Luiza Robertsson z d. Pendyk (ur. 23 września 1970 w Lubaniu) – była polska piłkarka, występująca na pozycji pomocniczki lub napastniczki, zawodniczka głównie szwedzkich zespołów klubowych (dwukrotna królowa strzelczyń tamtejszej „ekstraklasy” – Damallsvenskan, wicemistrzyni Szwecji i zdobywczyni krajowego pucharu), w latach 1987–1992 reprezentantka Polski (w latach 1991–1992 kapitan „Biało-Czerwonych”). Z okazji jubileuszu stulecia PZPN wybrana do kobiecej „jedenastki” wszech czasów.

Kariera klubowa W Polsce W 1984 r. – mając 14 lat – postanowiła znaleźć drużynę, w której mogłaby rozpocząć regularne treningi piłkarskie. Najpierw nie znalazła uznania w AZS Wrocław, a następnie w Pafawagu Wrocław. Po kilku próbach dano jej jednak szansę w ekipie wrocławskich „akademiczek”, a w swoim debiucie – przeciwko Sokołowi Drzonków (wygranym 9:2) – grając na pozycji obrończyni, strzeliła cztery bramki. Szybko stała się kluczową zawodniczką pierwszego zespołu. Nie była pokaźnego wzrostu, ale równie dobrze grała prawą, jak i lewą nogą. Dzięki dobrym występom w ówczesnej I lidze, przed sezonem 1987/88 przeszła do czołowej ekipy w kraju – Czarnych Sosnowiec, a transfer ten otworzył jej drzwi do kadry narodowej, gdzie przez długie lata była podstawową piłkarką, od której zaczynało się ustalanie składu. Z tą drużyną sięgnęła po dwa najważniejsze krajowe trofea – w edycji 1988/89 zdobywając zarówno mistrzostwo, jak i Pucharu Polski. Jak się później okazało były to jej jedyne sukcesy na „rodzimym podwórku”, bowiem w 1990 r. za 1,7 mln „starych” złotych (równowartość 5 tys. dolarów amerykańskich) przeniosła się do Szwecji, zostając zawodniczką II-ligowego Tyresö FF (ponadto, w ramach zapłaty za transfer, Szwedzi - na swój koszt - zaprosili żeńską reprezentację Polski do udziału w dwóch turniejach towarzyskich w swoim kraju oraz wpłacili spore pieniądze na rozwój kobiecego futbolu w Polsce, natomiast Czarni Sosnowiec - jako były klub - corocznie otrzymywali kwotę 2 tys. dolarów amerykańskich).

W Szwecji To w tym zespole przekwalifikowano ją z pomocniczki w napastniczkę, dzięki czemu zaczęła strzelać sporo goli, a w sezonie 1992 (rozgrywki ligowe w Szwecji toczą się systemem „wiosna–jesień”) awansowała z nim do tamtejszej „ekstraklasy”. Dwa pierwsze sezony w najsilniejszej ówcześnie żeńskiej lidze świata - zakończone miejscami w środku końcowej tabeli - pozwoliły jej wyrobić sobie dobrą markę w nowym otoczeniu. Co prawda nie przełożyło się to jeszcze na transfer do lepszego klubu, bowiem na początku 1995 r. Pendyk przeszła do beniaminka Damallsvenskan – Mallbackens IF, z którym w sezonie spadła do II ligi - zajmując ostatnie miejsce w tabeli - jednak już na początku 1996 r. ściągnęła ją do siebie jedna z najlepszych drużyn szwedzkich – Malmö FF. To w jej barwach Pendyk zaliczyła najlepszy czas w zawodniczej karierze, strzelając rekordowo dużo bramek, sześciokrotnie zdobywając wicemistrzostwo kraju (1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001) i jeden raz tryumfując w Pucharze Szwecji (1997). W latach 1996–1999 nie udało się jej przełamać dominacji seryjnego mistrza – Älvsjö AIK. Szansa na pierwszy tytuł pojawiła się w sezonie 2000. Älvsjö AIK nie było już bowiem tak mocne, jak w pięciu wcześniejszych edycjach (zajęło 3. miejsce), jednak objawił się nowy hegemon – Umeå IK, która w końcowej tabeli wyprzedziła Malmö FF o zaledwie 1 punkt. W sezonie 1997 Malmö FF wywalczyło jedyny w karierze Puchar Szwecji, wygrywając 2:1 po dogrywce finał na stadionie Tunavallen w Eskilstunie przeciwko Sunnanå SK (Pendyk zaliczyła trafienie w regulaminowym czasie gry). W sezonie 1999 - z dorobkiem 29 goli – po raz pierwszy została „skyttedrottningar” (królową strzelczyń Damallsvenskan). Uczyniła to jako pierwsza historii piłkarka spoza Szwecji i pierwsza Polka w najwyższej klasie rozgrywkowej w obcym kraju. Wyczyn ten powtórzyła w kolejnym sezonie, trafiając do bramki ligowych rywalek 25 razy. Po pięciu sezonach spędzonych w Malmö FF zakończyła karierę piłkarską, by skupić się na studiach, jednak w czerwcu 2001 r. zgodziła się powrócić do tego zespołu i dograć do końca sezon 2001. W barwach Malmö FF wystąpiła w 161 meczach ligowych, strzelając w nich 163 gole, a wyliczając wszystkie oficjalne rozgrywki jej bilans wynosił 177 spotkań i 186 bramek. Statystyki te do dziś plasują ją w ścisłej czołówce najskuteczniejszych zawodniczek w historii klubu i na 2. miejscu klasyfikacji bilansu goli (za Anette Hansson), dając jej również miejsce w drużynie wszechczasów Malmö FF. Seryjnie zdobywane w Szwecji bramki Pendyk celebrowała w nietypowy dla kobiet sposób, bowiem - wzorem wielu piłkarzy z tamtego okresu - po celnym trafieniu zakładała na głowę dolną część meczowej koszulki, eksponując czarny biustonosz. Dość szybko stało się to jej znakiem rozpoznawczym, a szwedzkie media nazwały go „bh-gest” (pol. „gest stanika”). W maju 2002 r. zgodziła się czasowo zagrać w I-ligowym Staffanstorps GIF, w którym występowało również kilka jej koleżanek z czasów Malmö FF. W nowej drużynie zadebiutowała 8 czerwca 2002, w przegranym 0:2 wyjazdowym meczu 6. kolejki z IFK Kalmar. W 5 ligowych spotkaniach Division 1 sezonu 2002 zdobyła 7 goli, po czym definitywnie zakończyła czynną karierę zawodniczą.

