Zbysław Górecki (ur. 5 stycznia lub 6 kwietnia 1926, zm. 2 grudnia 1991 w Darłowie) – polski pisarz, publicysta i działacz kultury związany z Darłowem; autor prozy młodzieżowej i powieści fantastycznonaukowej Delta powraca na Ziemię (1971), członek Związku Literatów Polskich (od 1971), w latach 1971–1974 prezes koszalińskiego oddziału ZLP.

Życiorys Urodził się w rodzinie nauczycielskiej w Ostrówkach na Kresach (w międzywojennym województwie nowogródzkim); w księgach metrykalnych zapisany został w Bolesławiu (powiat olkuski), skąd wywodził się ród Góreckich. Dzieciństwo spędził na Kresach; ukończył szkołę powszechną w Mirze i gimnazjum w Stołpcach, gdzie działał w harcerstwie (Kresowy Szczep Harcerzy im. T. Kościuszki) i w Związku Strzeleckim. Po wojnie wraz z rodzicami osiadł w Trąbkach Wielkich na Pomorzu; studiował ekonomię w Katowicach oraz prawo we Wrocławiu.

W 1951 krótko pracował w Ministerstwie Rolnictwa, następnie w Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie; od 1953 był radcą prawnym m.in. w przedsiębiorstwie „Kuter” w Darłowie i w Fabryce Zapałek w Sianowie. W 1956 przeniósł się na stałe do Darłowa, gdzie poza pracą zawodową prowadził szeroką działalność społeczną i kulturalną (inicjator m.in. Klubu Młodej Inteligencji i grupy literackiej „Meduza”, wieloletni działacz Koszalińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego).

Był aktywnym animatorem życia kulturalnego Darłowa i regionu: organizował spotkania, odczyty i dyskusje, zabiegał o ochronę lokalnych zabytków i utrzymanie darłowskiego liceum. Publikował artykuły m.in. o polskiej inteligencji; w 1984 i 1989 wydał dziennik Zapiski Darłowskie, następnie miesięcznik pod tym samym tytułem. W 1971 został przyjęty do Związku Literatów Polskich; w latach 1971–1974 był prezesem oddziału koszalińskiego ZLP. Krytykował władzę PRL-u (od zagadnień lokalnych – próby zamknięcia lokalnego liceum – po sprawy szerze, takie jak fałszowania historii polskiej), publikował na łamach czasopism związanych z Solidarnością.

Zmarł nagle 2 grudnia 1991 w Zamku Książąt Pomorskich w Darłowie podczas spotkania założycielskiego Fundacji Rozwoju Ziemi Darłowskiej.

Twórczość Debiutował powieścią młodzieżową Ekspedycja (1955, Nasza Księgarnia; utwór nagrodzony w ogólnopolskim konkursie i publikowany w odcinkach w Świecie Młodych). Kolejną książką wydaną pod koniec lat 50. była Przygoda nad Rio Negro (Nasza Księgarnia). Po przerwie wydał zbiór opowiadań Żelazna ściana (Wydawnictwo Poznańskie; 1970), a następnie Pierwszą księgę moich przygód (PAX, 1971) i fantastycznonaukową powieść Delta powraca na Ziemię (PAX, 1971). W 1981 ogłosił tom wspomnień Jedzie klekocząc pod górę (Koszalińskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne).

Pośmiertnie ukazały się m.in. Piękna księżna (2003, wyd. Koszalińskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne) oraz Król i wojewoda (2011, wyd. Towarzystwo Przyjaciół Darłowa).

Według Andrzeja Niewiadowskiego i Antoniego Smuszkiewicza, autorów Leksykonu polskiej literatury fantastycznonaukowej, choć jego Delta… „Na pierwszy rzut oka stanowi typową historię o kontakcie z kosmitami” (fabuła traktuje o ekspedycji Ziemian zaatakowanej na planecie Septima, gdzie po zagładzie humanoidów przetrwały autonomiczne roboty), książka zawiera liczne aluzje w postaci wątku krytyki dystopijnego społeczeństwa Ziemian. Warstwa ideowa powieści to ostrzeżenie przed technokratyczną „cywilizacją ludzi-automatów” i zarazem historiozoficzną refleksja, zestawiająca totalitarne społeczeństwo Ziemian, kontrolowane przez komputery, pod stałą inwigilacją, z naciskiem na racjonalność niszczącą kulturę, z paradoksalnie „bardziej ludzkim” obliczem robotów Septimy.

Odznaczenia Otrzymał wyróżnienia lokalne (Zasłużony dla Miasta Darłowa, Za Zasługi w Rozwoju Województwa Koszalińskiego, Nagroda Otwartego Mostu) i resortowe (m.in. Złoty Krzyż Zasługi, odznakę „Zasłużony Działacz Kultury”).

Upamiętnienie W Darłowie jego imieniem nazwano rondo.

Utwory Ekspedycja (powieść młodzieżowa, Nasza Księgarnia 1955; nagroda konkursowa; druk w odcinkach w Świecie Młodych) Przygoda nad Rio Negro (Nasza Księgarnia, 1957/1958) Żelazna ściana (opowiadania, Wydawnictwo Poznańskie, 1970) Pierwsza księga moich przygód (PAX, 1971) Delta powraca na Ziemię (powieść SF, PAX, 1971) Jedzie klekocząc pod górę (wspomnienia, KTSK, 1981) Piękna księżna (wyd. pośmiertne, KTSK, 2003) Król i wojewoda (wyd. pośmiertne, Towarzystwo Przyjaciół Darłowa, 2011)

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci uczelni w Polsce Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Ludzie związani z Darłowem Kategoria:Ludzie związani z Koszalinem Kategoria:Ludzie związani z administracją jednolitą Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy autorzy fantastyki naukowej Kategoria:Polscy działacze kulturalni Kategoria:Polscy pisarze XX wieku Kategoria:Polscy radcy prawni Kategoria:Wiceministrowie i urzędnicy PRL Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 1991