Elektrotaksja (galwanotaksja) – ruch zwierząt będący reakcją na wyczucie pola elektrycznego. Zjawisko analogiczne do wykazywanej przez komórki i organizmy jednokomórkowe.

W środowisku wodnym pole elektryczne może powstać jako modyfikacja pola elektromagnetycznego Ziemi powstająca podczas ruchu wody i organizmów w niej zanurzonych. Ryba płynąca z prędkością 1 m/s wytwarza pole o natężeniu 0,4 μV/cm. Takie zmiany mogą świadczyć o aktywności ofiary lub drapieżcy. Z tego względu elektrorecepcja jest ważnym zmysłem w tym środowisku i reakcja na zmiany pola elektrycznego oraz wyczuwanie przepływu prądu są powszechne u wodnych zwierząt.

Fakt, że elektryczność wpływa nie tylko na pobudliwość komórek i tkanek, np. ich kurczenie i rozkurczanie się, ale sprawia, że całe organizmy przemieszczają się w kierunku biegunów pola elektrycznego, odkryto w drugiej połowie XIX w. u organizmów jednokomórkowych, co ma charakter taksji. Później zjawisko to zauważono również u zwierząt, których ruchliwość jest kontrolowana przez układ nerwowy. Zauważono, że przy pewnym natężeniu pola elektrycznego ryby ustawiają się głową w kierunku bieguna dodatniego. Po wzroście natężenia ryby tracą ruchliwość, ale nie tracą w pełni pobudliwości i mogą zostać wytrącone z tego stanu przez bodźce mechaniczne, co nazwano galwanohipnozą (elektrohipnozą). Przy jeszcze większym natężeniu tracą pobudliwość, wpadając w (galwanonarkozę). Czasem natężenie dające efekt usypiający jest niewiele większe od dającego efekt taktyczny, zwłaszcza u większych zwierząt takich jak szczupak.

Elektrotaksję zaobserwowano u różnych zwierząt zamieszkujących wodę lub wilgotne środowisko, w którym może przepływać prąd elektryczny, m.in. organizmu modelowego Caeonorhabdidtis elegans. U tego gatunku kierunek, w którym się porusza, zależy od napięcia między anodą i katodą oraz składu jonowego wody. Z tego względu w tym przypadku jest to wiązane z chemotaksją.

U ryb elektrotaksję wywołuje pole elektryczne o natężeniu od 0,1 μV/cm. Ryby płyną wówczas w stronę anody, co jest wykorzystywane w elektropołowach, gdyż przy samej anodzie natężenie pola jest silne na tyle, by wywołać elektronarkozę. W przypadku kierowanie się w stronę anody lub raczej w stronę przeciwną do katody wywołuje pole o natężeniu 0,04–0,10 V/cm.

Przypisy

Kategoria:Hydrobiologia Kategoria:Etologia Kategoria:Taksje