Zakopanie gier komputerowych Atari – masowe zakopanie niesprzedanych kartridży z grami komputerowymi, konsol i komputerów na wysypisku w Alamogordo w Nowym Meksyku, przeprowadzone przez amerykańskie przedsiębiorstwo Atari w 1983 roku. Przed 2014 rokiem powszechnie spekulowano, że zakopanymi obiektami były niesprzedane kopie gry E.T. the Extra-Terrestrial z 1982 roku – jednej z największych porażek komercyjnych w historii gier komputerowych, często przywoływanej jako jedna z najgorszych, jakie kiedykolwiek wyprodukowano – oraz port Pac-Mana na Atari 2600 z tego samego roku, który odniósł sukces komercyjny, lecz spotkał się z negatywnym odbiorem krytyków.
Od pierwszego udokumentowania wydarzenia istniały wątpliwości co do jego autentyczności i często uważano je za miejską legendę. Zakopanie stało się popkulturowym symbolem zapaści na rynku gier komputerowych w 1983 roku. Wierzono, że zakopano miliony kopii E.T., choć zarząd Atari potwierdził, że liczba kartridży wyniosła 700 tysięcy, wliczając te z E.T.
W 2014 roku wytwórnia Fuel Industries współpracowała z władzami Nowego Meksyku przy wydobyciu zakopanych przedmiotów w ramach produkcji filmu dokumentalnego . 26 kwietnia 2014 roku wykopano około 1300 kartridży oraz część oprogramowania. Część odzyskanych kopii przekazano do celów archeologicznych.
Okoliczności Problemy finansowe thumb|Konsole Atari 2600 według doniesień miały być jednym z materiałów zakopanych przez Atari. Atari Inc. zostało wykupione przez Warner Communications w 1976 roku za 28 milionów dolarów, a do 1982 roku jego wartość netto wzrosła do 2 miliardów dolarów. W tym okresie firma posiadała 80% rynku gier komputerowych i generowała ponad połowę wszystkich przychodów spółki macierzystej. W ostatnim kwartale 1982 roku prognozowano, że zyski w kolejnym roku wzrosną o około 50%. Jednakże 7 grudnia 1982 roku ogłoszono, że wzrost zysków wyniósł 10–15%, czyli mniej, niż zakładano. Następnego dnia ceny akcji Warner Communications spadły o jedną trzecią, a pod koniec kwartału zyski firmy zmalały o 56%. W 1983 roku Atari Inc. odnotowało straty w wysokości 563 milionów dolarów, a rok później zostało sprzedane przez Warner Communications.
Porażki komercyjne Jedną z najczęstszych praktyk Atari była produkcja konsolowych portów popularnych gier z automatów, w tym Space Invaders i Asteroids, co przynosiło firmie wysokie zyski. W marcu 1982 roku zadebiutował port gry Pac-Man, którego wyprodukowano 12 milionów kartridży, mimo że sprzedano około 10 milionów konsol Atari 2600. Firma zakładała, że gra odniesie sukces finansowy i pobudzi sprzedaż konsol. Po premierze gra spotkała się jednak z negatywnym odbiorem krytyków i mimo że była najlepiej sprzedającą się produkcją na Atari 2600, sprzedano jedynie 7 milionów kopii, a pozostałe 5 milionów pozostało niesprzedanych. Ponadto odnotowano wysoką liczbę zwrotów gry przez klientów.
Jedną z najbardziej rozpoznawalnych porażek Atari była adaptacja filmu E.T., będąca efektem współpracy Warner Communications z reżyserem filmu, Stevenem Spielbergiem. Zakładano, że gra osiągnie sukces porównywalny z egranizacją filmu Poszukiwacze zaginionej Arki. Ujawniono, że Warner zapłacił 20–25 milionów dolarów za licencję do E.T. Za produkcję odpowiadał , który miał przygotować ją przed świętami Bożego Narodzenia, tj. w ciągu pięciu tygodni. Spowodowało to obniżenie poziomu produktu – jakość gry została oceniona negatywnie przez krytyków i współcześnie E.T. uchodzi za jedną z najgorszych w historii. Atari wyprodukowało 5 milionów kartridży z grą; po premierze w grudniu 1982 roku sprzedano 1,5 miliona egzemplarzy.
Porażki komercyjne zostały pogłębione przez decyzje zarządcze z 1981 roku. Firma wymagała, by jej dystrybutorzy składali z góry zamówienia na cały 1982 rok. W 1982 roku sprzedaż gier komputerowych osłabła, przez co dystrybutorzy, którzy zamówili duże ilości towaru, zwracali później niesprzedane zapasy do Atari. W rezultacie Atari znalazło się w posiadaniu kilku milionów kartridży z grami, których nie można było sprzedać.
