia własnego męża – jej prześladowcy i zabójcy jej wyimaginowanego kochanka Grandmorina. Lantier nie jest w stanie dokonać tej zbrodni, jednak w przypływie opamiętania zabija Severine. Następnego dnia, prowadząc pociąg, popełnia samobójstwo wyskakując z lokomotywy.

Obsada Jean Gabin – Jacques Lantier Simone Simon – Severine Roubaud Fernanda Ledoux – Roubaud Blanchette Brunoy – Flore Gérard Landry – syn Dauvergne'a Jenny Hélia – Philomene Sauvagnat Colette Régis – Victoire Pecqueux Claire Gérard – podróżnik Charlotte Clasis – ciocia Phasie Jacques Berlioz – babcia Tony Corteggiani – Dabadie, szef kuchni André Tavernier – sędzia śledczy Denizet Jean Renoir – Cabuche Julien Carette – Pecqueux Jacques Roussel – komisarz Cauche Guy Decomble – strażnik Jacques Becker – epizod Marcel Pérès – epizod i in. thumb|right|250px|Paryski dworzec kolejowy Gare Saint-Lazare – jeden z plenerów filmu (zdjęcie z okresu kiedy powstawał film)

Produkcja Film Jeana Renoira – czołowego przedstawiciela francuskiego realizmu, jednego z największych twórców światowego kina – był luźno opartą na literackim pierwowzorze adaptacją głośnej powieści Emila Zoli z 1890 roku pod tym samym tytułem. Reżyser przeniósł jej akcję z roku 1870 do współczesnej mu Francji lat 30. XX wieku oraz drastycznie zmienił jej fabułę i zawęził jej zakres.

Pomysłodawcą powstania Bestii ludzkiej był Robert Hakim, jeden z trzech braci Hakimów, francuskich producentów filmowych egipskiego pochodzenia. Zdobyli oni sławę dzięki sukcesowi wcześniejszego obrazu Pépé le Moko, którego byli producentami i w którym główną rolę zagrał Jean Gabin. Znając zamiłowanie aktora do kolei zaproponowali go do głównej roli. Scenariusz do filmu powstał zaledwie w 15 dni. Zdjęcia do filmu rozpoczęto w sierpniu 1938 roku. Miały one miejsce na trasie kolejowej Paryż-Hawr, paryskim dworcu kolejowym Gare Saint-Lazare i atelier w Billancourt.

W filmie na uwagę zasługują bardzo realistyczne zdjęcia pracy Lantiera i jego pomocnika na lokomotywie, po dziś dzień wzbudzające zachwyt krytyków. Były one autentyczne. Do ich stworzenia wykorzystano prawdziwą lokomotywę pędzącą po wydzielonym dla potrzeb filmu odcinku toru z obsługującym ją Gabinem i operatorem kamery na jej pokładzie.

Odbiór Świat W 1939 roku na MFF w Wenecji film otrzymał nominację do nagrody głównej – "Pucharu Mussoliniego".

Bestia ludzka miała swoją amerykańską premierę w lutym w 1940 roku w Nowym Jorku. Znany krytyk filmowy The New York Times Frank S. Nugent ubolewał nad ponurą i brudną scenografią filmu jednak pozostawał pod wrażeniem aktorstwa Gabina i Simon.

Bestia ludzka po dziś dzień zyskuje życzliwe przyjęcie krytyków, którzy zwracają uwagę zwłaszcza na zdjęcia na lokomotywie. Chociaż wskazują oni na odstępstwa filmu od literackiego pierwowzoru, od pominięcia całych wątków, aż po detale (np. w książce Zoli kolejarze-koledzy Lantiera to zgraja pijaków, w filmie jest ona grupą oddanych sobie przyjaciół) z uznaniem piszą o aktorstwie filmu. Przez niektórych krytyków obraz uważany jest za najlepszy film Renoira.

W blisko 90 lat po premierze, w rankingu popularnego, filmowego serwisu internetowego Rotten Tomatoes Bestia ludzka posiada obecnie (2025) wysoką, 94-procentową, pozytywną ocenę "czerwonych pomidorów".

Polska Film nigdy nie był pokazywany w polskich kinach, jednak wymienia go literatura przedmiotu okresie późniejszym. Można odnaleźć artykuł o nim w wydanym w roku 1981 pierwszym tomie Przewodnika osiągnięć filmu fabularnego Garbicza i KlinowskiegoGarbicz, Klinowski..., lub artykuł w tygodniku Film z okazji 50-tej rocznicy premiery filmu w roku 1988. Był również wzmiankowany przez krytyków przy okazji jego późniejszych emisji w polskiej telewizji. Pomimo dostrzeganych niedoskonałości (Garbicz, Klinowski) były to na ogół pozytywne recenzje i artykuły, a niektóre z nich przedstawiały dzieło Renoira jako film wybitny (Kowalski).

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Francuskie adaptacje filmowe Kategoria:Francuskie dramaty obyczajowe Kategoria:Francuskie filmy z 1938 roku Kategoria:Filmowe adaptacje utworów Émile’a Zoli Kategoria:Filmy kręcone w Paryżu Kategoria:Filmy w reżyserii Jeana Renoira