Znajomość szlaku – w niektórych krajach, np. w Polsce i w Niemczech, aby maszynista mógł prowadzić pociąg po linii kolejowej, musi posiadać znajomość szlaku. Oznacza to, że odbył jazdy po danym odcinku podczas których zapoznawał się z infrastrukturą (sygnalizacją, układem torowym, warunkami miejscowymi).
W Unii Europejskiej przepisy dyrektywy 2007/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie przyznawania uprawnień maszynistom prowadzącym lokomotywy i pociągi w obrębie systemu kolejowego Wspólnoty narzucają obowiązki w zakresie znajomości infrastruktury po której maszynista będzie się poruszał oraz znajomości trasyArt. 13 ust. 2, art. 23 ust. 6, art. 25 ust. 3 oraz zał. III i zał. VII do Dyrektywa 2007/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie przyznawania uprawnień maszynistom prowadzącym lokomotywy i pociągi w obrębie systemu kolejowego Wspólnoty .
Znajomość szlaku jest elementem procesu planowania i realizacji przewozu w przedsiębiorstwie kolejowym. Mimo powstawania nowych technologii wspomagających maszynistę i wizualizujących trasę pociągu (np. ETCS) nie rezygnuje się z wymogu posiadania znajomości szlaku.
Polska Na sieci PKP Polskie Linie Kolejowe maszynista oraz kierownik pociągu powinni znać obsługiwane odcinki linii kolejowych. Nabywanie znajomości szlaku regulują przepisy wewnętrzne przewoźników kolejowych, jednak zaleceniem Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego wskazane jest, aby odbywało się to poprzez cztery jazdy (tam i z powrotem) w czynnej kabinie pociągu, w tym możliwie dwie w porze nocnej.
Prowadzenie pociągu bez znajomości szlaku dopuszczalne jest wyłącznie w przypadku:
jednorazowych przejazdów za zgodą PKP PLK S.A. dostawy lub prezentacji nowego pojazdu kolejowego szkolenia lub egzaminowania maszynistów (gdy obok niego znajduje się pracownik ze znajomością szlaku) przewozów technologicznych w sytuacji nadzwyczajnej, gdzie z powodu zakłóceń w ruchu kolejowym, w wyniku nagłego zdarzenia, konieczna jest zmiana trasy jazdy pociągu
W powyższych przypadkach jazda bez znajomości szlaku odbywa się z prędkością nie większą niż 40km/h, a w przypadku objazdu w wyniku sytuacji nadzwyczajnej: 60km/h.
Przepisy dotyczące znajomości szlaku i infrastruktury nie precyzują dokładnie jaka wiedza jest wymagana. Istnieje co najmniej jeden przypadek, w którym mimo znajomości szlaku, maszynista nie jest w stanie samemu określić z jaką prędkością i w jakim kierunku odbędzie się jazda (przypadek niejednoznaczności sygnału S3 - zielone migające na ostatnim semaforze blokady czterostawnej).
Niemcy W wyjątkowych przypadkach dopuszcza się jazdę bez znajomości szlaku. Maksymalna prędkość nie może być większa niż 100 km/h dla linii głównych, oraz 40 km/h dla linii drugorzędnych. Jazda bez znajomości jest dozwolona w przypadku:
zdarzeń losowych, awarii, krótkich objazdów akcji ratowniczych do dostarczenia pojazdów kolejowych w wyjątkowych przypadkach gdy jedzie maszynista zastępujący niezdolnego do jazdy pierwotnego maszynistę
Jazda bez znajomości szlaku jest całkowicie zabroniona na liniach:
zdalnego prowadzenia ruchu bez urządzeń sterowania ruchem (tzw. ZLB, niem. Zugleitbetrieb) zdalnego prowadzenia ruchu z urządzeniami sterowania ruchem dla linii mało obciążonych (tzw. SZB, niem. Signalisierter Zugleitbetrieb) stacjach bez semaforów wyjazdowych liniach bardzo stromych
Maszynista nabywa znajomość szlaku (niem. Streckenntnis) poprzez jazdę w kabinie, oglądanie filmu z czoła pociągu lub przejazd na symulatorze, gdzie trasa jest realnie odwzorowana.
W przypadku znaczącej zmiany w infrastrukturze kolejowej (np. nowe semafory ze skróconą drogą hamowania, degradacja przejazdów kolejowo-drogowych, zmiana granic stacji i miejsc postoju, zmiana planów ewakuacji ze stacji, tuneli, mostów, montaż ETCS, duża zmiana układu torowego) przedsiębiorstwa kolejowe decydują, czy można prowadzić pociąg na podstawie dotychczasowych znajomości szlaku.
Maszynista traci znajomość szlaku zazwyczaj w sytuacji, gdy:
nie prowadził po danym odcinku pociągu przez ponad 6 miesięcy od nabycia znajomości szlaku nie prowadził po danym odcinku pociągu przez ponad 12 miesięcy (24 miesiące dla linii "uproszczonego ruchu" niem. Einfache Betriebsverhältnisse) na linii doszło do znaczących zmian w infrastrukturze kolejowej
Podstawą prawną przepisów dot. znajomości szlaku w Niemczech jest Zalecenie VDV-Schrift 755, które jest częścią Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem w większości przedsiębiorstw kolejowych w Niemczech.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Bezpieczeństwo ruchu kolejowego