Urus – baza danych dostępna w otwartym dostępie stworzona w 2015 roku na Uniwersytecie Warszawskim, zainicjowana przez prof. Grażynę Jurkowlaniec. Powstała we współpracy z Centrum Kompetencji Cyfrowych UW, służy do dokumentowania i analizowania produkcji, obiegu i recepcji ilustracji w epoce wczesnonowożytnej. Dane są gromadzone przez interdyscyplinarny zespół badaczy z różnych instytucji.
Rozwój bazy jest ściśle powiązany z projektami badawczymi, od 2025 roku z projektem SAIGA finansowanym z grantu ERC Advanced Grant, który bada graficzne przedstawienia i opisy fauny Europy Wschodniej oraz ich rolę w kształtowaniu postrzegania tego regionu w okresie od XVI do XVIII wieku.
Baza jest aktywnie wykorzystywana przez badaczy – m. in. historyków książki, literaturoznawców i historyków sztuki – zajmujących się obiegiem i rozpowszechnianiem ilustracji w epoce wczesnonowożytnej. Umożliwia na przykład śledzenie relacji między materiałem graficznym występującym w różnych wydaniach starych druków, obserwowanie zmian w sposobie przedstawiania konkretnych obiektów (takich jak rośliny, zwierzęta czy ludzie) w różnych okresach i regionach, identyfikowanie i analizowanie wzorców danych przedstawień, a także badanie obiegu klocków drzeworytniczych. Stanowi także wiarygodne źródło informacji naukowych dotyczących obiektów ukazanych na ilustracjach.
Nazwa Urus pochodzi od łacińskiego terminu oznaczającego tura, wymarły gatunek dzikiego bydła.
Nagrody W 2025 roku Urus otrzymał nagrodę Digital Innovation Award (larger project award), która jest wyrazem uznania dla projektów cyfrowych wspierających badania nad renesansem (1300–1700).
Powiązane projekty ERC Advanced Grant Scholars, SAIGA Animals, Images, Geographies, and the Arts: De-exoticizing Eastern Europe in the Early Modern Period (ID: 101141906).
NCN OPUS 16 Różność z jedności. Drzeworyty ilustracyjne w państwie polsko-litewskim i Prusach (2018/31/B/HS2/00533).
NCN OPUS 9 Obraz modyfikowany: recepcja grafiki w Królestwie Polskim od schyłku XV po początek XVII wieku. Przedmioty - osoby - środowiska - procesy (2015/17/B/HS2/02469).
Linki zewnętrzne Urus: Techniques and Reception of Prints in Central and Eastern Europe (15th–18th c.)
Przypisy