Jānis Jaunsudrabiņ (ur. 25 sierpnia 1877 w Nerecie, zm. 25 sierpnia 1962 w Körbecke) – łotewski pisarz, ilustrator i malarz, jeden z najpopularniejszych twórców pierwszej Republiki Łotewskiej w okresie międzywojennym.

Życiorys Urodził się w rodzinie służby folwarcznej. W wieku trzech lat stracił ojca i wraz z matką zamieszkał w gospodarstwie dziadków „Riekstiņi”. W latach 1886-1892 uczył się w szkole parafialnej w Nerecie, następnie w rosyjskiej szkole w Poniemunie (1892-1893). Kształcił się również w Szkole Rolniczej w Vecsatē (1895-1897).

W latach 1899-1905 studiował w Szkole Rysunku i Malarstwa Venjaminsa Blūmsa w Rydze. Dalszą edukację artystyczną kontynuował w Monachium (1905) oraz w Berlinie (1908-1909).

Wczesna praca i debiut W młodości pracował m.in. jako pastuch, pomocnik nauczyciela (1893-1895) oraz zarządca majątków w Kurlandii (1897-1899). Po przeprowadzce do Rygi w 1899 utrzymywał się z fotografii, kopiowania obrazów i prac dorywczych.

Jego pierwsza publikacja – wiersz Ziemas nakts, podpisany pseudonimem Neizilberlings – ukazała się 4 grudnia 1896 w gazecie „Latviešu Avīzes”. W 1905 odbyła się jego pierwsza wystawa malarska; do 1941 uczestniczył w ponad 37 wystawach.

Działalność literacka i artystyczna W latach 1906-1907 pracował jako redaktor i kierownik działów w czasopismach „Pret Sauli” oraz „Stari”. Do 1914 opublikował ponad 100 artykułów poświęconych sztuce. W 1906 na scenie zadebiutowała jego sztuka Traģēdija.

W 1911 w prasie po raz pierwszy ukazały się fragmenty przyszłej Baltā grāmata). W tym samym czasie opublikował pierwszą część powieści Aija, jednego z jego najważniejszych dzieł.

W czasie I wojny światowej, w 1915, udał się wraz z rodziną na Kaukaz, gdzie stworzył podstawy opowiadań z tomu Kaukāzs (1920) oraz inspiracje do powieści Nāves deja (1924). Po powrocie na Łotwę w 1918 intensywnie rozwijał działalność twórczą. Był współzałożycielem i pierwszym przewodniczącym stowarzyszenia Neatkarīgo mākslinieku vienība (1919).

Do jego ważniejszych powojennych utworów należą m.in. Ar makšķeri (1921), opowiadanie Uršulīte (1935), psychologiczna powieść Neskaties saulē (1936), a także Augšzemnieki (1937). W 1924 odbył inspirującą podróż do Paryża, a w 1936 – do Włoch, co zaowocowało m.in. powieścią Kapri (1939).

Był aktywny również jako ilustrator; projektował okładki swoich książek oraz dzieł autorów takich jak Rainis, Aspazija czy Kārlis Skalbe. Tłumaczył literaturę obcą, m.in. Knuta Hamsuna i Guy de Maupassanta.

Lata emigracji W 1944 wyjechał na Zachód w obliczu zbliżającego się frontu. Trudną drogę emigracyjną przedstawił w książce Es stāstu savai sievai (1946). W latach 50. zdobył pewną popularność w Niemczech, gdzie wydawano jego prace i organizowano spotkania literackie. Od 1952 był honorowym członkiem Latvijas PEN.

Zmarł w 1962 w Kőrbecke w Niemczech.

Przypisy

Linki zewnętrzne Jānis Jaunsudrabiņ w bazie Goodreads Jānis Jaunsudrabiņ w bazie Lubimyczytać.pl

Kategoria:Łotewscy pisarze Kategoria:Łotewscy dramaturdzy Kategoria:Łotewscy poeci Kategoria:Łotewscy malarze Kategoria:Łotewscy ilustratorzy Kategoria:Urodzeni w 1877 Kategoria:Zmarli w 1962