Kariera reprezentacyjna W seniorskiej reprezentacji Polski zadebiutowała 27 czerwca 1987 na stadionie Stali w Bielsku-Białej, w zremisowanym 1:1 towarzyskim meczu przeciwko Czechosłowacji. Na boisku pojawiła się w 39. minucie – trwającego 2 × 40 minut – spotkania, w 78. minucie zdobywając swojego pierwszego gola w kadrze narodowej (po strzale głową z 16 metrów) i ustalając jego wynik. Od tego momentu selekcjoner Józef Kopeć regularnie powoływał ją do kadry narodowej, ale ze względów finansowych żeńska reprezentacja rozgrywała oficjalne pojedynki międzypaństwowe stosunkowo rzadko. W 1988 r., dwóch kolejnych towarzyskich potyczkach – wyjazdowej z Bułgarią w Samokowie (przegranej 1:2) i domowej z Węgierkami na Stadionie Ludowym w Sosnowcu (2:2), również wpisywała się na listę strzelczyń. W czerwcu 1989 r. wraz z drużyną narodową wzięła udział w silnie obsadzonym międzynarodowym turnieju towarzyskim Trofeo Sardinia w La Maddalenie na Sardynii. 21 czerwca 1989, na boisku Campo Delfino, „Biało-Czerwone” dość niespodziewanie bezbramkowo zremisowały swój inauguracyjny mecz z mocnymi Amerykankami – późniejszymi tryumfatorkami całej imprezy, dla których było to jedyne spotkanie bez wygranej w turnieju. Trener Kopeć ustawił zespół ultradefensywnie, lecz dzięki świetnej grze obronnej wywalczył rezultat 0:0. Dla grającej w pomocy Pendyk był to jednak pierwszy pojedynek kadry bez strzelonego gola. 27 czerwca 1989 na stadionie w Tempio Pausania Polki wygrały swój pierwszy mecz w historii, pokonując 2:1 po dogrywce ZSRR, a Pendyk zdobyła w nim następnego gola w reprezentacji (w 67. minucie na 1:0). 15 października 1989 na stadionie Górnika w Knurowie zagrała w kolejnym historycznym spotkaniu – debiutanckim meczu „o punkty” (10 wcześniejszych spotkań miało charakter towarzyski). Rywalkami „Biało-Czerwonych” w inauguracyjnym pojedynku eliminacji do mistrzostw Europy 1991 grupy 2 były Francuzki, które zwyciężyły 3:1. Tydzień później - w drugim meczu eliminacyjnym ME 1991, a pierwszym wyjazdowym - podopieczne Józefa Kopcia zmierzyły się na stadionie Olympia w Helsingborgu z brązowymi medalistkami mistrzostw Europy 1989 – Szwedkami, ulegając im 1:4. Pendyk zagrała pełne 90 minut, co prawda nie strzelając bramki (zdobyła ją Małgorzata Gospodarczyk), ale zaprezentowała się na tyle dobrze, że po jakimś czasie transfer zaproponowali jej działacze podsztokholmskiego Tyresö FF. Przejście do tego klubu okazało się później momentem przełomowym w jej reprezentacyjnej karierze, bowiem pod koniec września 1992 r. (tuż po ukończeniu 22. roku życia) - w wyniku nieporozumień z władzami PZPN - zdecydowała się zakończyć grę w kadrze narodowej. Zanim to jednak nastąpiło, w latach 1990–1992 Pendyk - jako zawodniczka Tyresö FF - wystąpiła jeszcze w 17 oficjalnych spotkaniach międzypaństwowych, w 15 z nich będąc kapitanem drużyny (objęła tę funkcję po Zofii Wojtas, mianowana przez nowego selekcjonera – Jerzego Miedzińskiego, po raz pierwszy występując w tej roli 2 kwietnia 1991, w wygranym 3:1 towarzyskim meczu z Rumunią w bułgarskiej Warnie) oraz strzeliła 2 bramki (obydwie w 1991 r., w towarzyskich meczach z Grecją i ZSRR). Jej ostatnim - jak się potem okazało - występem w reprezentacji był przegrany 1:4 mecz z Włoszkami, kończący nieudane dla „Biało-Czerwonych” eliminacje mistrzostw Europy 1993, rozegrany 27 września 1992 na stadionie Wawelu w Krakowie.

