General Post Office (GPO, Generalny Urząd Pocztowy) – brytyjski (pierwotnie angielski) departament rządowy istniejący w latach 1660–1969, zarządzający publicznym systemem pocztowym. W późniejszych latach jego kompetencje rozszerzono na usługi telekomunikacyjne. Na czele instytucji stał poczmistrz generalny ().
Historia General Post Office został ustanowiony w 1660 roku przez króla Karola II, choć publiczny system pocztowy w Anglii działał już wcześniej, od 1635 roku. Od początku istnienia GPO, instytucja miała monopol na dostarczanie przesyłek listowych w kraju.
W 1840 roku wprowadzono jedną, stałą opłatę za przesyłki listowe w wysokości 1 pensa (wraz z nią wprowadzono pierwszy na świecie znaczek pocztowy – Penny Black), zastępując skomplikowany system taryf, które dotychczas wyliczano na bazie odległości przebytej przez list, jak i liczby arkuszy papieru w nim zawartych. Rezultatem była redukcja kosztów administracyjnych i zwiększenie popytu na usługi pocztowe. Początkowo GPO nie zarządzało bezpośrednio placówkami pocztowymi, które były przedsięwzięciami prywatnymi, działającymi najczęściej w ramach zajazdów i sklepów. Dopiero w 1854 roku uruchomiono pierwsze państwowe („koronne”) urzędy pocztowe (), stanowiły one jednak niewielki odsetek ogółu.
Działalność GPO z czasem uległa rozszerzeniu. W 1792 roku wprowadzono przekazy pieniężne. W 1863 roku uruchomiono pocztową kasę oszczędności, tym samym upowszechniając dostęp do usług uprzednio świadczonych tylko przez banki, które funkcjonowały jedynie w większych miastach. W 1869 lub 1870 roku GPO uzyskało wyłączność na świadczenie usług telegraficznych. W 1883 roku umożliwiono przesyłki paczkowe. Gdy w 1909 roku w Wielkiej Brytanii po raz pierwszy wprowadzono świadczenia emerytalne, ich dystrybucję powierzono urzędom pocztowym. W 1912 roku rozpoczął działanie system telefoniczny, również objęty monopolem GPO.
W 1880 roku GPO było największym departamentem rządowym, zatrudniającym ponad 50 000 pracowników.
W 1969 roku urząd zlikwidowano, w jego miejsce powołano przedsiębiorstwo państwowe Post Office Corporation. W kolejnych dekadach przeprowadzono dalsze reformy, m.in. w 1981 roku usługi telekomunikacyjne powierzono nowo utworzonej spółce British Telecommunications Corporation.
Przypisy
Kategoria:System pocztowy w Wielkiej Brytanii Kategoria:Historia Wielkiej Brytanii Kategoria:Urzędy