Acanthinozodium – rodzaj pająków z rodziny lenikowatych i podrodziny Zodariinae. Obejmuje 24 opisane gatunki. Zamieszkują pustynie i półpustynie zachodniej i środkowej części Azji oraz Afryki na północ od równika.
Morfologia Pająki o ciele długości od 3,5 do 6,5 mm. Karapaks mają żółtawobrązowy do ciemnobrązowego z ciemniejszym wzorem, w zarysie owalny, krótki, najszerszy między drugą a trzecią parą odnóży i stamtąd silnie ku przodowi zwężony. Oskórek karapaksu jest gładki.
Ośmioro oczu rozmieszczonych jest w dwóch szeregach. Oczy przednio-środkowe są duże, ciemne, okrągłe i leżą nieco bardziej z przodu niż oczy przednio-boczne, blisko tych ostatnich, rozstawione na odległość mniejszą od promienia. Oczy tylno-środkowe są owalne, jasne, niewielkie i położone znacznie bardziej z przodu niż tylno-boczne, rozstawione na dystans wynoszący od dwóch do trzech ich średnic. Oczy par bocznych są jasne i małe. Oczy par środkowych rozstawione są na planie prawie prostokątnym, szerszym niż dłuższym. Wysokość silnie sklepionego nadustka wynosi półtorakrotność średnicy oka przednio-środkowej pary. Szczękoczułki są brzusznie zrośnięte w części tylnej. Barwę mają żółtą, pomarańczową lub ciemnobrązową. Na grzbietowej ich stronie wyrastają silne szczecinki. Nie występuje chilum, a trójkąt międzyszczękoczułkowy jest mały lub brak go w ogóle. Pazur jadowy jest krótszy niż szerokość jego podstawy. Silnie zbieżne szczęki są w przybliżeniu prostokątne, a trójkątna warga dolna zwężona jest u podstawy. Sternum ma kształt trójkąta o długości nieco większej niż szerokość i zaokrąglonych bokach.
Odnóża są smukłe, żółtawobrązowe, czasem z ciemniejszymi udami i wzdłużnymi paskami. Kolejność par odnóży od najdłuższej do najkrótszej to IV, I, II, III lub IV, I, III, II. Kolców grzbietowych na udach pary pierwszej i drugiej jest od dwóch do trzech, na parach pozostałych mniej. Na goleniach trichobotria tworzą dwa szeregi, zaś na nadstopiach i stopach jeden. Stopy mają dwa bocznie ząbkowane pazurki górne, a czasem także jeden pazurek dolny. Nogogłaszczki samicy mają drobno grzebykowany pazurek zakrzywiony dowewnętrznie pod kątem większym niż prosty.
Owalna opistosoma (odwłok) ma barwę ciemnoszarą ze słabo zaznaczonym jaśniejszym wzorem i bledszymi spodem i bokami. U samców w przedniej połowie jej wierzchu znajduje się wąskie, brązowe skutum. Przetchlinka jest szeroka, o silnie zesklerotyzowanej i zaopatrzonej w od jednego do trzech szeregów kolcowatych szczecinek krawędzi przedniej. U samic występuje sześć kądziołków przędnych. Kądziołki przednie są długie, stożkowate i zbudowane z dwóch członów, kądziołki pozostałych par zaś małe. Samce mają tylko jedną parę kądziołków. Stożeczek ma postać szerokiego pola porośniętego włosami.
Ekologia i występowanie Pająki te zasiedlają tereny pustynne i półpustynne.
Rodzaj palearktyczny i afrotropikalny. W Azji rozmieszczony jest od Gruzji, Turcji i Izraela na zachodzie po Turkmenistan i Iran na wschodzie, a wg części źródeł po Mongolię. W Afryce występuje od Maroka, Algierii, Libii i Egiptu na północy po Kamerun, Czad i Etiopię na południu.
Taksonomia i ewolucja Kladogram Zodariinae wg Ortiza i innych, 2025 thumb|Acanthinozodium sahelense Takson ten wprowadzony został w 1966 roku przez Jacques’a Denisa na łamach „Bulletin de la Société d'Histoire Naturelle d'Afrique du Nord”. Gatunkiem typowym wyznaczony został opisany w tej samej publikacji Acanthinozodium spinulosum.
Według wyników analiz filogenomicznych Davida Ortiza i innych z 2025 roku omawiany rodzaj zajmuje pozycję siostrzaną dla Zodarion, tworząc z nim klad siostrzany dla kladu tworzonego przez Zodariellum i Parazodarion. Linie ewolucyjne Zodarion i Acanthinozodium rozejść się miały w oligocenie.
Do rodzaju należą 24 opisane gatunki: Acanthinozodium ansieae Jocqué et van Harten, 2015 Acanthinozodium armita Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium atrisa Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium cirrisulcatum Denis, 1952 Acanthinozodium crateriferum Jocqué et Henrard, 2015 Acanthinozodium diara Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium dorsa Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium elburzicum Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium kiana Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium masa Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium niusha Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium ovtchinnikovi Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium parmida Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium parysatis Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium quercicola Jocqué et Henrard, 2015 Acanthinozodium sahariense Denis, 1959 Acanthinozodium sahelense Jocqué et Henrard, 2015 Acanthinozodium sericeum Denis, 1956 Acanthinozodium sorani Zamani et Marusik, 2021 Acanthinozodium spinulosum Denis, 1966 Acanthinozodium subclavatum Denis, 1952 Acanthinozodium tibesti Jocqué, 1991 Acanthinozodium zavattarii (Caporiacco, 1941)
Przypisy
Kategoria:Lenikowate Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1966 roku