Rezygnacja z gry w reprezentacji Ze sporych pieniędzy, które Szwedzi zapłacili Czarnym Sosnowiec za transfer Pendyk, sama zainteresowana nie otrzymała nawet złotówki. Natomiast przyjazdy ze Sztokholmu do Polski, na zgrupowania kadry, powodowały konieczność wykładania przez nią własnych oszczędności. Z 7 tys. koron szwedzkich miesięcznej pensji na bilety zawodniczka wydawała połowę, a dzienna dieta reprezentantki wynosiła wówczas około 4 dolary amerykańskie. Jesienią 1992 r. Pendyk, wraz z grającą z nią w Tyresö FF inną kadrowiczką – bramkarką Barbarą Rembiesą, napisały list do władz PZPN, w którym postawiły ultimatum dotyczące warunków finansowo-organizacyjnych i personalno-sportowych funkcjonowania reprezentacji. W odpowiedzi, polska federacja piłkarska zaproponowała płacenie piłkarkom „dniówek” równych średniej krajowej, jednak oferta ta została przez obydwie zawodniczki odrzucona. Przeciętne wynagrodzenie w Szwecji było sporo wyższe niż w Polsce, więc wskazane stawki nie robiły na nich wrażenia, bowiem nie przystawały do cen połączeń przez Bałtyk. Wiosną 1993 r. mediacji w tej sprawie podjął się selekcjoner kadry narodowej Władysław Szyngiera, który objął to stanowisko - po nieakceptowanym przez Pendyk Jerzym Miedzińskim - zaledwie kilka miesięcy wcześniej. Napisał on list do zbuntowanych kadrowiczek, apelując w nim by nie przekreślały reprezentacji, która je wypromowała. Późniejsza wymiana korespondencji pomiędzy stronami nie przyniosła kompromisu, a zawodniczki podtrzymały decyzję o rezygnacji z występów w reprezentacji. Pożegnalny list Pendyk - jak się później okazało - był jej ostatnim formalnym kontaktem z przedstawicielami polskiego futbolu.

W latach 1987–1992 w drużynie narodowej zagrała 25 oficjalnych spotkań międzypaństwowych, zdobywając w nich 6 goli i 15 razy będąc kapitanem zespołu. Po zakończeniu przez nią występów dla „Biało-Czerwonych”, Szwedzki Związek Piłki Nożnej podjął próbę jej naturalizacji, aby mogła reprezentować „Blågult”. Plan ten się jednak nie powiódł, ponieważ zgodnie z przepisami FIFA, wcześniejsze występy Pendyk w kadrze Polski przekreśliły szanse na grę w innej reprezentacji.

Sukcesy Drużynowe Mistrzostwa Polski: Mistrzostwo (1): 1988/89 (z Czarnymi Sosnowiec) Puchar Polski: Zdobywczyni (1): 1988/89 (z Czarnymi Sosnowiec) Mistrzostwa Szwecji: Wicemistrzostwo (6): 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001 (z Malmö FF) Puchar Szwecji: Zdobywczyni (1): 1997 (z Malmö FF)

Indywidualne Królowa strzelczyń Damallsvenskan (2): 1999, 2000

Życie prywatne Wychowywała się we Wrocławiu. Mieszka w Szwecji. Poślubiła swoją partnerkę, przyjmując jej nazwisko (Robertsson), a niedługo później zmieniła obywatelstwo z polskiego na szwedzkie. Uzupełniła zaniedbaną przez futbol edukację, kończąc m.in. kurs psychologii sportu. Zna pięć języków. W Szwecji często określana jako Iza Pendyk, a następnie Iza Robertsson (również w oficjalnych materiałach z czasów kariery piłkarskiej), bowiem sama zawodniczka preferuje tę skróconą wersję swojego imienia).

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1970 Kategoria:Ludzie urodzeni w Lubaniu (województwo dolnośląskie) Kategoria:Reprezentantki Polski w piłce nożnej Kategoria:Piłkarki Śląska Wrocław Kategoria:Piłkarki Czarnych Sosnowiec Kategoria:Piłkarki Tyresö FF Kategoria:Piłkarki Mallbackens IF Kategoria:Piłkarki FC Rosengård