Zakopanie thumb|Do zakopania doszło w południowej części miasta Alamogordo w Nowym Meksyku – granice miasta w granicach hrabstwa Otero w stanie Nowy Meksyk. We wrześniu 1983 roku gazeta „” z Alamogordo w Nowym Meksyku opublikowała serię artykułów, według których od 10 do 20 naczep wypełnionych pudłami, kartridżami oraz oprogramowaniem zostało przywiezionych z magazynu Atari w El Paso w Teksasie, a następnie zniszczonych i zakopanych na południu miasta. Nagłówek jednego z artykułów brzmiał: City to Atari: 'E.T.' trash go home, co mogło sugerować, że część zakopanych kartridży zawierała grę E.T.
27 września 1983 roku w tej samej gazecie podano, że zdaniem świadków zawartość stanowiły kartridże (opisywane w artykule jako „kasety”) gier E. T., Pac-Man i Ms. Pac-Man, konsole do gier, oraz drogie komputery osobiste. Gazeta „The Evening Sun” napisała 28 września, że dzieci z lokalnej społeczności zaczęły przeszukiwać wysypisko, znajdując kartridże z takimi grami jak E.T., Poszukiwacze zaginionej Arki, Defender i Berzerk.
28 września 1983 roku jeden z pracowników Atari w rozmowie z „The New York Times” potwierdził autentyczność wydarzenia, twierdząc, że magazyn Atari z El Paso został zamknięty i przekształcony w zakład recyklingu. W doniesieniach zaznaczano, że teren wysypiska był strzeżony, aby uniemożliwić potwierdzenie, co stanowiła zakopana zawartość. Podobnie jak „Alamogordo Daily News”, artykuł „The New York Times” powiązał sytuację z porażką gry E.T..
W tym samym miesiącu miejsce zakopania przedmiotów zostało zalane betonem. Po pewnym czasie społeczność miasta zaczęła protestować przeciwko działaniom Atari. Zakopywanie skłoniło władze Alamogordo do wprowadzenia i powołania w celu ograniczenia swobody prowadzenia działań na wysypisku na podstawie zewnętrznych zleceń.
Symbolika kulturowa i spekulacje Wydarzenia doprowadziły do spekulacji, według których większość niesprzedanych kopii gry E.T.: the Extra-Terrestrial została zakopana i zalana betonem na wysypisku w Alamogordo w Nowym Meksyku. Jednakże autentyczność całego zdarzenia spotykała się ze sceptycyzmem, dlatego uznawano je za miejską legendę. W październiku 2004 roku, Howard Scott Warshaw wyraził wątpliwości co do masowego zniszczenia milionów kopii gry E.T.
Wydarzenie stało się symbolem zapaści na rynku gier komputerowych w 1983 roku i bywa przytaczane jako ostrzeżenie przed nieprzemyślanymi decyzjami biznesowymi. Do zdarzenia nawiązywano również w kulturze popularnej, np. w teledysku piosenki When I Wake Up zespołu , oraz w filmie z 2014 roku.
Wykopaliska thumb|Zdjęcie z wykopaliska. 28 maja 2013 roku władze Alamogordo zezwoliły kanadyjskiej firmie Fuel Industries na sześciomiesięczny dostęp do wysypiska oraz przeprowadzenie wykopalisk w ramach pracy nad filmem dokumentalnym . Przy realizacji przedsięwzięcia współpracował również Microsoft. Wykopaliska rozpoczęły się 26 kwietnia 2014 roku jako wydarzenie otwarte dla publiczności. Wzięli w nim udział między innymi Howard Scott Warshaw, reżyser Zak Penn, autor książki Ready Player One Ernest Cline, Armando Ortega, który miał być jednym z dzieci przeszukujących wysypisko w 1983 roku, a także James Heller, ówczesny menedżer Atari odpowiedzialny za zakopywanie. Według Hellera zakopano 728 tysięcy kartridży, mimo że miejska legenda mówiła o milionie.
W wyniku prac odkryto pozostałości kartridży różnych gier Atari, w tym E.T. Jedynie około 1300 kartridży, spośród zakładanych 700 tysięcy, odkopano, gdyż – według burmistrz Alamogordo, Susie Galea – dostęp do pozostałej zawartości okazał się utrudniony. Odnaleziono również oprogramowanie firmy Atari. Po zakończeniu wykopalisk teren ponownie zasypano. Według jednego z pracowników zatrudnionych przy tym wydarzeniu – Josepha Lewandowskiego – nie przewiduje się, aby władze miasta ponownie zgodziły się na podobne działania.
Część odkopanych artefaktów przekazano do w celu prezentacji na wystawie i sprzedaży. Kartridże sprzedano poprzez serwis eBay oraz stronę internetową rady Alamogordo. Zebrane fundusze przeznaczono na potrzeby lokalne. Sto artefaktów oddano firmom Lightbox i Fuel Entertainment. Część odzyskanych materiałów otrzymało również w Cambridge w Anglii.
Zobacz też historia gier komputerowych (druga generacja)
Przypisy
Kategoria:Atari Kategoria:1983 w Stanach Zjednoczonych Kategoria:1983 w grach komputerowych Kategoria:2014 w grach komputerowych Kategoria:Subkultura graczy komputerowych Kategoria:Historia gier komputerowych Kategoria:2014 w Stanach Zjednoczonych